Marta Handzlik-Rosuł
Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego. Specjalizuje się w prawie oświatowym i prawie pracy. Jest praktykującym prawnikiem z wieloletnim doświadczeniem zawodowym i byłym pracownikiem Ministerstwa Edukacji Narodowej. Odpowiada na najbardziej złożone pytania prawne. Jest autorką książki Finanse w oświacie. Prawo oświatowe w pytaniach i odpowiedziach, a także licznych artykułów, aktualności i komentarzy.
Nauczyciel przebywający na urlopie dla poratowania zdrowia nie może nawiązać stosunku pracy ani podjąć innej działalności zarobkowej. Samo rozpoczęcie kształcenia w szkole doktorskiej i pobieranie ustawowego stypendium doktoranckiego co do zasady nie jest jednak tym samym co praca za...
Nauczyciel przeniesiony w stan nieczynny nie traci od razu ochrony. Jeżeli w szkole powstaje możliwość zatrudnienia go w pełnym wymiarze, a ma wymagane kwalifikacje, dyrektor powinien przywrócić go do pracy w pierwszej kolejności. Problem pojawia się wtedy, gdy szkoła...
Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może zostać zwolniony z powodu długotrwałej choroby dopiero po spełnieniu warunków z Karty Nauczyciela. Przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego może przedłużać okres usprawiedliwionej nieobecności nawet o kolejne 12...
Zamknięcie zakładu w jednej lokalizacji nie zawsze oznacza, że każdy pracownik automatycznie korzysta z takich samych warunków zwolnienia grupowego. Kluczowe są liczba zwalnianych osób, przyczyna rozwiązania umowy, tryb zakończenia zatrudnienia oraz treść porozumień lub regulaminu...
Nie każdy wyjazd do pracy w innym mieście jest podróżą służbową. Jeżeli umowa jako miejsce pracy wskazuje określony obszar, region albo całą Polskę, regularne przejazdy w tym obszarze zwykle są normalnym wykonywaniem pracy, a nie delegacją z dietą. Dieta krajowa...
Pracodawca nie może dowolnie wysyłać pracownika na wolne do odrobienia, narzucać urlopu bezpłatnego ani kazać pracować w dniu takiego urlopu. Jeżeli pracownik jest gotów do pracy, a przeszkoda leży po stronie pracodawcy, co do zasady nie można przerzucać na niego ryzyka braku...
Po urlopie wychowawczym pracodawca powinien dopuścić pracownika do dotychczasowej pracy, a gdy nie jest to możliwe - do pracy równorzędnej albo odpowiadającej kwalifikacjom. Przeniesienie do innego miasta nie zawsze może nastąpić zwykłym poleceniem służbowym. Wyjaśniamy,...
Nauczyciel bibliotekarz może otrzymać doraźne zastępstwo, ale nie powinno to stale blokować pracy biblioteki ani zastępować zaplanowanych obowiązków bibliotecznych. Jeżeli szkoła wymaga obecności poza ustalonym planem albo ponad pensum, trzeba ustalić, czy są to płatne...
Po rozwiązaniu umowy pracownik może mieć prawo do odprawy emerytalnej lub rentowej, jeżeli ustanie zatrudnienia pozostaje w związku z przejściem na emeryturę albo rentę z tytułu niezdolności do pracy. W niektórych grupach zawodowych, np. u pracowników samorządowych, odprawa może...
Przejście ze spółki komunalnej do urzędu gminy zwykle nie jest przeniesieniem pracownika samorządowego w rozumieniu ustawy. Jeżeli faktycznie ma być wykonywana praca na stanowisku urzędniczym, co do zasady potrzebny jest otwarty nabór. W artykule wyjaśniamy, kiedy można...
Samo złożenie wniosku o urlop dla poratowania zdrowia nie daje nauczycielowi automatycznej ochrony przed wypowiedzeniem ani ograniczeniem zatrudnienia. Decydujące są przepisy Karty Nauczyciela, podstawa zatrudnienia oraz rzeczywiste przyczyny organizacyjne w szkole. Z artykułu...
Zwolnienie pracownika bez pisemnego wypowiedzenia jest naruszeniem przepisów, ale nie zawsze oznacza, że stosunek pracy nadal trwa. Jeżeli pracodawca faktycznie złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy, pracownik powinien szybko zabezpieczyć dowody i pilnować terminu 21 dni na...
Nauczyciel może skorzystać z urlopu dla poratowania zdrowia tylko wtedy, gdy spełnia warunki z art. 73 Karty Nauczyciela i uzyska właściwe orzeczenie lekarskie albo skierowanie na leczenie uzdrowiskowe. W czasie tego urlopu nie wolno mu podejmować stosunku pracy ani innej działalności...
Nauczyciel kończący zatrudnienie może mieć prawo zarówno do odprawy związanej z przejściem na emeryturę, jak i do nagrody jubileuszowej. Od 1 stycznia 2026 r. wysokość odprawy zależy od stażu i może sięgać sześciomiesięcznego wynagrodzenia. Wyjaśniamy, kiedy...
Pracodawca nie może automatycznie obciążyć pracownika kwotą wynikającą z błędu kasy, programu lub raportu. Musi wykazać naruszenie obowiązków, winę pracownika, rzeczywistą szkodę i związek przyczynowy. Jeżeli pracownik zgłosił problem, nie znał procedury kontaktu z...
Rodzic ma prawo złożyć skargę na nauczyciela, ale nie może go znieważać, pomawiać ani naruszać jego dóbr osobistych. Nauczyciel podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. W praktyce warto oddzielić...
Dyrektor szkoły może powierzać nauczycielowi zadania wynikające z organizacji pracy szkoły, planu pracy, statutu i nadzoru pedagogicznego, o ile mieszczą się one w obowiązkach nauczyciela oraz w tygodniowym limicie czasu pracy. Nauczyciel dyplomowany nie jest zwolniony z takich...
Jeżeli okres rozliczeniowy rozpoczyna się w niedzielę, nie zawsze trzeba przesuwać pracę w poniedziałek tak, aby zaczynała się dopiero po 35 godzinach. Kluczowe jest to, czy pracownik faktycznie otrzymał nieprzerwany odpoczynek tygodniowy oraz czy grafik nie obejmuje pracy w...
Pracownik może mieć równolegle dwie umowy o pracę, także z tym samym pracodawcą, jeżeli obejmują różny zakres obowiązków i nie służą obejściu przepisów o czasie pracy. Nie oznacza to jednak automatycznie, że nagroda jubileuszowa albo odprawa emerytalna będą liczone od...
Pracujący emeryt nie traci prawa do odprawy tylko dlatego, że pobiera emeryturę. Przy reorganizacji zakładu kluczowe jest jednak, czy rozwiązanie umowy następuje z przyczyn niedotyczących pracownika, ilu pracowników zatrudnia pracodawca i czy chodzi o wypowiedzenie definitywne,...
Po urlopie wychowawczym pracownik ma prawo wrócić do pracy na dotychczasowe, równorzędne albo inne stanowisko odpowiadające jego kwalifikacjom. Jeżeli umowa zostanie wypowiedziana, wynagrodzenie za okres wypowiedzenia przysługuje zasadniczo wtedy, gdy pracownik pozostaje gotowy do pracy...
Wyjazd nauczyciela z uczniami za granicę najczęściej należy traktować jako podróż służbową, jeżeli odbywa się na polecenie dyrektora, jest czasowy i nie zmienia na stałe miejsca pracy nauczyciela. W artykule wyjaśniamy, kiedy nauczycielowi przysługują diety i zwrot...
Rezygnacja z funkcji wicedyrektora nie oznacza automatycznie rozwiązania stosunku pracy ani zgody na ograniczenie etatu nauczyciela. Po odwołaniu z funkcji nauczyciel co do zasady wraca do pracy dydaktycznej w wymiarze wynikającym z aktu mianowania albo umowy o pracę. Kluczowe...
Nagana dla pracownika jest karą porządkową, którą można zastosować tylko za naruszenia mieszczące się w Kodeksie pracy i po zachowaniu ustawowej procedury. Nie wystarczy ogólne niezadowolenie z efektów pracy. Pracodawca musi pilnować terminów, wysłuchać pracownika,...
Pracodawca nie może jednostronnie obniżyć etatu z pełnego wymiaru do 3/4 bez zastosowania właściwej procedury. Może zaproponować porozumienie zmieniające albo wręczyć wypowiedzenie zmieniające, jeżeli nie obowiązuje szczególna ochrona pracownika. Najważniejsze skutki...
Nauczyciel świetlicy zatrudniony w pełnym wymiarze może mieć godziny ponadwymiarowe, jeżeli dyrektor przydzieli mu zajęcia ponad obowiązkowe pensum i są spełnione warunki z Karty Nauczyciela. Wyjaśniamy, kiedy dodatkowe godziny w świetlicy są dopuszczalne, jakie...
Pracodawca nie może zmusić pracownika do rezygnacji z urlopu wypoczynkowego ani do zrzeczenia się ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie oświadczenie nie pozbawia pracownika ustawowego prawa do wypoczynku. W artykule wyjaśniamy, kiedy pracodawca może zmienić termin urlopu,...
Pracodawca co do zasady nie może potajemnie nagrywać dźwięku z laptopa służbowego ani podsłuchiwać pracownika bez jasnej podstawy, celu i wcześniejszej informacji. W artykule wyjaśniamy, kiedy monitoring sprzętu służbowego jest dopuszczalny, jakie ryzyka ponosi pracodawca i...
Urlop wychowawczy na drugie dziecko przysługuje na zasadach takich samych jak na pierwsze: co do zasady do 36 miesięcy na każde dziecko, jednak jeden miesiąc z tej puli jest nieprzenoszalny dla drugiego rodzica. W praktyce jeden rodzic zwykle może wykorzystać samodzielnie maksymalnie 35...
Pracodawca prowadzący ZFŚS może wymagać informacji o dochodach małżonka lub innych osób pozostających z pracownikiem we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli jest to potrzebne do oceny sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie...
Sekretarz gminy musi spełniać szczególne wymagania z ustawy o pracownikach samorządowych, w tym mieć odpowiedni staż na stanowisku urzędniczym oraz kierowniczym stanowisku urzędniczym. Samo wykonywanie zadań koordynatora projektów nie przesądza jeszcze o spełnieniu warunku...
Kolejna umowa nauczyciela nie zawsze musi być umową na czas nieokreślony. Decyduje nie sama liczba umów, ale podstawa ich zawarcia, stopień awansu, przepisy przejściowe oraz to, czy szkoła powołuje się na potrzeby organizacji nauczania albo zastępstwo. W opisanej sytuacji...
Jeżeli wykonujesz pracę na podstawie umowy-zlecenia i rozpoczynasz służbę wojskową jako ochotnik, nie korzystasz automatycznie z ochrony przewidzianej dla pracowników zatrudnionych na umowę o pracę. W praktyce powrót do zleceń po służbie zależy przede wszystkim od treści...
Używanie fałszywego albo nierzetelnego dyplomu może rodzić odpowiedzialność karną, także wtedy, gdy dokument został załatwiony przez inną osobę, a zainteresowany wiedział, że nie potwierdza rzeczywistych kwalifikacji. Wpływ takiej sprawy na emeryturę za granicą zależy...
Pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim, także w ciąży, nie traci prawa do równego traktowania przy podwyżkach. Sam fakt choroby albo ciąży nie może być powodem pominięcia przy zmianie wynagrodzenia, ale wysokość wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku co do zasady ustala...
Obecnie osoba rozpoczynająca pracę w szkole nie odbywa już stażu na nauczyciela kontraktowego w dawnym modelu awansu. Kluczowe znaczenie ma zatrudnienie zgodne z Kartą Nauczyciela, wymagany wymiar zajęć oraz posiadanie albo uzupełnianie przygotowania pedagogicznego. ...
Nie istnieje "wypowiedzenie za porozumieniem stron" - to dwa różne tryby zakończenia umowy o pracę. Porozumienie wymaga zgody pracodawcy, a zwykłe wypowiedzenie pracownika jest skuteczne po jego doręczeniu, nawet gdy pracodawca go nie podpisze. Przy stażu pracy ponad 5 lat u...
Pracodawca może powierzyć pracownikowi część obowiązków po osobie, która odeszła z pracy, ale forma zależy od tego, czy są to zadania mieszczące się w dotychczasowym rodzaju pracy, czy realna zmiana warunków zatrudnienia. Najczęściej w grę wchodzi polecenie służbowe,...
Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania, któremu szkoła wypowiedziała stosunek pracy z przyczyn organizacyjnych na podstawie art. 20 Karty Nauczyciela, co do zasady powinien dochodzić odprawy przewidzianej w tym przepisie. Samo przejście na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne...
Jeżeli pracownik ma według grafiku pracować do godziny zamknięcia sklepu, ale po tej godzinie musi jeszcze rozliczyć kasę, zamknąć stanowisko lub wykonać inne polecenia służbowe, ten dodatkowy czas co do zasady wlicza się do czasu pracy. W artykule wyjaśniamy, kiedy 8,5...
Po zmianie stanowiska pracownik nie zawsze zachowuje prawo do dodatków za noce, święta lub pracę zmianową. Co do zasady takie dodatki przysługują za faktycznie przepracowane godziny albo na zasadach określonych w przepisach szczególnych, regulaminie lub umowie. Inaczej należy...
Jeżeli po zakończeniu umowy próbnej nadal wykonujesz pracę za wiedzą i zgodą pracodawcy, brak podpisu pod nową umową zwykle nie oznacza, że pracujesz bez żadnych praw. W artykule wyjaśniamy, kiedy dochodzi do dorozumianego zawarcia umowy o pracę, jak działa ochrona...
Nauczyciel z wieloletnim stażem i udokumentowanym schorzeniem narządu głosu może zgłosić podejrzenie choroby zawodowej. Sama dokumentacja medyczna nie wystarcza jednak do wypłaty świadczeń - potrzebne jest formalne postępowanie i decyzja sanepidu o stwierdzeniu choroby...
Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, jeżeli badania są wymagane. Brak badań nie oznacza jednak, że można dowolnie zastąpić umowę o pracę umową-zleceniem, jeśli praca faktycznie ma cechy etatu. Wyjaśniamy, kiedy badania...
Dwumiesięczny termin wypowiedzenia umowy kontraktowej liczy się od chwili skutecznego doręczenia wypowiedzenia drugiej stronie, chyba że sama umowa przewiduje inny sposób liczenia terminu. W artykule wyjaśniamy, kiedy wypowiedzenie jest skuteczne, jak liczyć termin w...
Jeżeli w czasie urlopu wychowawczego pracownica zajdzie w ciążę i po zakończeniu urlopu od razu przejdzie na zwolnienie lekarskie, zasadniczo nie musi wykonywać badań dopuszczających do pracy, bo nie podejmuje pracy. Z artykułu dowiesz się, kiedy L4 w ciąży daje prawo do...
Po wygranym konkursie na stanowisko naczelnej pielęgniarki pracownik nie musi automatycznie składać własnego wypowiedzenia. Zmiana może nastąpić przez porozumienie zmieniające, aneks albo zawarcie nowej umowy, ale każda z tych opcji ma inne skutki. Kluczowe jest to, czy...
Jeżeli po ogłoszeniu upadłości pracownik nadal wykonywał pracę, syndyk nie może ignorować wypłaty pensji tylko dlatego, że masa upadłości ma problemy finansowe. Wynagrodzenie za pracę po ogłoszeniu upadłości jest zobowiązaniem masy upadłości, a zaległości sprzed...
Nauczyciel może złożyć pisemny wniosek o urlop dla poratowania zdrowia także w czasie zwolnienia lekarskiego. Przepisy Karty Nauczyciela nie wymagają, aby przed złożeniem wniosku wrócił do pracy albo uzyskał zaświadczenie o zdolności do pracy. W artykule wyjaśniamy, jakie...
Nauczyciel może otrzymać urlop bezpłatny, ale nie jest to urlop udzielany automatycznie. Decydują znaczenie ma podstawa prawna, wymiar zatrudnienia, uzasadnienie wniosku oraz to, czy nieobecność nie zakłóci pracy szkoły. W artykule wyjaśniamy, kiedy urlop bezpłatny...
Pracownica może złożyć wypowiedzenie albo zaproponować rozwiązanie umowy za porozumieniem stron także w czasie urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub wypoczynkowego. Ochrona związana z rodzicielstwem ogranicza przede wszystkim pracodawcę, a nie odbiera pracownikowi prawa do...
Pracodawca może powierzyć obsługę kasy fiskalnej nowo zatrudnionemu pracownikowi, ale nie powinien dopuścić go do pracy bez wymaganego szkolenia BHP, instruktażu stanowiskowego i jasnych zasad obsługi pieniędzy. Brak doświadczenia sam w sobie nie zakazuje pracy przy kasie, ale...
Przy przejściu nauczyciela na świadczenie kompensacyjne kluczowe jest, czy stosunek pracy kończy się na wniosek nauczyciela, czy z przyczyn organizacyjnych szkoły. Od tego zależą odprawy, termin zakończenia pracy i sposób liczenia uprawnień. W artykule wyjaśniamy, kiedy...
Nauczyciel może skorzystać z urlopu dla poratowania zdrowia tylko wtedy, gdy spełnia warunki z Karty Nauczyciela i nie blokują go uprawnienia emerytalne. Po zmianach istotne jest rozróżnienie: urlop na zalecone leczenie choroby podlega ograniczeniu przed emeryturą, natomiast urlop na...
Kolejne zwolnienie lekarskie po krótkim urlopie nie zawsze otwiera nowy okres zasiłkowy. Jeżeli przerwa między niezdolnościami do pracy nie przekracza 60 dni, ZUS co do zasady dolicza poprzednie okresy, nawet gdy nowe L4 dotyczy innej choroby. Po 170 dniach standardowego okresu...
Pracodawca może kierować pracownika na szkolenie, ale nie zawsze może wymagać wyjazdu poza stałe miejsce pracy. Pracownik wychowujący dziecko do ukończenia 8 lat nie może być bez swojej zgody delegowany poza stałe miejsce pracy ani zatrudniany w godzinach nadliczbowych. W...
W świadectwie pracy nauczyciela trzeba wpisać rzeczywisty tryb rozwiązania stosunku pracy. Dla ZUS najważniejsze jest, aby z dokumentu wynikało, że odejście nastąpiło z inicjatywy nauczyciela albo w trybie dopuszczonym przez przepisy o świadczeniu kompensacyjnym. Przy umowie na...
Szkoła ma obowiązek podzielić uczniów na grupy na obowiązkowych zajęciach z języka obcego nowożytnego lub języka łacińskiego wtedy, gdy oddział liczy więcej niż 24 uczniów. Dotyczy to klas IV-VIII szkoły podstawowej oraz szkół ponadpodstawowych wskazanych w...
W czasie zwolnienia lekarskiego w ciąży nie należy wykonywać czynności, które mogą zostać uznane za pracę zarobkową albo za wykorzystywanie L4 niezgodnie z jego celem. Dotyczy to również aktywności kuratora społecznego, jeżeli wiąże się z wypłatą ryczałtu i realnym...
Jeżeli pracownik warsztatu terapii zajęciowej lub innej jednostki opieki społecznej podczas wycieczki faktycznie opiekuje się podopiecznymi, nadzoruje ich bezpieczeństwo i wykonuje polecenia pracodawcy, ten czas co do zasady powinien być traktowany jako czas pracy. W artykule...
Po wykorzystaniu 182 dni zasiłku chorobowego pracodawca nie zawsze może od razu rozwiązać umowę o pracę. Przy dłuższym zatrudnieniu ochrona trwa także przez pierwsze 3 miesiące pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, a decyzja ZUS przyznająca to świadczenie z datą wsteczną...
Po urlopie macierzyńskim i wypoczynkowym pracownica może złożyć wniosek o urlop wychowawczy, jeżeli ma co najmniej 6 miesięcy stażu pracy. Pracodawca co do zasady musi uwzględnić prawidłowo złożony wniosek. Wyjaśniamy, kiedy złożyć wniosek, jak zrezygnować z...
Lekarz zatrudniony w szpitalu na umowę o pracę nie zawsze może żądać wolnego poniedziałku tylko dlatego, że pełnił 24-godzinny dyżur w sobotę. Kluczowe jest to, czy pracodawca zapewnił wymagany odpoczynek dobowy i tygodniowy oraz czy dyżur został prawidłowo rozliczony. ...
Sam fakt, że inny nauczyciel pracuje w dwóch szkołach, zwykle nie wystarcza, aby dyrektor musiał ograniczyć etat właśnie tej osobie. Przy zmniejszeniu liczby godzin liczą się przede wszystkim przepisy Karty Nauczyciela, arkusz organizacji szkoły, możliwość uzupełniania pensum...
Nagroda jubileuszowa nie przysługuje wszystkim pracownikom z samego Kodeksu pracy. Prawo do niej istnieje tylko wtedy, gdy wynika z ustawy szczególnej, układu zbiorowego, regulaminu wynagradzania, statutu albo umowy o pracę. Jeżeli nagroda została skutecznie zlikwidowana przed...
Sprawa dotyczy nadgodzin. Pracuję w dużej szwalni. Jest nas 30 pracowników. W tym miesiącu pracodawca zarządził już dwie soboty pracujące (po 8 godzin), oprócz pracy od poniedziałku do piątku. Natomiast dzisiaj zarządził pracę w wymiarze 10 godzin dziennie, czyli 2 nadgodziny...
Pracodawca może organizować pracę na zmiany i ustalać grafik zgodnie z potrzebami zakładu, ale nie może robić tego dowolnie. Stałe kierowanie tych samych osób na popołudniowe zmiany może wymagać wyjaśnienia, zwłaszcza gdy dotyczy pracowników na porównywalnych stanowiskach i...
Pracodawca co do zasady nie może wręczyć pracownikowi definitywnego wypowiedzenia w czasie zwolnienia lekarskiego tylko dlatego, że zlikwidował jego stanowisko. Sama decyzja o likwidacji stanowiska lub departamentu może jednak zostać podjęta także w czasie L4. Znaczenie mają...
Pracownik może odmówić przyjęcia nowych warunków pracy lub płacy, ale przy prawidłowym wypowiedzeniu zmieniającym zwykle oznacza to rozwiązanie umowy z upływem okresu wypowiedzenia. Brak podpisanego aneksu nie zawsze blokuje zmianę - znaczenie ma tryb i treść pisma pracodawcy. ...
Po śmierci pracodawcy prowadzącego jednoosobową działalność umowa o pracę co do zasady wygasa, chyba że działa zarząd sukcesyjny albo następuje przejęcie zakładu pracy. Świadectwo pracy powinien wydać podmiot uprawniony do spraw zmarłego przedsiębiorcy: zarządca...
Dyrektor nie powinien samodzielnie i dowolnie zmieniać pensum pedagoga z 25/25 na 23/23 tylko dlatego, że nauczyciel ma dodatkowe kwalifikacje. Łączenie pensum jest dopuszczalne, ale musi wynikać z Karty Nauczyciela, uchwały organu prowadzącego i faktycznego przydziału zajęć. W...
Dyrektor szkoły może sporządzić notatkę służbową z rozmowy z nauczycielem, jeżeli dokumentuje w niej przebieg rozmowy, zastrzeżenia organizacyjne lub wyjaśnienia pracownika. Sama notatka nie jest jeszcze karą porządkową ani decyzją o zwolnieniu. Notatka może jednak stać...
Pracodawca może skierować pracownika na badania lekarskie, jeżeli zamierza powierzyć mu obsługę wózka widłowego albo zmienić zakres obowiązków tak, że pojawią się nowe warunki lub zagrożenia w pracy. Samo posiadanie uprawnień do obsługi wózka nie wystarcza. Przed...
Urlop dla poratowania zdrowia co do zasady nie jest okresem faktycznego wykonywania pracy nauczycielskiej, dlatego nie powinien być doliczany do 20 lat pracy przy tablicy wymaganych przy szczególnych uprawnieniach emerytalnych nauczycieli. Znaczenie ma jednak to, z jakiej podstawy...
Jeżeli pracodawca finansował szkolenie i podpisał z pracownikiem umowę lojalnościową, samo odejście z pracy może oznaczać obowiązek zwrotu części kosztów. Inaczej jest wtedy, gdy pracownik rozwiązuje umowę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych...
Zwolnienie lekarskie nie przesuwa automatycznie początku urlopu wychowawczego. Jeżeli pracownik złożył skuteczny wniosek o urlop wychowawczy, urlop rozpoczyna się w terminie wskazanym we wniosku, nawet gdy wcześniej pracownik zachorował. Inaczej jest przy urlopie wypoczynkowym:...
Magister filologii angielskiej z przygotowaniem pedagogicznym może uczyć przedmiotów zawodowych w technikum tylko wtedy, gdy dodatkowe wykształcenie obejmuje zakres danego przedmiotu lub prowadzonych zajęć. Same studia podyplomowe z marketingu i public relations nie dają...
Pracownik, który po zakończeniu L4 nie wraca do pracy i nie wyjaśnia nieobecności, może narazić się na rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Nie należy jednak automatycznie zakładać "porzucenia pracy" wyłącznie dlatego, że pracodawca nie otrzymał papierowego...
Wypis ze szpitala i zwolnienie lekarskie mogą być ważnymi dowodami po porażeniu prądem w pracy, ale same nie zawsze przesądzają o uznaniu zdarzenia za wypadek przy pracy. Kluczowe jest medyczne potwierdzenie urazu oraz związek zdarzenia z wykonywaniem pracy. Jeżeli pracodawca...
Jeżeli pracownik wskazał Cię jako świadka w sprawie o mobbing, nie oznacza to jeszcze, że automatycznie będziesz zeznawać. Jeżeli jednak otrzymasz wezwanie z sądu, co do zasady masz obowiązek stawić się i mówić prawdę. Jeśli nie byłaś świadkiem zachowań...
Przy dwóch umowach o pracę zasiłek chorobowy w ciąży ustala się co do zasady odrębnie z każdego trwającego stosunku pracy. Kluczowe jest, czy w dniu powstania niezdolności do pracy i w kolejnych okresach oba tytuły ubezpieczenia nadal istnieją. Umowa na czas określony,...
Wynagrodzenie za wakacje nauczyciela w szkole feryjnej zależy od tego, jaki wymiar zatrudnienia i jakie składniki wynagrodzenia obowiązują w okresie urlopu. Jeżeli czasowe zwiększenie etatu kończy się 30 czerwca, sama praca w większym wymiarze przez 10 miesięcy nie daje automatycznie...
Pracownik samorządowy, któremu do nagrody jubileuszowej brakuje mniej niż 12 miesięcy, może otrzymać ją wcześniej, jeżeli jego stosunek pracy ustaje w związku z przejściem na emeryturę albo rentę z tytułu niezdolności do pracy. W artykule wyjaśniamy, kiedy przysługuje...
Podpisanie umowy o pracę w czasie ciąży jest co do zasady ważne, także wtedy, gdy w dniu rozpoczęcia zatrudnienia pracownica przebywa na zwolnieniu lekarskim i nie może faktycznie stawić się w pracy. W artykule wyjaśniamy, kiedy powstaje stosunek pracy, jak działa ochrona...
Nauczyciel podejmujący dodatkową pracę w innej szkole nie zawsze musi wykonywać nowe badania wstępne. Może przedstawić aktualne orzeczenie lekarskie, ale nowy dyrektor musi ocenić, czy warunki pracy odpowiadają warunkom opisanym w poprzednim skierowaniu. Jeżeli warunki są...
Co do zasady pracownik może w okresie wypowiedzenia podpisać umowę-zlecenie albo rozpocząć współpracę z innym podmiotem, także wtedy, gdy dotychczasowy pracodawca zwolnił go z obowiązku świadczenia pracy. Sam fakt podjęcia zlecenia nie powoduje utraty wynagrodzenia za okres...
Pracodawca może określić sposób potwierdzania obecności w pracy, ale nie może obchodzić przepisów o czasie pracy. Jeżeli wymaga codziennego podpisywania listy obecności w urzędzie w czasie przerwy, trzeba ocenić, czy w praktyce nie nakazuje pracownikowi pozostawania w dyspozycji...
Po martwym urodzeniu dziecka pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni po porodzie. Od 6 sierpnia 2025 r. zasiłek macierzyński może być przyznany także na podstawie zaświadczenia o martwym urodzeniu, gdy nie sporządzono aktu urodzenia z adnotacją o martwym...
Pomoc nauczyciela nie zawsze pracuje wyłącznie w godzinach zajęć konkretnego ucznia, ale dyrektor musi respektować umowę, wymiar etatu i obowiązujący rozkład czasu pracy. Wyjaśniamy, kiedy szkoła może zmienić godziny pracy lub powierzyć inne zadania, a kiedy takie...
Jeżeli prowizja była składnikiem wynagrodzenia za wykonaną pracę, rozwiązanie umowy o pracę samo w sobie nie odbiera prawa do jej wypłaty. Kluczowe są zasady przyznawania prowizji: umowa, regulamin wynagradzania, plan premiowy albo utrwalona praktyka w firmie. W artykule...
Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne nie jest odliczane od podstawy późniejszej emerytury powszechnej. Skorzystanie z niego wyłącza jednak prawo do rekompensaty za pracę w szczególnym charakterze. O tym, czy świadczenie będzie korzystniejsze niż dalsza praca albo emerytura...
Skierowanie do sanatorium z ZUS nie powinno odbierać prawa do zaplanowanego urlopu wypoczynkowego. Jeżeli na czas leczenia lekarz wystawi e-ZLA, nieobecność jest rozliczana jako choroba, a urlop przypadający w tym okresie należy przesunąć albo uzupełnić w innym terminie. ...
Po urlopie rodzicielskim pracownica w kolejnej ciąży może rozpocząć zwolnienie lekarskie, jeżeli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy. Nie musi wcześniej wracać do pracy, ale powinna usprawiedliwić nieobecność zgodnie z zasadami obowiązującymi u pracodawcy. W artykule...
Przy umowie zlecenia możesz zaproponować rozwiązanie za porozumieniem stron albo złożyć jednostronne wypowiedzenie. Porozumienie wymaga zgody zleceniodawcy, a wypowiedzenie jest skuteczne bez jego akceptacji, gdy dotrze do drugiej strony. W artykule wyjaśniamy, co wpisać w...
Pracownik zatrudniony na umowę na zastępstwo ma co do zasady takie same okresy wypowiedzenia jak przy zwykłej umowie na czas określony. Przy 4 latach zatrudnienia u tego samego pracodawcy okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące. Odprawa przysługuje, gdy pracodawca zatrudnia co...
Pracownik wychowujący dziecko do ukończenia 8 lat może odmówić pracy w godzinach nadliczbowych, jeżeli nie wyraził na nią zgody. Ochrona obejmuje także pracę w porze nocnej, system przerywanego czasu pracy oraz delegowanie poza stałe miejsce pracy. Sam fakt, że drugi rodzic...
Likwidacja stanowiska pracy w czasie urlopu macierzyńskiego nie oznacza automatycznie, że pracodawca może wypowiedzieć umowę. Sama reorganizacja firmy jest możliwa, ale pracownica korzystająca z urlopu macierzyńskiego nadal podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem i...
Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może rozwiązać stosunek pracy z końcem roku szkolnego po trzymiesięcznym wypowiedzeniu albo w innym terminie za porozumieniem stron. Przy świadczeniu kompensacyjnym kluczowe jest, aby data ustania zatrudnienia była skoordynowana z...
Pracownik administracyjny, który ma prowadzić samochód w ramach obowiązków służbowych, powinien mieć tę informację wpisaną w skierowaniu na badania profilaktyczne. Dotyczy to zarówno auta służbowego, jak i prywatnego używanego do celów służbowych. Pracodawca nie...
Brak podpisanej umowy nie oznacza automatycznie, że można odejść z pracy z dnia na dzień. Jeżeli pracownik wykonuje pracę za wynagrodzeniem, pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, może istnieć stosunek pracy nawet bez dokumentu. W artykule...
Po rezygnacji wicedyrektora szkoły dyrektor powinien zasięgnąć wymaganych opinii i formalnie odwołać go ze stanowiska z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Rada pedagogiczna nie przyjmuje rezygnacji, lecz wyraża niewiążącą opinię w uchwale podjętej w...
Przeniesienie pracownika do innego miasta zwykle wymaga porozumienia albo wypowiedzenia zmieniającego, jeżeli miejsce pracy jest określone w umowie. Pracownik może odmówić przyjęcia nowych warunków, ale skutki zależą od formy propozycji pracodawcy. W artykule wyjaśniamy,...
Praca w sobotę nie zawsze narusza Kodeks pracy. Jeżeli sobota jest u pracownika zwykłym dniem pracy w harmonogramie, może być planowana, ale pracodawca musi zachować normy czasu pracy, odpoczynki i zasadę przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Inaczej jest wtedy, gdy...
Po urlopie dla poratowania zdrowia nauczyciel powinien przejść badanie kontrolne zlecone przez dyrektora. Bez aktualnego orzeczenia lekarza medycyny pracy nie powinien zostać dopuszczony do pracy. Jeżeli stan zdrowia nadal nie pozwala na powrót, znaczenie ma nie tylko zwolnienie...
Pracownik, który sam wypowiada umowę o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia, ma prawo do wynagrodzenia za czas, w którym stosunek pracy nadal trwa i pracownik pracuje albo został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy przez pracodawcę. Jeżeli strony po wypowiedzeniu uzgodnią...
Pracodawca może odmówić urlopu wypoczynkowego albo przesunąć jego termin tylko wtedy, gdy ma ku temu realną podstawę wynikającą z organizacji pracy, planu urlopów lub szczególnych potrzeb zakładu. Sama zmiana decyzji na kilka dni przed wypoczynkiem nie wystarczy, zwłaszcza gdy...
Nauczyciel, który nie chce korzystać z procedury przeniesienia do innej szkoły, może zakończyć dotychczasowy stosunek pracy i zawrzeć nową umowę z nową placówką. W takim wariancie nie przechodzi przez tryb przeniesienia, w którym uczestniczą obecny dyrektor, nowy dyrektor i...
Odprawa rentowa może przysługiwać także wtedy, gdy umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron, jeżeli ustanie zatrudnienia pozostaje w związku z przejściem pracownika na rentę z tytułu niezdolności do pracy. Kluczowe jest ustalenie, czy choroba rozpoczęła się...
Pracownica może korzystać z urlopu wychowawczego na trzecie dziecko także wtedy, gdy wcześniej wykorzystała urlopy wychowawcze na starsze dzieci. Limit 36 miesięcy odnosi się co do zasady do konkretnego dziecka, a nie do całego okresu zatrudnienia rodzica. W artykule...
Nauczycielka urodzona w 1957 r. osiągnęła powszechny wiek emerytalny w 2017 r. Jeżeli do 31 sierpnia 2018 r. nie rozwiązała wymaganych stosunków pracy i nie złożyła wniosku o emeryturę nauczycielską z art. 88 Karty Nauczyciela, obecnie nie może po raz pierwszy uzyskać tego...
Nauczyciel pełniący funkcję społecznego inspektora pracy korzysta ze szczególnej ochrony zatrudnienia. Dyrektor szkoły co do zasady nie może jednostronnie pogorszyć jego warunków pracy i płacy, w tym obniżyć wymiaru zatrudnienia, poza wyjątkami przewidzianymi w...
Umowa lojalnościowa za szkolenie może przewidywać zwrot kosztów, ale tylko na zasadach z Kodeksu pracy i co do zasady proporcjonalnie do przepracowanego okresu. Sama kwota 20 tys. euro nie przesądza o nieważności umowy. Kluczowe jest, czy odpowiada rzeczywistym kosztom, kiedy...
Pracodawca może zlecać dodatkowe zadania, jeżeli mieszczą się one w rodzaju pracy określonym w umowie i są zgodne z prawem. Sam wzrost liczby zadań nie zawsze oznacza zmianę warunków pracy. Odmowa może być uzasadniona, gdy polecenie wykracza poza umówiony rodzaj pracy,...
Jeżeli sobota jest zaplanowanym dniem pracy w harmonogramie, pracownik może pracować w tym dniu, o ile grafik zapewnia przeciętnie pięciodniowy tydzień pracy, normy czasu pracy oraz odpoczynki dobowe i tygodniowe. Inaczej rozlicza się sytuację, gdy sobota była dniem wolnym z...
Pracownik może złożyć wypowiedzenie umowy o pracę także wtedy, gdy przebywa na zwolnieniu lekarskim po wypadku przy pracy. Samo rozwiązanie umowy nie powoduje automatycznej utraty prawa do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego ani do jednorazowego odszkodowania z...
Dyrektor może zaproponować nauczycielowi mianowanemu ograniczenie etatu, jeżeli zmiany organizacyjne szkoły uniemożliwiają dalsze zatrudnianie w pełnym wymiarze i nie ma warunków do uzupełnienia etatu w innej szkole. Nauczyciel może odmówić, ale odmowa zwykle uruchamia...
Okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 lat może zostać potwierdzony jako praca domownika, jeżeli była to stała praca w gospodarstwie, a nie tylko doraźna pomoc rodzinna. U żołnierza zawodowego samo potwierdzenie takiego okresu nie zawsze oznacza...
Po wykorzystaniu 182 dni zasiłku chorobowego i 12 miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego nowe L4 w ciąży wymaga oceny, czy rozpoczął się nowy okres zasiłkowy. Kluczowe znaczenie ma przerwa w niezdolności do pracy oraz to, że kolejna niezdolność powstała w czasie...
Zwolnienie na opiekę nad chorym dzieckiem nie jest okresem Pani niezdolności do pracy, więc nie wlicza się do 182 dni okresu zasiłkowego z tytułu Pani choroby. Nie oznacza to jednak automatycznie, że po opiece zacznie się nowy limit chorobowego. Jeżeli po przerwie wróci Pani na...
Przedłużająca się choroba nauczyciela zatrudnionego na czas nieokreślony nie jest obecnie rozliczana według dawnego art. 27 ust. 2 Karty Nauczyciela, ponieważ ten przepis został uchylony. W praktyce trzeba stosować art. 27 ust. 3 w związku z art. 23 Karty Nauczyciela, a nie...
Dyrektor przedszkola może złożyć rezygnację ze stanowiska kierowniczego, ale samo pismo nie kończy funkcji. Konieczne jest odwołanie przez organ, który powierzył stanowisko, co do zasady za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Urlop dla poratowania zdrowia nie powinien blokować...
Jestem zatrudniona na umowę o pracę na czas nieokreślony. W zeszłym roku przeszłam operację, po której przebywałam na zwolnieniu lekarskim (182 dni), a następnie przez 7 miesięcy na świadczeniu rehabilitacyjnym. Bezpośrednio po zakończeniu świadczenia (za zgodą...
Nauczyciel akademicki przechodzący na emeryturę ma obecnie prawo do jednorazowej odprawy z uczelni stanowiącej jego podstawowe miejsce pracy. Sama praca w dwóch uczelniach nie oznacza automatycznie prawa do dwóch odpraw. W artykule wyjaśniamy, kiedy profesor akademicki nabywa...
Pracownik w wieku przedemerytalnym jest chroniony przede wszystkim przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Ta ochrona nie wyklucza jednak w każdej sytuacji rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej choroby na podstawie art. 53 Kodeksu pracy. Wyjaśniamy, kiedy...
Po urlopie macierzyńskim i rodzicielskim można przejść na urlop wypoczynkowy, a następnie - przy kolejnej ciąży i wskazaniach lekarskich - na zwolnienie lekarskie. L4 w ciąży jest płatne w wysokości 100% podstawy wymiaru, ale sama podstawa nie zawsze będzie liczona tak...
Szkolenie zlecone przez dyrektora może być elementem czasu pracy nauczyciela, także gdy wypada poza zwykłymi godzinami zajęć. Nie oznacza to jednak automatycznie prawa do żądania odpracowania zajęć, które nie odbyły się dlatego, że nauczyciel uczestniczył w szkoleniu.
Przyznanie przez ZUS renty z tytułu niezdolności do pracy nie rozwiązuje automatycznie umowy o pracę, ale po zakończeniu zatrudnienia może dawać prawo do odprawy rentowej. Pracownik zachowuje też prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, jeżeli urlop nie zostanie wykorzystany...
Podpisaną umowę o pracę można wypowiedzieć jeszcze przed pierwszym dniem pracy. Sam fakt, że pracownik nie rozpoczął wykonywania obowiązków, nie blokuje złożenia wypowiedzenia. W praktyce okres wypowiedzenia zależy od rodzaju umowy i stażu u tego pracodawcy. Przy...
Nauczyciel, któremu szkoła ogranicza etat z przyczyn organizacyjnych, powinien rozważyć nie tylko samo świadczenie kompensacyjne, ale też odprawę z art. 20 Karty Nauczyciela, odprawę związaną z przejściem na świadczenie oraz ewentualny stan nieczynny. Najkorzystniejsze...
Okres nauki w studium nauczycielskim może mieć znaczenie przede wszystkim dla stażu urlopowego, jeżeli dokumenty potwierdzają ukończenie szkoły policealnej albo równorzędnej formy kształcenia. Nie oznacza to jednak automatycznego doliczenia tego samego okresu do emerytury lub...
Sam brak siniaków, złamania lub otarć nie przesądza, że nie doszło do wypadku przy pracy. Decydujące jest to, czy nagłe zdarzenie związane z pracą i wywołane przyczyną zewnętrzną spowodowało uraz, który może mieć także postać zmiany wewnętrznej lub zaburzenia...
Pracodawca powinien przekazać pracownikowi rozkład czasu pracy co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, którego grafik dotyczy, a sam harmonogram co do zasady powinien obejmować co najmniej miesiąc. Późniejsze zmiany grafiku są możliwe, ale nie powinny być dowolne ani...
Brak pieczątki imiennej na świadectwie pracy co do zasady nie oznacza, że dokument jest nieważny. Przepisy wymagają podpisu pracodawcy albo osoby upoważnionej, a nie konkretnego rodzaju pieczątki. Jeżeli ZUS kwestionuje świadectwo pracy, warto żądać wskazania podstawy prawnej...
Przepisy nie określają maksymalnej liczby aneksów do umowy zlecenia. Można je podpisywać wielokrotnie, jeżeli obie strony rzeczywiście zgadzają się na zmianę lub przedłużenie umowy. Problem pojawia się wtedy, gdy zlecenie w praktyce wygląda jak etat: praca jest wykonywana...
Jeżeli pracownik był obecny w pracy i wykonywał obowiązki, samo zwolnienie lekarskie wystawione na ten sam dzień zwykle nie blokuje wypowiedzenia umowy o pracę. Ochrona z art. 41 Kodeksu pracy dotyczy przede wszystkim faktycznej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, a nie samego stanu...
Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron wymaga zgody pracownika i pracodawcy. Jeżeli dyrektor odmawia, nawet ustnie, umowa nie rozwiąże się w zaproponowanym terminie i trzeba złożyć zwykłe wypowiedzenie albo uzgodnić inną datę zakończenia pracy. W artykule wyjaśniamy,...
Organ prowadzący zmusił mnie do złożenia u dyrektora szkoły pisma z rezygnacją z funkcji wicedyrektora. Czy mogę to pismo wycofać?
Nauczyciel zatrudniony w szkole feryjnej ma prawo do urlopu uzupełniającego, jeżeli z przyczyn wskazanych w Karcie Nauczyciela nie wykorzystał w czasie ferii szkolnych urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 8 tygodni. Urlop uzupełniający przysługuje w ciągu roku szkolnego i...
Co do zasady osoba korzystająca z urlopu górniczego może podjąć dodatkowe zajęcie, jeżeli nie jest to praca pod ziemią wykonywana na podstawie umowy o pracę albo umowy cywilnoprawnej. Najważniejsze jest ustalenie miejsca i charakteru pracy oraz sprawdzenie, czy nie powstało...
Dodatkowe wynagrodzenie roczne, czyli tzw. trzynastka, nie obniża obowiązku zapewnienia pracownikowi co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jeżeli po pominięciu składników wyłączonych z ustawy pensja za dany miesiąc jest niższa od minimum, pracodawca musi wypłacić...
Pracodawca może zawrzeć z pracownikiem kolejną umowę o pracę w czasie jego zwolnienia lekarskiego, jeżeli obie strony chcą kontynuować zatrudnienie. Samo L4 nie blokuje podpisania dokumentów ani wskazania daty rozpoczęcia pracy. Trzeba jednak uważać, aby sposób podpisania...
Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania co do zasady nie może jednostronnie odejść ze szkoły z dnia na dzień. Najszybszą bezpieczną drogą jest porozumienie stron z dyrektorem. Jeżeli szkoła nie zgodzi się na wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy, pozostaje zwykle...
Osoba urodzona w 1957 r., która osiągnęła 60 lat w 2017 r. i chciała skorzystać z emerytury na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela, musiała rozwiązać stosunek pracy i złożyć wniosek do ZUS najpóźniej 31 sierpnia 2018 r. Obecnie tego terminu nie można przywrócić przez...
Pracownik administracyjny może odpowiadać finansowo za błędy w fakturach, ale tylko wtedy, gdy pracodawca wykaże winę, szkodę i związek między pomyłką a stratą. Przy zwykłym niedbalstwie odpowiedzialność jest co do zasady ograniczona do trzymiesięcznego wynagrodzenia....
Poprzednie zatrudnienie u tego samego pracodawcy nie zawsze wpływa na limit umów na czas określony. Inaczej liczy się limity z art. 25 1 Kodeksu pracy, a inaczej staż potrzebny do ustalenia okresu wypowiedzenia. Jeżeli wcześniejsza praca zakończyła się przed wejściem...
Jeżeli weekend wynika z grafiku jako dzień pracy, sama niezgoda na warunki zatrudnienia nie usprawiedliwia nieobecności. Nieusprawiedliwione niestawienie się w pracy może być podstawą rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, choć taką decyzję można zaskarżyć do sądu...
Wyjście na siłownię w czasie zwolnienia lekarskiego wystawionego na opiekę nad chorym dzieckiem może zostać uznane za wykorzystanie zwolnienia niezgodnie z jego celem. Skutkiem może być utrata zasiłku opiekuńczego za cały okres objęty zwolnieniem, a w pracy także postępowanie...
Pracodawca nie może traktować okresu przyuczenia jako darmowej pracy bez umowy. Jeżeli osoba wykonuje obowiązki pod kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, może powstać stosunek pracy nawet bez podpisanego dokumentu. Obciążenie pracownika kosztem szkody...
Jeżeli nauczycielka jest zatrudniona na czas określony w celu zastępstwa nieobecnego nauczyciela, umowa co do zasady nie musi zostać przedłużona do dnia porodu. Wynika to z wyjątku przewidzianego w Kodeksie pracy dla umów zawartych w celu zastępstwa pracownika. Inaczej może...
Ogłoszenie upadłości pracodawcy nie rozwiązuje automatycznie umowy o pracę. Umowa trwa nadal, dopóki nie zostanie rozwiązana przez pracodawcę albo syndyka, przez pracownika, za porozumieniem stron albo w trybie natychmiastowym z winy pracodawcy. Pracownik z ponad 3-letnim...
Jeżeli podpisałeś przedwstępną umowę o pracę i chcesz z niej zrezygnować, najpierw trzeba ustalić, czy był to tylko dokument zobowiązujący do zawarcia przyszłej umowy, czy już właściwa umowa o pracę z późniejszą datą rozpoczęcia pracy. Od tego zależy, czy składasz...
Nauczyciel zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony może co do zasady rozwiązać ją wcześniej za wypowiedzeniem. Obecnie nie jest już potrzebny dawny zapis w umowie przewidujący dwutygodniowe wypowiedzenie - okres wypowiedzenia ustala się według art. 36 Kodeksu...
Do nauczania języka angielskiego w szkole podstawowej nie zawsze jest konieczne magisterium z filologii angielskiej. Kluczowe jest to, czy dyplom, suplement i dokumenty potwierdzają kwalifikacje do nauczania danego języka oraz przygotowanie pedagogiczne. W opisanej sytuacji licencjat...
Gdy zakład pracy został zlikwidowany, brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie przekreśla sprawy w ZUS. Trzeba ustalić, kto przejął akta osobowe, zebrać poświadczone dokumenty i wykazać rzeczywisty rodzaj pracy, jej okres oraz wykonywanie stale i w pełnym...
Umowę o pracę nauczyciela zawartą na czas nieokreślony można rozwiązać, ale dyrektor szkoły musi zachować szczególne zasady wynikające z Karty Nauczyciela i Kodeksu pracy. Co do zasady wypowiedzenie następuje z końcem roku szkolnego, z trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia. ...
Pracownik zatrudniony na 1/8 etatu ma urlop liczony proporcjonalnie do wymiaru etatu, a następnie rozliczany w godzinach. Przy stażu krótszym niż 10 lat daje to 24 godziny urlopu rocznie, a przy stażu co najmniej 10 lat - 32 godziny. Jeżeli taka osoba pracuje jeden dzień w...
Jeżeli pracownik od 6:00 do 14:00 pozostaje do dyspozycji pracodawcy w zakładzie, a czas przed wejściem na stanowisko i po zejściu ze stanowiska przeznacza na czynności konieczne do pracy, co do zasady nie można automatycznie odejmować mu tych minut od czasu pracy. W praktyce...
Jeżeli pracownica ukończyła już 60 lat, co do zasady nie korzysta już z ochrony przedemerytalnej z art. 39 Kodeksu pracy. Inaczej należy ocenić sytuację, gdy wypowiedzenie wręczono przed osiągnięciem wieku emerytalnego albo gdy pracodawca próbuje zmienić warunki pracy lub płacy w...
Pracownik objęty wspólną odpowiedzialnością materialną nie powinien automatycznie płacić za braki wykazane dopiero po rozwiązaniu umowy o pracę. Kluczowe jest to, czy inwentaryzacja została przeprowadzona w terminie, z możliwością udziału pracownika albo jego...
Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych co do zasady wlicza się do stażu pracy, od którego zależy prawo do nagrody jubileuszowej członka korpusu służby cywilnej. Trzeba jednak odróżnić samo zarejestrowanie w urzędzie pracy od okresu faktycznego pobierania zasiłku oraz...
Za pracę w sobotę będącą dniem wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy pracodawca co do zasady musi udzielić innego dnia wolnego do końca okresu rozliczeniowego. Nie może dowolnie zastąpić tego rozwiązania samą wypłatą pieniędzy. W artykule...
Pracownik nie może samodzielnie decydować, o której przychodzi do pracy i kiedy odbiera czas wolny za nadgodziny, jeżeli nie wynika to z umowy, regulaminu albo indywidualnego rozkładu czasu pracy. Samo przepracowanie 8 godzin nie wystarcza, gdy pracodawca ustalił konkretne godziny...
Jeżeli nauczyciel przez kolejne lata otrzymuje roczne umowy, dyrektor musi wykazać konkretną podstawę z Karty Nauczyciela: rzeczywistą potrzebę wynikającą z organizacji nauczania albo zastępstwo. Sama rutynowa praktyka szkoły lub chęć zachowania etatu dla innej osoby nie uzasadnia...
Przepisy prawa pracy nie zakazują wprost słuchania muzyki przez jedną słuchawkę. O tym, czy jest to dopuszczalne, decydują przede wszystkim regulamin pracy, polecenia pracodawcy, charakter stanowiska i zasady BHP. W artykule wyjaśniamy, kiedy pracodawca może zakazać słuchawek,...
Nauczyciel będący radnym nie jest automatycznie pozbawiony prawa do urlopu dla poratowania zdrowia. Sporne jest jednak, czy pobieranie diety radnego może zostać uznane za inną działalność zarobkową. W praktyce warto przed urlopem przygotować pisemne stanowisko dla dyrektora,...
Po urlopie macierzyńskim i rodzicielskim pracownica co do zasady nadal nabywa urlop wypoczynkowy, natomiast urlop wychowawczy może ograniczyć prawo do urlopu za kolejne lata. Przy rozwiązaniu albo wygaśnięciu umowy niewykorzystany urlop trzeba rozliczyć ekwiwalentem pieniężnym. ...
Pracownik z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności co do zasady nie powinien mieć zadań zaplanowanych tak, jakby mógł pracować 8 godzin dziennie. Obniżona norma czasu pracy wynosi 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, a system zadaniowy nie pozwala obejść tych limitów. ...
Pracownik co do zasady powinien wykonywać polecenia pracodawcy, także wtedy, gdy czasowo przejmuje część zadań nieobecnego współpracownika. Może jednak odmówić, jeśli polecenie jest sprzeczne z prawem, umową o pracę, zasadami BHP albo wymaga uprawnień, których pracownik nie...
Urlop dla poratowania zdrowia nie przekreśla możliwości przejścia na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, ale sam okres urlopu nie zawsze będzie liczony do wymaganego okresu pracy nauczycielskiej. Po urlopie trzeba spełnić wszystkie warunki z ustawy: odpowiedni wiek, staż,...
W sklepie spożywczym nie wystarczy podpisać umowy-zlecenia, aby legalnie powierzyć pracę w święto, np. 15 sierpnia. Trzeba odróżnić zwykłą możliwość zawarcia umowy cywilnoprawnej od zakazu powierzania pracy w handlu oraz od ryzyka uznania zlecenia za stosunek pracy. W...
Pracodawca nie musi automatycznie prowadzić papierowej ewidencji odzieży roboczej, jeżeli dokumentacja jest prowadzona elektronicznie w sposób spełniający wymagania dla dokumentacji pracowniczej. Sama tabela w komputerze albo prosty plik nie zawsze wystarczy. Liczy się...
Pracownik ma prawo do przerwy w pracy, ale nie zawsze oznacza to pełną swobodę opuszczenia zakładu pracy. Jeżeli zasady wyjść w czasie pracy zostały prawidłowo uregulowane w regulaminie pracy albo wynikają z organizacji pracy i bezpieczeństwa, pracodawca może wymagać zgody...
Przy urlopie nie liczy się sama długość faktycznej zmiany, lecz obowiązujący pracownika rozkład czasu pracy. Jeżeli w grafiku na dany dzień prawidłowo zaplanowano 14 godzin pracy, z puli urlopowej co do zasady odlicza się 14 godzin. Jeżeli jednak pracownik formalnie ma podstawowy,...
Samo członkostwo innego nauczyciela w ZNP nie oznacza jeszcze bezwzględnego pierwszeństwa do godzin. Szczególna ochrona dotyczy tylko osób wskazanych przez związek zgodnie z ustawą, a zmiana warunków zatrudnienia musi mieć podstawę organizacyjną i zostać dokonana w prawidłowej...
Urlop wypoczynkowy nauczyciela zatrudnionego w szkole feryjnej obejmuje cały okres ferii szkolnych, a nie tylko dni robocze. Jeżeli ferie zimowe trwają od 1 do 14 lutego, urlop należy liczyć jako 14 kolejnych dni, razem z sobotami i niedzielami. Inaczej wygląda sytuacja...
Dyrektor szkoły może zmienić nauczycielowi przydział godzin na kolejny rok szkolny, jeżeli mieści się to w organizacji pracy szkoły, nauczyciel ma wymagane kwalifikacje, a przydział jest prawidłowo rozliczony w ramach pensum. Samo wykazanie wakatu z historii nie przesądza...
Jeżeli nauczyciel nie ma aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego, powinien najpierw ustalić, czy dokument został kiedyś wydany, a następnie wystąpić o odpis, duplikat albo wydanie aktu na podstawie zachowanej dokumentacji. Po likwidacji szkoły kluczowe jest ustalenie, kto...
Po zakończeniu urlopu wychowawczego nauczyciel powinien zostać dopuszczony do pracy na dotychczasowym albo równorzędnym stanowisku. Sam powrót z urlopu nie daje jednak automatycznej rocznej ochrony przed wypowiedzeniem. Dyrektor może wypowiedzieć umowę tylko z rzeczywistej i...
Pracownica w drugiej ciąży nie otrzyma płatnego L4 za okres, w którym nadal przebywa na urlopie wychowawczym. Aby korzystać ze świadczeń chorobowych, musi najpierw zakończyć albo przerwać urlop wychowawczy. Po powrocie do pracy, także od pierwszego dnia po zakończeniu urlopu...
Pracodawca nie może dowolnie sprawdzać, czy wobec kandydata lub pracownika toczą się postępowania sądowe. Takie oświadczenie wolno żądać i weryfikować tylko wtedy, gdy istnieje wyraźna podstawa prawna albo informacja jest rzeczywiście niezbędna do spełnienia ustawowego wymogu...
Prowizja od sprzedaży wypłacana regularnie co miesiąc co do zasady wchodzi do podstawy wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy jako zmienny składnik wynagrodzenia. Przy jej uwzględnianiu stosuje się średnią z 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu, a przy dużych...
Ukończenie filologii polskiej ze specjalnością dziennikarstwo i public relations nie zawsze automatycznie daje kwalifikacje do nauczania języka polskiego w szkole podstawowej. Decydują treści programu studiów, poziom ukończonych studiów, przygotowanie pedagogiczne oraz specjalność...
Jeżeli w czasie urlopu wychowawczego pracownica dowie się o kolejnej ciąży, może zaczekać do końca urlopu albo zrezygnować z niego wcześniej. Samo zwolnienie lekarskie w czasie urlopu wychowawczego nie daje prawa do zasiłku chorobowego, ale po zakończeniu lub skutecznym przerwaniu...
Po zwolnieniu lekarskim trwającym dłużej niż 30 dni pracownik przed dopuszczeniem do pracy musi przejść badanie kontrolne u lekarza medycyny pracy. Jeżeli jednak przed faktycznym powrotem do pracy zachoruje ponownie lub dozna urazu, badanie zwykle wykonuje się dopiero po zakończeniu...
Po powrocie z urlopu zdrowotnego nauczyciel nie ma automatycznego prawa do tych samych klas i tych samych godzin przedmiotowych. Dyrektor może tak ułożyć arkusz organizacyjny, aby zapewnić etat także przez zajęcia w świetlicy, ale tylko przy spełnieniu warunków dotyczących...
Jeżeli po zakończeniu umowy na czas określony pracodawca od razu, najpóźniej w ciągu 7 dni, zawiera z tym samym pracownikiem kolejną umowę, nie musi automatycznie wydawać świadectwa pracy za poprzedni okres. Dotyczy to także sytuacji, gdy następuje
Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego albo rodzicielskiego pracownica, która jest ponownie w ciąży, może przedłożyć zwolnienie lekarskie i korzystać ze świadczeń chorobowych, jeżeli nadal pozostaje w zatrudnieniu i podlega ubezpieczeniu chorobowemu. Nie trzeba fizycznie...
Brak pisemnej umowy nie oznacza, że pracownik traci prawo do wynagrodzenia. Jeżeli za zgodą pracodawcy wykonywał pracę w warunkach typowych dla stosunku pracy, może żądać zapłaty, odsetek oraz wydania świadectwa pracy. W takiej sprawie warto zebrać dowody pracy, wezwać...
Przeniesienie nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania na inne stanowisko w tej samej szkole co do zasady wymaga jego zgody. Dotyczy to także sytuacji, gdy zmiana oznacza przejście z edukacji wczesnoszkolnej do oddziału przedszkolnego, czyli potocznej zerówki. Objęcie...
Jeżeli umowa o pracę na czas określony po prostu dobiega końca, pracownik nie musi składać wypowiedzenia ani uzasadniać, dlaczego nie chce podpisać kolejnej umowy. Stosunek pracy rozwiązuje się z upływem terminu wskazanego w umowie. W artykule wyjaśniamy, jak bezpiecznie...
Pracownik zatrudniony u tego samego pracodawcy co najmniej 3 lata ma co do zasady 3-miesięczny okres wypowiedzenia. Pracodawca nie może jednostronnie wydłużyć tego terminu tylko dlatego, że trudno znaleźć zastępstwo, ale można uzgodnić wcześniejsze odejście za porozumieniem...
Przy zatrudnieniu na pół etatu Kodeks pracy nie przewiduje ogólnego minimalnego dziennego wymiaru czasu pracy. Oznacza to, że sam fakt zaplanowania 2 godzin pracy w danym dniu nie jest co do zasady niezgodny z prawem. Trzeba jednak sprawdzić umowę, regulamin pracy, przyjęty...
Pracownik na zwolnieniu lekarskim nadal pozostaje pracownikiem i co do zasady musi zwrócić telefon służbowy, laptop, klucze lub inne mienie pracodawcy, jeżeli pracodawca tego zażąda. L4 nie oznacza jednak obowiązku wykonywania zwykłej pracy. Wiążące mogą być tylko takie...
Przy umowie-zleceniu zleceniodawca może wypowiedzieć umowę w każdym czasie, ale przy odpłatnym zleceniu wypowiedzenie bez ważnego powodu może rodzić obowiązek naprawienia szkody. W praktyce można żądać zapłaty za czynności już wykonane, zwrotu uzasadnionych wydatków oraz...
Pracodawca nie powinien nakładać kary porządkowej na pracownika przebywającego na urlopie, jeżeli wcześniej nie umożliwił mu wysłuchania. Sama informacja listowna nie zastępuje prawidłowej procedury. W artykule wyjaśniamy terminy nałożenia nagany, sprzeciw od kary,...
Premia i dodatek komputerowy nie zawsze są wypłacane osobno w czasie urlopu macierzyńskiego, ale mogą mieć wpływ na podstawę zasiłku macierzyńskiego. Decydują o tym przede wszystkim zasady wynagradzania, regulamin premiowania, charakter danego składnika oraz to, czy pracownica...
Pracownik nie może skutecznie zrzec się ani urlopu wypoczynkowego, ani ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie oświadczenie, nawet złożone dobrowolnie przy rozwiązaniu umowy, jest nieważne. W artykule wyjaśniamy, kiedy ekwiwalent trzeba wypłacić, kiedy można go uniknąć...
W systemie 4-brygadowym termin oddania dnia wolnego zależy od tego, czy chodzi o pracę w niedzielę, pracę w święto czy samo obniżenie wymiaru czasu pracy z powodu święta przypadającego w sobotę. W artykule wyjaśniamy, kiedy dzień wolny trzeba zaplanować w ciągu 6 dni,...
Pracownik nie powinien samodzielnie zamieniać dyżuru ani zmiany z innym pracownikiem, nawet gdy obaj zgadzają się na taką zamianę. O czasie i miejscu pracy decyduje pracodawca, a grafik jest elementem organizacji pracy. Zamiana może być bezpieczna dopiero wtedy, gdy pracodawca...
Nieumyślny błąd w pracy nie oznacza automatycznie, że pracownik musi pokryć całą szkodę. Pracodawca powinien wykazać naruszenie obowiązków, winę, wysokość rzeczywistej straty i związek przyczynowy, a przy winie nieumyślnej odszkodowanie co do zasady nie może przekroczyć...
Pracodawca może polecić pracownikowi pracę w sobotę, jeżeli polecenie dotyczy pracy, jest zgodne z prawem i wynika z dopuszczalnych przyczyn, np. szczególnych potrzeb pracodawcy albo konieczności usunięcia awarii. Nie oznacza to jednak, że soboty można stale traktować jak zwykły...
Pracownik co do zasady powinien wykonać zgodne z prawem polecenie wyjazdu w podróż służbową. Sama niechęć do opuszczenia domu zwykle nie wystarczy do odmowy delegacji. Odmowa może być uzasadniona tylko w szczególnych sytuacjach, np. gdy polecenie narusza przepisy, umowę,...
Pracodawca może polecić pracę w sobotę lub niedzielę tylko w granicach przepisów o czasie pracy. Nie może przez kilka miesięcy po prostu dokładać szóstego albo siódmego dnia pracy bez zapewnienia wymaganych dni wolnych i odpoczynku. W artykule wyjaśniamy, kiedy takie...
Pracownik wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 8. roku życia co do zasady nie może być bez swojej zgody delegowany poza stałe miejsce pracy. Dotyczy to także ojca dziecka, jeżeli faktycznie korzysta z tego uprawnienia rodzicielskiego. Urlop wypoczynkowy drugiego rodzica...
Jeżeli w umowie o pracę wpisano 3-miesięczny okres wypowiedzenia, a ustawowo po dwóch latach zatrudnienia przysługiwałby 1 miesiąc, pracownik nie zawsze może jednostronnie zastosować krótszy termin. Skrócenie okresu wypowiedzenia po jego złożeniu wymaga co do zasady porozumienia z...
Żołnierz zawodowy przebywający na zwolnieniu lekarskim co do zasady powinien stawić się na wezwanie wojskowej komisji lekarskiej, jeżeli został prawidłowo skierowany lub wezwany. Samo L4 nie zwalnia automatycznie z udziału w badaniu albo czynnościach komisji. Jeżeli stan...
Urlop dla poratowania zdrowia nie zaczyna się od samego złożenia wniosku. Podstawą jest orzeczenie uprawnionego lekarza medycyny pracy oraz udzielenie urlopu przez dyrektora szkoły, z uwzględnieniem prawa do odwołania. Jeżeli termin wskazany w orzeczeniu przypada na 1 września,...
Dyrektor szkoły nie zawsze może jednostronnie przenieść nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej do zerówki. Kluczowe jest to, czy nauczyciel jest zatrudniony na podstawie mianowania oraz czy proponowana zmiana oznacza inne stanowisko pracy. W artykule wyjaśniamy, kiedy potrzebna jest...
Sam pobyt kierowcy w delegacji i wypłata diet nie dają automatycznie prawa do dodatkowych dni wolnych. Kluczowe jest to, czy w czasie wyjazdu i po powrocie zachowano wymagane odpoczynki dobowe i tygodniowe oraz prawidłowo rozliczono czas pracy, dyżury i ewentualne nadgodziny. W...
Pracownik wychowujący dziecko do 14 lat ma prawo do 2 dni albo 16 godzin płatnego zwolnienia od pracy w roku kalendarzowym. Pracodawca nie może dowolnie odmówić tego uprawnienia, ale przy planowanej nieobecności pracownik powinien złożyć wniosek zgodnie z zasadami obowiązującymi w...
Po przejściu zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę pracownik może w terminie 2 miesięcy rozwiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia, ale za 7-dniowym uprzedzeniem. To szczególny tryb z art. 23 1 § 4 Kodeksu pracy. Jeżeli przejście zakładu...
Pracownik ma prawo żądać odsetek ustawowych za opóźnienie, jeżeli pracodawca wypłacił wynagrodzenie po terminie. Nie trzeba wykazywać szkody ani winy pracodawcy - wystarczy samo opóźnienie w zapłacie. W artykule wyjaśniamy, jaki termin wypłaty pensji wynika z Kodeksu...
Pracownik może złożyć wypowiedzenie umowy o pracę także w czasie zwolnienia lekarskiego. Zakaz z art. 41 Kodeksu pracy chroni pracownika przed wypowiedzeniem ze strony pracodawcy, ale nie ogranicza prawa pracownika do rozwiązania umowy. Przy 3-miesięcznym okresie wypowiedzenia...
Przy dwóch odrębnych umowach o pracę urlop wypoczynkowy ustala się osobno u każdego pracodawcy. Sam fakt, że łącznie pracownik wykonuje pracę na cały etat, nie oznacza jednej wspólnej puli urlopu. W artykule wyjaśniamy, jak liczyć urlop przy 1/2 etatu, jak działa...
Toksyczne, poniżające zachowania współpracownika mogą być mobbingiem, jeśli są uporczywe, długotrwałe i prowadzą do skutków opisanych w Kodeksie pracy. Za przeciwdziałanie takim zachowaniom odpowiada pracodawca, także wtedy, gdy sprawcą nie jest przełożony, lecz inny...
Dyrektor szkoły co do zasady decyduje o organizacji pracy i podziale godzin, ale nie może dowolnie ograniczać etatu nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania, jeżeli w szkole nadal są godziny możliwe do przydzielenia. Kluczowe jest to, czy nauczyciel zachowuje pełny wymiar...
Nagana z ostrzeżeniem jest karą dyscyplinarną przewidzianą w Karcie Nauczyciela, ale nie może jej samodzielnie wymierzyć dyrektor przedszkola. Taka kara wymaga postępowania dyscyplinarnego przed właściwą komisją. Jeżeli pismo od dyrektora miało być karą porządkową,...
Urodzenie kolejnego dziecka w czasie urlopu wychowawczego nie przerywa automatycznie tego urlopu i nie powoduje samoczynnego przejścia na urlop macierzyński. Pracownica zachowuje jednak prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu, a po spełnieniu...
Przy umowie o pracę pracodawca nie może z góry ustalić, że nie zapłaci za urlop wypoczynkowy albo za prawidłowo udokumentowane L4. Prawo do urlopu jest niezbywalne, a za czas choroby pracownikowi przysługuje wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek chorobowy, jeżeli spełnia warunki...
Nauczycielowi nie przysługuje osobna "średnia urlopowa za poprzedni rok". Wynagrodzenie urlopowe jest wypłacane za okres faktycznie wykorzystywanego urlopu wypoczynkowego, w tym urlopu uzupełniającego po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim. Prawo do urlopu uzupełniającego i...
Pracownik wezwany do sądu powinien zostać zwolniony od pracy na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie, czyli także na dojazd i powrót. Nie zawsze oznacza to cały dzień wolny. Co do zasady za czas takiego zwolnienia pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia, chyba że przepisy...
Pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia także w okresie wypowiedzenia, ale tylko wtedy, gdy wykaże ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Sam brak haseł w tworzonym programie nie przesądza jeszcze o rażącym niedbalstwie. Kluczowe są: zakres...
Bycie jedynym żywicielem rodziny nie daje samo w sobie ustawowej ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Pracownik może jednak odwołać się do sądu pracy, jeżeli wypowiedzenie jest nieuzasadnione, narusza przepisy albo pracodawca źle dobrał osoby do zwolnienia. W artykule...
Po rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków przez pracodawcę pracownik co do zasady może żądać odszkodowania, a nie odprawy. Przy zatrudnieniu ponad 3 lata na podstawie umowy na czas nieokreślony wysokość odszkodowania odpowiada...
Pracodawca, który kończy działalność albo likwiduje stanowiska z przyczyn ekonomicznych, może rozwiązać umowy z pracownikami za porozumieniem stron albo za wypowiedzeniem. W wypowiedzeniu trzeba wskazać konkretną i rzeczywistą przyczynę oraz pouczyć pracownika o prawie odwołania...
Przepisy nie przewidują dziś jednego uniwersalnego limitu ciężaru tylko dlatego, że pracownikiem jest kobieta. Inaczej ocenia się jednak pracę kobiety w ciąży lub karmiącej piersią, a inaczej pracę pozostałych pracownic. Przy rozwożeniu posiłków wózkiem trzeba brać pod...
W równoważnym systemie czasu pracy można zaplanować pracę dłuższą niż 8 godzin na dobę, zwykle maksymalnie do 12 godzin, ale tylko wtedy, gdy system został prawidłowo wprowadzony, a grafik zachowuje wymiar czasu pracy oraz odpoczynki pracownika. Sam dłuższy dzień pracy...
Jeżeli pracodawca daje do wyboru redukcję etatu, porozumienie stron albo dyscyplinarkę, nie należy podpisywać niczego pod presją. Co do zasady najbezpieczniejsze dla pracownika jest wypowiedzenie przez pracodawcę z przyczyn niedotyczących pracownika, np. likwidacji stanowiska lub...
Jeżeli rozprawa przypada w zaplanowanym dniu wolnym od pracy, pracownik co do zasady nie ma prawa do odbioru godzin ani dodatkowego dnia wolnego. Stawiennictwo w sądzie jest obowiązkiem wobec sądu, ale nie jest czasem pracy. Inaczej wygląda sytuacja, gdy wezwanie koliduje z...
Stłuczenie palca, krwiak i obrzęk powstałe po uderzeniu przez dziecko podczas pracy mogą zostać uznane za wypadek przy pracy, nawet gdy RTG nie wykazało złamania. Wiedza dyrektora powinna uruchomić postępowanie powypadkowe, ale dla celów dowodowych pracownik powinien niezwłocznie...
Jeżeli pracownica ma dwie umowy o pracę u różnych pracodawców i lekarz stwierdzi niezdolność do pracy w ciąży, zwolnienie lekarskie co do zasady powinno objąć oba zatrudnienia. Nie można pobierać zasiłku z jednego etatu i jednocześnie normalnie pracować na drugim. Inaczej...
Świadectwo pracy może składać się z kilku kartek A4. Przepisy nie wymagają, aby każda strona była parafowana ani aby dokument obowiązkowo miał numerację stron. Najważniejsze jest to, aby świadectwo było kompletne, czytelne, zgodne z aktualnym wzorem i podpisane przez...
Pracownik nie może skutecznie zrzec się prawa do wynagrodzenia, wynagrodzenia urlopowego ani ekwiwalentu za urlop. Dlatego podpisanie przez byłego pracownika ogólnego oświadczenia o braku roszczeń nie zamyka mu drogi do dochodzenia zaległych świadczeń ze stosunku pracy. ...
Podpisanego aneksu do umowy o pracę co do zasady nie można jednostronnie odwołać tylko dlatego, że pracownik zmienił zdanie albo działał pod wpływem emocji. Aneks jest porozumieniem stron i wiąże, jeśli został skutecznie zawarty. Wyjątkiem mogą być wady oświadczenia...
Jeżeli pracodawca nie zgłosił pracownika do ZUS albo nie opłaca za niego składek, pracownik powinien najpierw potwierdzić nieprawidłowość w ZUS, a następnie wezwać pracodawcę do wyjaśnień i rozważyć zgłoszenie sprawy do ZUS oraz PIP. Długotrwałe lub świadome...
Ustne wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę narusza Kodeks pracy, ale co do zasady może wywołać skutek rozwiązania stosunku pracy, jeżeli było jasnym oświadczeniem i dotarło do pracownika. Pracownik nie powinien biernie czekać na pismo. Wyjaśniamy, jak liczyć okres...
Trzecia umowa na czas określony nie zawsze automatycznie staje się umową bezterminową. Obecnie trzeba badać limit 3 umów oraz łączny limit 33 miesięcy zatrudnienia terminowego między tym samym pracownikiem i pracodawcą. Pracownik w wieku 63 lat może korzystać z ochrony...
Okres urlopu wychowawczego wykorzystany u poprzedniego pracodawcy, także w firmie prywatnej, co do zasady wlicza się do stażu pracy potrzebnego do nagrody jubileuszowej pracownika samorządowego. Pracownik powinien udokumentować ten okres, przede wszystkim świadectwem pracy albo...
Pracodawca może dochodzić od pracownika zapłaty za braki w towarze, jeżeli wykaże prawidłowe powierzenie mienia, wysokość szkody oraz warunki umożliwiające zabezpieczenie towaru. W praktyce kluczowe są: podpisany remanent, dokumenty magazynowe, ewidencja sprzedaży,...
Nauczyciel, który spełnia warunki do emerytury z art. 88 Karty Nauczyciela, co do zasady musi najpierw rozwiązać stosunek pracy, aby skorzystać z tego uprawnienia. Po przyznaniu świadczenia może jednak ponownie podjąć pracę, także w tej samej szkole. Nowe zatrudnienie nie jest...
Przekroczenie 40 godzin w jednym tygodniu nie zawsze oznacza nadgodziny średniotygodniowe. W systemie równoważnym czas pracy ocenia się w całym okresie rozliczeniowym, dlatego dłuższy tydzień może być prawidłowy, jeżeli został zbilansowany krótszą pracą w innych tygodniach. ...
Nietypowe godziny pracy mogą być zgodne z prawem tylko wtedy, gdy mieszczą się w jednym z systemów czasu pracy przewidzianych w Kodeksie pracy i nie naruszają odpoczynku dobowego, tygodniowego ani zasad pracy w niedziele. W artykule wyjaśniamy, kiedy można stosować przerywany...
Od 13 grudnia 2025 r. wypowiedzenie układu zbiorowego pracy reguluje ustawa z 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, a nie uchylony art. 241 7 Kodeksu pracy. Wypowiedzenie wymaga formy pisemnej, obejmuje cały układ, a ustawowy okres...
Pracodawca nie powinien wzywać pracownika do wykonywania pracy w czasie zwolnienia lekarskiego, także wtedy, gdy zwolnienie dotyczy osobistej opieki nad chorą matką. W tym okresie pracownik jest usprawiedliwiony od pracy i nie ma obowiązku sporządzać sprawozdań, uczestniczyć w...
Umowa o pracę na czas określony co do zasady kończy się w terminie wskazanym w umowie, nawet jeżeli pracownik został powołany do służby wojskowej. Samo powołanie nie przekształca takiej umowy w umowę bezterminową. Inaczej mogą wyglądać skutki przy umowie na okres próbny...
Nauczyciel przebywający na urlopie dla poratowania zdrowia nie zachowuje automatycznie całego dotychczasowego wynagrodzenia. Z mocy Karty Nauczyciela ma prawo przede wszystkim do wynagrodzenia zasadniczego, dodatku za wysługę lat oraz innych świadczeń pracowniczych, w tym dodatku...
Nauczyciel zwolniony z przyczyn organizacyjnych na podstawie art. 20 Karty Nauczyciela może mieć również prawo do odprawy emerytalnej lub związanej z nauczycielskim świadczeniem kompensacyjnym. Od 1 stycznia 2026 r. przy zbiegu tych uprawnień art. 87 KN przewiduje pełną odprawę...
Pracownik zatrudniony na umowie na czas określony może mieć prawo do odprawy, jeżeli pracodawca rozwiązuje z nim umowę z przyczyn niedotyczących pracownika, np. z powodu likwidacji stanowiska, a zakład zatrudnia co najmniej 20 pracowników. W artykule wyjaśniamy, kiedy odprawa...
Jeżeli szef stale poniża, obraża albo zastrasza pracownika, nie należy po prostu porzucać pracy. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest zebranie dowodów i złożenie pisemnego oświadczenia o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków...
Dyrektor szkoły może zmienić przydział godzin ponadwymiarowych nauczyciela, jeżeli wynika to z organizacji pracy szkoły i nie obniża obowiązkowego wymiaru zatrudnienia. Samo odebranie takich godzin co do zasady nie jest wypowiedzeniem warunków pracy. W artykule wyjaśniamy,...
Nauczyciel w stanie nieczynnym nadal pozostaje w stosunku pracy, ale co do zasady nie świadczy pracy i zachowuje wynagrodzenie przewidziane w Karcie Nauczyciela. Zwolnienie lekarskie nie musi więc obniżać wypłaty, ale może mieć znaczenie dla uprawnień z ubezpieczenia chorobowego po...
Nauczyciel pobierający świadczenie kompensacyjne może wykonywać dodatkową pracę, ale znaczenie mają zarówno rzeczywisty charakter czynności, jak i wysokość przychodu. Jednorazowe zlecenie egzaminatora w CKE lub OKE nie zawsze oznacza automatyczne zawieszenie świadczenia. ...
Jeżeli współpracownik przekazał pracodawcy nieprawdziwe informacje, warto najpierw zabezpieczyć dowody i zażądać wyjaśnienia sprawy w pracy. W zależności od skutków możesz chronić dobra osobiste w postępowaniu cywilnym, a w poważniejszych przypadkach rozważyć prywatny...
W okresie wypowiedzenia pracodawca może jednostronnie udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego. Dotyczy to także niewykorzystanych dni, które w danym roku mogłyby zostać zgłoszone jako urlop na żądanie, bo nie są one odrębnym dodatkowym urlopem. W artykule wyjaśniamy,...
Jeżeli pracodawca zauważy błąd w wydanym świadectwie pracy, powinien wystawić nowe, prawidłowe świadectwo z faktyczną datą jego sporządzenia. Nie należy dopisywać na nim adnotacji typu "korekta" ani "sprostowanie". Osobne pismo wyjaśniające, co poprawiono, jest praktycznie...
Kierownik internatu zatrudniony na podstawie Karty Nauczyciela nie powinien mieć stałego tygodniowego czasu pracy przekraczającego 40 godzin. Obniżone pensum oznacza mniejszą liczbę godzin zajęć z wychowankami, ale pozostałe obowiązki kierownicze, rady pedagogiczne, dokumentacja i...
Palacz obsługujący kotłownię może pracować w systemie równoważnego czasu pracy, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy albo jej organizacja. Zaplanowanie 12-godzinnej zmiany nie oznacza jeszcze nadgodzin, ale grafik musi mieścić się w wymiarze czasu pracy danego okresu...
Nauczyciel zatrudniony w szkole feryjnej może po urlopie rodzicielskim skorzystać z dwóch dni albo 16 godzin opieki nad dzieckiem z art. 188 Kodeksu pracy, a następnie z urlopu wypoczynkowego lub uzupełniającego, jeżeli spełnia ustawowe warunki. W artykule wyjaśniamy, kiedy...
Nagroda jubileuszowa za 45 lat pracy nie jest powszechnym świadczeniem z Kodeksu pracy. Przysługuje wtedy, gdy wynika z układu zbiorowego, regulaminu wynagradzania, umowy o pracę albo przepisów szczególnych dotyczących danej grupy zawodowej. Jeżeli regulamin przewiduje...
Pracownik w okresie ochrony przedemerytalnej nie powinien podpisywać porozumienia zmieniającego, jeżeli nie zgadza się na obniżenie wynagrodzenia. Porozumienie wymaga dobrowolnej zgody obu stron. Pracodawca może jednak w określonych przypadkach zastosować wypowiedzenie...
Nauczyciel może rozpocząć procedurę rozpoznania choroby zawodowej zarówno podczas zatrudnienia, jak i po przejściu na emeryturę. Nie warto jednak zwlekać: przy zawodowych chorobach narządu głosu udokumentowane objawy muszą wystąpić nie później niż w ciągu 2 lat od ustania...
Pracownik banku nie odpowiada finansowo za każdą stratę spowodowaną przyjęciem fałszywego czeku. Kluczowe jest to, czy naruszył obowiązujące procedury, czy można mu przypisać winę oraz czy błąd pozostaje w normalnym związku ze szkodą banku. Jeżeli działała Pani zgodnie...
Nauczyciel wychowawca internatu co do zasady zachowuje wynagrodzenie za dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych, jeżeli pozostaje w gotowości do pracy albo wykonuje w tym czasie polecenia dyrektora, np. uczestniczy w radzie pedagogicznej lub szkoleniu. Samo zamknięcie internatu z...
Za czas urlopu wypoczynkowego pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie takie, jakie otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował. Stałe dodatki, np. funkcyjny lub stanowiskowy, co do zasady wypłaca się w wysokości należnej w miesiącu korzystania z urlopu, chyba że przepisy wewnętrzne...
Stałe otwieranie i zamykanie przedszkola, uzbrajanie alarmu oraz noszenie kluczy nie są typowymi obowiązkami nauczyciela. Dyrektor nie powinien trwale przerzucać na nauczycieli zadań technicznych lub organizacyjno-obsługowych tylko dlatego, że placówka nie zapewniła pracownika...
Ruchomy czas pracy i indywidualny rozkład czasu pracy dają większą elastyczność, ale nie pozwalają pracodawcy dowolnie skracać zaplanowanego dnia pracy ani nakazywać późniejszego odrabiania godzin. Wyjaśniamy, kiedy trzeba przekazać grafik, kiedy nie trzeba tworzyć...
Ograniczenie zatrudnienia nauczyciela mianowanego wymaga jego zgody, a przy jej braku dyrektor powinien rozważyć tryb z art. 20 Karty Nauczyciela albo możliwość uzupełnienia pensum w innej szkole. Jeżeli wypowiedzenie dotarło do nauczyciela po 31 maja, nie musi to wykluczać...
Urlop wychowawczy można przedłużyć, jeżeli pracownik nadal ma niewykorzystany limit urlopu, dziecko mieści się w ustawowym wieku, a urlop nadal służy osobistej opiece nad dzieckiem. Samo rozpoczęcie przedszkola nie przekreśla automatycznie prawa do urlopu, ale może mieć znaczenie,...
Ośmieszanie pracownika, rozsiewanie plotek, izolowanie go od zespołu albo stałe podważanie jego kompetencji może być mobbingiem, jeżeli ma charakter uporczywy i długotrwały oraz spełnia przesłanki z art. 94 3 Kodeksu pracy. W artykule wyjaśniamy, kiedy zachowanie...
Pracownik, który doświadcza mobbingu, może rozwiązać umowę o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia albo – przy spełnieniu warunków z art. 55 Kodeksu pracy – bez wypowiedzenia. Samo wskazanie numeru przepisu zwykle nie wystarcza: w piśmie warto jasno opisać zachowania,...
Koleżanka z biura chowa przede mną dokumenty, twierdząc, że jest ochrona danych osobowych, pomimo że mam to w zakresie obowiązków. Oskarżyła mnie także o przeglądanie jej danych w komputerze i celowe schowanie dokumentów w innym pliku. Sytuacja ta trwa od kilku miesięcy i jest dla...
Zmniejszenie pensum nauczyciela dyplomowanego z 18/18 do 14/18 nie zawsze może nastąpić jednostronnie. Jeżeli nauczyciel jest zatrudniony na podstawie mianowania, ograniczenie zatrudnienia co do zasady wymaga jego zgody i musi wynikać z realnych zmian organizacyjnych. Dyrektor...
Pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia na podstawie art. 36 2 Kodeksu pracy. Nie oznacza to utraty pensji: za czas takiego zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. W artykule wyjaśniamy, kiedy zgoda...
Nauczyciel może skorzystać z urlopu dla poratowania zdrowia po zakończeniu urlopu związanego z rodzicielstwem, ale musi spełniać warunki z art. 73 Karty Nauczyciela, w tym zatrudnienie na czas nieokreślony w pełnym wymiarze zajęć. Siedmioletni staż pracy jest wymagany przy pierwszym...
Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne przysługuje po spełnieniu warunków wieku, stażu, pracy nauczycielskiej i rozwiązaniu stosunku pracy. Samo ograniczenie etatu nie wystarcza, ale może mieć znaczenie przy sposobie zakończenia zatrudnienia. Wyjaśniamy, kiedy złożyć...
Zwiększenie etatu pracownicy w ciąży jest dopuszczalne, ale ZUS może sprawdzić, czy zmiana była rzeczywista i uzasadniona, zwłaszcza gdy krótko po niej pojawia się zwolnienie lekarskie. Kluczowe znaczenie mają dowody, że praca w większym wymiarze była planowana i faktycznie...
Wychowawca w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym zatrudniony w pełnym wymiarze pracuje maksymalnie 40 godzin tygodniowo, ale jego pensum zajęć bezpośrednich co do zasady wynosi 24 godziny. Pozostały czas obejmuje zadania statutowe, przygotowanie, dokumentację, współpracę z...
Pracownikowi objętemu ochroną przedemerytalną co do zasady nie można jednostronnie pogorszyć warunków pracy ani obniżyć wynagrodzenia przez wypowiedzenie zmieniające. Są jednak wyjątki, m.in. nowe zasady wynagradzania dla całej grupy pracowników, utrata zdolności do pracy albo...
Nauczyciel nie musi przechodzić na emeryturę tylko dlatego, że złożył wniosek w ZUS. Wypłata emerytury nauczycielskiej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego albo emerytury powszechnej zależy jednak od spełnienia odrębnych warunków, w tym często od rozwiązania stosunku...
Po 7 latach zatrudnienia u tego samego pracodawcy ustawowy okres wypowiedzenia umowy o pracę wynosi co do zasady 3 miesiące. Dawny zapis o 2-tygodniowym wypowiedzeniu w pierwszej umowie nie zmienia tej zasady. Od 2026 r. do stażu zakładowego można w określonych przypadkach zaliczać...
Nauczyciel, któremu dyrektor wypowiada stosunek pracy z przyczyn organizacyjnych, zwykle musi wybrać między stanem nieczynnym a zakończeniem zatrudnienia z odprawą z art. 20 Karty Nauczyciela. Wybór wpływa na termin ustania zatrudnienia, wysokość wypłat i możliwość powrotu do...
Pracodawca nie zawsze może jednostronnie przenieść pracownika do odległej miejscowości. Decyduje przede wszystkim treść umowy o pracę, zwłaszcza określenie miejsca wykonywania pracy oraz zakres dopuszczalnych zmian organizacyjnych. Jeżeli zmiana oznacza istotne pogorszenie...
Odprawa dla nauczyciela nie zależy wyłącznie od tego, że przyczyną wypowiedzenia jest likwidacja placówki, wygaszanie kolegium lub zamknięcie specjalności. Kluczowe znaczenie ma podstawa prawna rozwiązania stosunku pracy oraz to, czy nauczyciel jest zatrudniony na podstawie mianowania...
Osoba zarejestrowana jako bezrobotna powinna zgłosić do powiatowego urzędu pracy podjęcie odpłatnej pracy na podstawie umowy o dzieło w terminie 7 dni. Taka umowa stanowi co do zasady inną pracę zarobkową i powoduje utratę statusu bezrobotnego, również wtedy, gdy osoba nie pobiera...
Nauczyciel prowadzący zajęcia korekcyjno-kompensacyjne w publicznej szkole co do zasady pozostaje nauczycielem objętym Kartą Nauczyciela, także wtedy, gdy w dokumentach używa się określenia terapeuta pedagogiczny. Tygodniowe pensum takiego specjalisty ustala organ prowadzący,...
Pracodawca może zawrzeć z pracownikiem umowę szkoleniową zobowiązującą do pozostania w zatrudnieniu po zakończeniu nauki, ale okres ten nie może przekraczać 3 lat. Obowiązek zwrotu kosztów nie zawsze oznacza zwrot całej kwoty. Kluczowe jest to, czy pracodawca rzeczywiście...
Stałe odbieranie służbowych SMS-ów o awariach albo obowiązek pozostawania pod telefonem po pracy może być dyżurem pracowniczym, jeżeli pracownik ma realnie pozostawać w gotowości do reakcji. Taki dyżur nie może naruszać prawa do odpoczynku dobowego i tygodniowego. W...
Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron nie wyklucza odprawy, ale nie każda odprawa należy się automatycznie. Kluczowe jest, czy rozwiązanie następuje z przyczyn niedotyczących pracownika i spełnione są warunki ustawowe albo czy odprawę przewidziano w samym porozumieniu. ...
Pracodawca może stosować monitoring wizyjny w zakładzie pracy tylko w celach wskazanych w Kodeksie pracy, po spełnieniu obowiązków informacyjnych i z poszanowaniem prywatności pracowników. Podsłuch i nagrywanie dźwięku to znacznie bardziej ryzykowna forma kontroli. W artykule...
Czy pracownik będący w okresie wypowiedzenia może odmówić pozostania w godzinach nadliczbowych? W firmie przyjęty jest zwyczaj, że kierownik zleca ustnie w ciągu miesiąca pozostanie w godzinach nadliczbowych. Pracownicy pod koniec miesiąca zliczają wszystkie...
Jeżeli pracownica zajdzie w ciążę w trakcie okresu wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego przez pracodawcę, co do zasady korzysta z ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy. Pracodawca powinien cofnąć wypowiedzenie i dopuścić ją do pracy, o ile nie zachodzi ustawowy wyjątek. ...
Pracownica korzystająca z urlopu macierzyńskiego jest objęta szczególną ochroną przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę. Wyjątek dotyczy m.in. ogłoszenia upadłości albo rzeczywistej likwidacji pracodawcy. W takim przypadku pracodawca musi uzgodnić termin rozwiązania...
Odmowa przyjęcia nowych warunków pracy lub płacy po wypowiedzeniu zmieniającym może prowadzić do rozwiązania umowy. Odprawa przysługuje jednak tylko wtedy, gdy spełnione są warunki z ustawy o zwolnieniach grupowych, w szczególności gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 20...
Odprawa emerytalna nauczyciela, który przed przejściem na emeryturę pracował na 1/2 etatu, jest co do zasady obliczana z uwzględnieniem wynagrodzenia za obniżony wymiar zatrudnienia. Od 1 stycznia 2026 r. wysokość odprawy zależy jednak od nowych progów stażowych: po 10 latach...
Nauczyciel zatrudniony w dwóch szkołach nie uzyskuje automatycznie urlopu dla poratowania zdrowia u obu pracodawców. Urlop ocenia i udziela dyrektor konkretnej szkoły, w której nauczyciel spełnia warunki z Karty Nauczyciela. Jeżeli w drugiej szkole nauczyciel pracuje tylko na...
Jeżeli były pracownik nie oddaje dokumentów, sprzętu służbowego albo innych rzeczy należących do firmy, pracodawca powinien działać pisemnie i dokumentować każdy krok. Najpierw warto wezwać pracownika do zwrotu mienia i rozliczenia dokumentacji, wyznaczając krótki...
Nauczyciel bibliotekarz może zostać skierowany na doraźne zastępstwo, ale nie może to dezorganizować planowej pracy biblioteki ani zastępować jej stałym "łataniem" braków kadrowych. W artykule wyjaśniamy, kiedy takie zastępstwo jest dopuszczalne, kiedy wymaga zgody...
Nauczyciel pobierający świadczenie kompensacyjne może dorabiać, ale rodzaj podmiotu i wysokość przychodu mają kluczowe znaczenie. Praca w jednostce objętej Kartą Nauczyciela co do zasady powoduje zawieszenie świadczenia niezależnie od kwoty wynagrodzenia. Szczególne wyjątki...
Pracownikowi objętemu ochroną przedemerytalną nie można co do zasady wypowiedzieć umowy o pracę ani pogorszyć warunków pracy lub płacy wypowiedzeniem zmieniającym. Nie oznacza to jednak całkowitego zakazu czasowego powierzenia innej pracy. Z artykułu dowiesz się, kiedy...
Pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, co do zasady nie można wypowiedzieć umowy o pracę, jeżeli staż pozwala mu uzyskać emeryturę z osiągnięciem tego wieku. Zamknięcie placówki nie zawsze oznacza likwidację pracodawcy....
Nauczyciel może żądać zapewnienia okularów albo szkieł kontaktowych korygujących wzrok, jeżeli pracuje przy monitorze co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy, a potrzebę ich stosowania potwierdzą badania profilaktyczne. Samo prywatne zalecenie okulisty zwykle...
Pracownik zatrudniony w zwykłym systemie czasu pracy, którego grafik obejmuje niedziele, powinien mieć co najmniej jedną niedzielę wolną od pracy w każdym okresie 4 tygodni. Nie jest to jednak to samo co "jedna wolna niedziela w miesiącu kalendarzowym". Wyjątek dotyczy...
Po zmianie pracy w trakcie roku urlop wypoczynkowy u nowego pracodawcy ustala się co do zasady proporcjonalnie do okresu zatrudnienia u tego pracodawcy. Nie zawsze wolno mechanicznie odjąć dni wykorzystane wcześniej od rocznego limitu 20 albo 26 dni. Od 2026 r. przy ustalaniu wymiaru...
Praca na czarno nie odbiera prawa do ustalenia stosunku pracy, zaległego wynagrodzenia ani rozliczenia składek ZUS. Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy może również, po przeprowadzeniu określonej procedury, wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy, jeżeli osoba...
Likwidacja stanowiska pracy co do zasady nie pozwala pracodawcy wypowiedzieć umowy pracownicy w ciąży. Wyjątkiem jest przede wszystkim ogłoszenie upadłości albo likwidacja pracodawcy, a nie sama reorganizacja lub zamknięcie jednego stanowiska. W artykule wyjaśniamy, kiedy...
Jeżeli § 7 Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników Lasów Państwowych ma zastosowanie w opisanym brzmieniu, dodatek funkcyjny za zastępstwo przysługuje dopiero po przekroczeniu 30 dni kalendarzowych zastępstwa w roku. Przy zastępstwie trwającym 37 dni i braku...
Dyrektor nie może uznać każdej dodatkowej lekcji, zastępstwa albo stałej pracy w świetlicy za bezpłatny element 40-godzinnego tygodnia pracy nauczyciela. Jeżeli są to zajęcia dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze ponad obowiązkowe pensum, co do zasady powinny być rozliczone jako...
Jeżeli nauczyciel zatrudniony na czas nieokreślony spełnia warunki z art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela, jego stosunek pracy może przekształcić się w mianowanie z mocy prawa. Dyrektor nie tworzy tego skutku decyzją, lecz powinien potwierdzić go na piśmie. W praktyce warto...
Sam fakt prywatnego korzystania z samochodu służbowego nie oznacza automatycznie, że pracownik musi zapłacić za każdą szkodę. Przy gradobiciu kluczowe są: prawidłowe powierzenie auta, treść regulaminu lub umowy, wina pracownika oraz to, czy szkoda powstała z przyczyn od niego...
Choroba potwierdzona zwolnieniem lekarskim przerywa urlop wypoczynkowy. Dni objęte L4 nie są urlopem, lecz usprawiedliwioną nieobecnością chorobową, a niewykorzystaną część urlopu pracodawca musi udzielić w późniejszym terminie. Pracodawca nie powinien automatycznie...
Nauczyciel dyplomowany zatrudniony na podstawie mianowania, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn organizacyjnych z art. 20 Karty Nauczyciela, ma prawo do odprawy w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. W artykule wyjaśniamy, co wchodzi do podstawy...
Nauczyciel przedszkola zatrudniony w pełnym wymiarze pracuje w ramach 40-godzinnego tygodnia pracy i co do zasady w pięciodniowym tygodniu pracy. Jeżeli zgodnie z rozkładem pracuje od poniedziałku do piątku, sobotnia praca z dziećmi lub na rzecz przedszkola wymaga rozliczenia. Za...
Pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, co do zasady nie można wypowiedzieć umowy o pracę, jeżeli jego staż pozwala uzyskać emeryturę z osiągnięciem tego wieku. Pracodawca nie może więc po prostu postawić go przed wyborem: pół...
Jeżeli pierwsza umowa o pracę została rozwiązana lub wygasła, a następnego dnia podpisano kolejną umowę z tym samym pracodawcą, co do zasady powstaje nowy, odrębny stosunek pracy. Nie oznacza to jednak, że wszystkie skutki poprzedniego zatrudnienia znikają. Znaczenie mogą...
Zwolnienie nauczyciela z powodu łączenia klas, zmniejszenia liczby oddziałów albo zmiany planu nauczania jest możliwe tylko wtedy, gdy zmiany organizacyjne rzeczywiście uniemożliwiają dalsze zatrudnianie w pełnym wymiarze zajęć. Dyrektor powinien zastosować obiektywne, sprawiedliwe...
Nauczyciel bibliotekarz zatrudniony w pełnym wymiarze zasadniczo rozlicza swoje pensum według stanowiska bibliotekarza. Jeżeli jednak w tej samej szkole ma prowadzić również zajęcia przedmiotowe objęte innym pensum, podstawowym rozwiązaniem jest odpowiednie ustalenie obowiązkowego...
Nauczyciel dyplomowany co do zasady powinien być zatrudniony na podstawie mianowania, jeżeli spełnia ustawowe warunki i szkoła ma dla niego pełny etat na czas nieokreślony. Przy braku pełnego etatu możliwe jest bezterminowe zatrudnienie w niepełnym wymiarze, natomiast umowa terminowa...
Nauczyciel może korzystać ze zwolnienia lekarskiego po zakończeniu urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego, jeżeli lekarz stwierdzi rzeczywistą niezdolność do pracy. Zwolnienia lekarskiego nie można jednak zaplanować ani wykorzystać zamiast urlopu. Jeżeli choroba...
Pracodawca może nałożyć naganę za korzystanie z internetu w czasie pracy, ale tylko wtedy, gdy narusza to obowiązki pracownicze lub ustalony porządek pracy i gdy zachowana zostanie procedura z Kodeksu pracy. Odebranie premii i przeniesienie na inne stanowisko nie zawsze są...
Nauczyciel szkoły feryjnej, który nie wykorzystał urlopu wypoczynkowego w czasie ferii z powodu choroby, urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, ojcowskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego albo urlopu dla poratowania zdrowia, może mieć prawo do urlopu uzupełniającego w...
Pracownik przebywający na urlopie wychowawczym może wypowiedzieć umowę o pracę albo zaproponować pracodawcy rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Zgoda pracodawcy nie jest potrzebna do zwykłego wypowiedzenia, ale jest konieczna do porozumienia stron. W artykule wyjaśniamy,...
Jeżeli pracodawca rozwiązał umowę bez wypowiedzenia z powodu długiej choroby, czyli zastosował art. 53 Kodeksu pracy, powrót do pracy jest możliwy, ale nie następuje automatycznie. Trzeba zgłosić gotowość powrotu niezwłocznie po ustaniu przyczyny nieobecności, najlepiej...
Urlop wychowawczy można skrócić za zgodą pracodawcy albo po zawiadomieniu go najpóźniej 30 dni przed planowanym powrotem do pracy. Dopiero po zakończeniu urlopu wychowawczego pracownica wraca do ubezpieczenia chorobowego i może korzystać ze zwolnienia lekarskiego. W artykule...
Pracownikowi w wieku przedemerytalnym co do zasady nie można wypowiedzieć umowy o pracę, ale ochrona nie działa tak samo przy upadłości lub likwidacji pracodawcy. Samo przeniesienie działalności do innej miejscowości nie zawsze oznacza likwidację pracodawcy. U pracodawcy...
Opiekun prawny albo osoba przyjmująca dziecko do rodziny zastępczej może otrzymać zasiłek macierzyński z ZUS tylko wtedy, gdy spełnia warunki z ustawy zasiłkowej. Przy działalności gospodarczej kluczowe jest dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, a nie sam fakt prowadzenia firmy. ...
Pracownica tymczasowa w ciąży korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem, ale zakres tej ochrony zależy m.in. od rodzaju umowy, długości skierowania do pracy tymczasowej i tego, czy umowa trwa w dniu porodu. W artykule wyjaśniamy, kiedy umowa może przedłużyć się do dnia porodu,...
Nauczyciel zatrudniony w szkole niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej co do zasady nie korzysta z trybu rozwiązania stosunku pracy z art. 20 Karty Nauczyciela. Wypowiedzenie ocenia się przede wszystkim według Kodeksu pracy, z uwzględnieniem rodzaju umowy, stażu pracy i...
Po rozwiązaniu umowy o pracę nadal można dostać zwolnienie lekarskie i zasiłek chorobowy, ale tylko po spełnieniu ustawowych warunków. Kluczowe są: data powstania niezdolności do pracy, ciągłość zwolnienia, wymagany okres ubezpieczenia oraz brak przesłanek wyłączających...
Kierownik robót budowlanych może mieć prawo do zapłaty za nadgodziny, ale nie zawsze decyduje o tym sama nazwa stanowiska. Kluczowe jest to, czy faktycznie jest zwykłym pracownikiem, kierownikiem wyodrębnionej komórki organizacyjnej albo osobą zarządzającą zakładem pracy w imieniu...
Dyrektor nie powinien zastępować płatnych zastępstw stałym, nieformalnym łączeniem oddziałów, jeżeli w praktyce nauczyciel prowadzi zajęcia z dodatkowymi uczniami bez podstaw organizacyjnych i bez zapewnienia bezpieczeństwa. W artykule wyjaśniam, kiedy klasy łączone są...
Po przejściu zakładu pracy na innego pracodawcę umowa o pracę co do zasady trwa nadal, a nowy pracodawca z mocy prawa wstępuje w prawa i obowiązki dotychczasowego pracodawcy. Pracownik może jednak w ciągu 2 miesięcy od przejęcia rozwiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia,...
Nauczyciel ubiegający się o stopień nauczyciela dyplomowanego musi wykazać wymagane kwalifikacje do zajmowanego stanowiska, odpowiedni przebieg pracy zawodowej oraz spełnienie warunków przewidzianych w Karcie Nauczyciela i przepisach wykonawczych. W opisanej sytuacji kluczowe jest...
Pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę na czas nieokreślony, ale musi zachować formę pisemną, wskazać konkretną i rzeczywistą przyczynę wypowiedzenia, pouczyć pracownika o prawie odwołania do sądu pracy oraz uwzględnić okres wypowiedzenia i ewentualną ochronę...
Nauczyciel po urlopie macierzyńskim, rodzicielskim albo wychowawczym powinien zostać dopuszczony do pracy na dotychczasowym stanowisku. Dopiero gdy nie jest to realnie możliwe, pracodawca może powierzyć stanowisko równorzędne albo odpowiadające kwalifikacjom, na warunkach nie mniej...
Pracodawca nie może zmusić pracownika do rozwiązania umowy za porozumieniem stron. Jeżeli pracownik złożył wypowiedzenie, umowa rozwiąże się po upływie właściwego okresu wypowiedzenia, chyba że obie strony dobrowolnie uzgodnią wcześniejszy termin. W okresie...
Po powrocie z urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel nie ma automatycznie zagwarantowanego dodatku motywacyjnego w poprzedniej wysokości. Dodatek jest składnikiem przyznawanym na określony czas i zależy od kryteriów przewidzianych w regulaminie wynagradzania. Jeżeli po urlopie...
Przerwy między kolejnymi umowami o pracę nie kasują stażu urlopowego. Do stażu, od którego zależy prawo do 20 albo 26 dni urlopu wypoczynkowego, wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia, a także okres nauki przewidziany w Kodeksie pracy. Jeżeli pracownik ukończył liceum...
Nauczyciel ma prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, jeżeli zostały mu formalnie przydzielone ponad obowiązujące pensum. Od 2025/2026 r. znaczenie ma także gotowość do pracy, gdy zajęcia nie odbyły się z przyczyn niedotyczących nauczyciela. Dodatek za warunki...
Pracownik nie może sam jednostronnie skrócić okresu wypowiedzenia, nawet gdy w umowie przewidziano dłuższy niż kodeksowy termin. Może natomiast złożyć wypowiedzenie i uzgodnić z pracodawcą wcześniejszą datę rozwiązania umowy albo od razu zawrzeć porozumienie stron. W...
Nauczyciel pozostający w stanie nieczynnym ma pierwszeństwo powrotu do pracy w tej samej szkole, ale tylko wtedy, gdy powstaje możliwość zatrudnienia go w pełnym wymiarze zajęć i ma wymagane kwalifikacje do danego stanowiska. Jeżeli pełny etat można utworzyć dopiero przez...
Nauczyciel mianowany zatrudniony w pełnym wymiarze nie powinien tracić godzin tylko dlatego, że dyrektor chce przydzielić je innemu nauczycielowi jako godziny ponadwymiarowe. Jeżeli nauczyciel ma kwalifikacje do prowadzenia danych zajęć, a w szkole są godziny pozwalające uzupełnić...
Nie każda umowa nazwana zleceniem jest zleceniem w sensie prawnym. Jeżeli praca była wykonywana w wyznaczonym miejscu i czasie, pod kierownictwem przełożonego oraz za wynagrodzeniem, można żądać ustalenia stosunku pracy i dochodzić zaległych pieniędzy. W artykule...
Przez kilka miesięcy wykonywałem obowiązki służbowe na własnym komputerze i korzystałem z prywatnego Internetu, ponieważ pracodawca nie zapewnił odpowiedniego sprzętu. Po pewnym czasie otrzymałem komputer firmowy, ale w związku z likwidacją firmy został on ponownie odebrany...
Pracodawca może uzależnić świadczenie z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych od informacji o sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej, w tym od danych o dochodach małżonka, jeżeli są one potrzebne do oceny kryterium socjalnego. Odmowa podania takich...
Pracownica w ciąży może zakończyć lub skrócić urlop wychowawczy i od pierwszego dnia powrotu przedłożyć zwolnienie lekarskie, jeżeli rzeczywiście jest niezdolna do pracy. Nie musi wcześniej przepracować ani jednego dnia. W artykule wyjaśniamy, jak prawidłowo przerwać...
Jeżeli po zakończeniu umowy terminowej pracownik nadal wykonuje pracę, a pracodawca go do niej dopuszcza, może dojść do nawiązania kolejnego stosunku pracy mimo braku podpisanej umowy. Brak formy pisemnej nie pozbawia pracownika prawa do wynagrodzenia. Odszkodowanie zależy od...
Umowa o pracę na czas określony co do zasady rozwiązuje się z upływem terminu, na jaki została zawarta. Jeżeli pracownik chce przepracować ją do końca, nie musi składać wypowiedzenia tylko po to, aby "zamknąć" zatrudnienie. Sposób wcześniejszego zakończenia umowy ma...
Pracownica w ciąży może rozpocząć urlop macierzyński jeszcze przed porodem, ale maksymalnie 6 tygodni przed przewidywaną datą porodu. Nie jest to obowiązek - jeżeli nadal istnieją podstawy do zwolnienia lekarskiego, często praktyczniej jest poczekać z urlopem macierzyńskim do...
Nauczyciel może żądać uwzględnienia okresów, które zgodnie z przepisami wliczają się do stażu uprawniającego do dodatku za wysługę lat. Od 2026 r. katalog ten został rozszerzony m.in. o określone okresy zlecenia, świadczenia usług i prowadzenia działalności gospodarczej. ...
Spóźnienie z wnioskiem o urlop rodzicielski albo o zasiłek macierzyński nie zawsze oznacza utratę całego uprawnienia, ale może przesunąć termin urlopu, zmienić wysokość zasiłku albo uzasadniać odmowę wypłaty za sporny okres. W artykule wyjaśniamy aktualne terminy,...
Pracownik, który obniżył wymiar czasu pracy jako osoba uprawniona do urlopu wychowawczego, nie ma jednostronnego prawa do wcześniejszego powrotu na pełny etat przed upływem okresu wskazanego we wniosku. Zgodnie ze stanowiskiem Państwowej Inspekcji Pracy taki wcześniejszy powrót wymaga...
Nauczyciel przedszkola zatrudniony w placówce nieferyjnej ma co do zasady 35 dni roboczych urlopu wypoczynkowego. Po długim zwolnieniu lekarskim trzeba jednak odróżnić urlop wypoczynkowy, badania kontrolne i urlop dla poratowania zdrowia. Urlop wypoczynkowy nie przepada tylko...
Przy umowie-zleceniu choroba wywołuje skutki na dwóch płaszczyznach: cywilnoprawnej, czyli wykonania umowy, oraz ubezpieczeniowej, czyli prawa do świadczeń chorobowych. Sam zapis w umowie o udokumentowaniu choroby nie przesądza o prawie do zasiłku. Od 13 kwietnia 2026 r. ustawa...
Kobieta w ciąży może legalnie zmienić pracę i podpisać nową umowę o pracę, także wtedy, gdy istnieje ryzyko szybkiego przejścia na zwolnienie lekarskie. ZUS może jednak skontrolować, czy zatrudnienie było rzeczywiste. Kluczowe są: faktyczne wykonywanie obowiązków,...
Pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciela akademickiego. Zakaz wynika z art. 41 Kodeksu pracy, ale ma wyjątki, m.in. przy zwolnieniach grupowych, likwidacji lub upadłości pracodawcy. W artykule wyjaśniamy,...
Po zakończeniu urlopu wychowawczego pracodawca powinien dopuścić pracownicę do pracy na dotychczasowym stanowisku, a gdy nie jest to możliwe - na stanowisku równorzędnym albo odpowiadającym jej kwalifikacjom. Sam powrót z urlopu nie uzasadnia zwolnienia. Wypowiedzenie może...
Pracownik może odmówić przyjęcia nowych warunków z wypowiedzenia zmieniającego. Przy prawidłowym pouczeniu ma na to czas przed upływem połowy okresu wypowiedzenia; brak odmowy oznacza przyjęcie nowych warunków, a terminowa odmowa prowadzi co do zasady do rozwiązania umowy z końcem...
Długotrwała choroba pracownika nie daje bezwzględnej ochrony przed utratą pracy. Pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy w czasie usprawiedliwionej nieobecności, ale po upływie okresów wskazanych w art. 53 Kodeksu pracy może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia. ...
Po urlopie wychowawczym nauczyciel powinien zostać dopuszczony do pracy na dotychczasowym stanowisku, a gdy nie jest to możliwe - na stanowisku równorzędnym albo odpowiadającym kwalifikacjom, z zachowaniem wynagrodzenia nie niższego niż należne przed urlopem. Przydzielenie 16...
Jeżeli praca szkodzi zdrowiu, kluczowe jest formalne orzeczenie lekarskie oraz reakcja pracodawcy. Pracodawca powinien dostosować obowiązki albo przenieść pracownika do pracy odpowiedniej do stanu zdrowia i kwalifikacji. Gdy pracodawca ignoruje orzeczenie, pracownik może...
Czas pracy logopedy zatrudnionego jako nauczyciel nie jest liczony tak samo jak praca nauczyciela prowadzącego lekcje przedmiotowe. Pełny tygodniowy czas pracy nauczyciela nie może przekraczać 40 godzin, a pensum logopedy ustala organ prowadzący, co do zasady nie wyżej niż 22 godziny...
Opinie klientów
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Zapytaj prawnika
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
