Dodatkowa praca na urlopie górniczym

Czy na urlopie górniczym można dorabiać?

Tak, ale nie w każdym rodzaju pracy. Z przywołanej regulacji dotyczącej urlopu górniczego wynika, że osoba korzystająca z tego uprawnienia traci je, jeżeli w czasie urlopu podejmie pracę pod ziemią na podstawie stosunku pracy albo umowy cywilnoprawnej. Oznacza to, że zakaz nie obejmuje automatycznie każdej aktywności zarobkowej.

W praktyce praca jako stróż, pracownik gospodarczy, portier, magazynier, sprzedawca czy osoba wykonująca prace porządkowe może być dopuszczalna, jeżeli jest wykonywana na powierzchni i nie ma charakteru pracy pod ziemią. Sam fakt zawarcia umowy zlecenia, umowy o pracę albo innej umowy cywilnoprawnej nie przesądza jeszcze o utracie urlopu górniczego.

Podstawowe znaczenie ma rzeczywisty charakter czynności. Jeżeli z dokumentów wynika praca na powierzchni, ale faktycznie pracownik wykonuje zadania pod ziemią, organ albo pracodawca może oceniać sprawę według realnego przebiegu zatrudnienia, a nie wyłącznie według nazwy stanowiska.

Kiedy można utracić prawo do urlopu górniczego?

Zgodnie z regulacją dotyczącą zmiany ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, osoba korzystająca z urlopu górniczego traci to uprawnienie, jeżeli w czasie korzystania z niego:

• podejmie pracę pod ziemią na podstawie stosunku pracy,
• podejmie pracę pod ziemią na podstawie umowy cywilnoprawnej, na przykład umowy zlecenia,
• nabędzie uprawnienia emerytalne.

Przepis koncentruje się więc na pracy pod ziemią, a nie na samym dorabianiu. Nie oznacza to jednak, że każda umowa będzie bezpieczna. Jeżeli w zakresie obowiązków pojawiają się czynności typowe dla pracy pod ziemią albo możliwość kierowania pracownika do takich zadań, należy zachować ostrożność.

Praca jako stróż lub pracownik gospodarczy

Praca stróża, dozorcy, portiera albo pracownika gospodarczego wykonywana na powierzchni co do zasady nie powinna powodować utraty prawa do urlopu górniczego. Dotyczy to zarówno zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, jak i wykonywania usług na podstawie umowy cywilnoprawnej, jeżeli faktycznie nie obejmują one pracy pod ziemią.

Dla bezpieczeństwa warto, aby umowa lub zakres obowiązków jasno wskazywały:

• miejsce wykonywania pracy, na przykład obiekt naziemny, parking, teren zakładu albo budynek administracyjny,
• rodzaj czynności, na przykład dozór, sprzątanie, drobne prace porządkowe lub gospodarcze,
• brak obowiązku wykonywania pracy pod ziemią,
• brak możliwości czasowego kierowania do zadań pod ziemią bez odrębnych ustaleń.

Jeżeli pracodawca używa ogólnej nazwy stanowiska, ale w praktyce przewiduje wykonywanie części obowiązków pod ziemią, lepiej wyjaśnić to przed podpisaniem umowy. W razie sporu znaczenie będą miały nie tylko dokumenty, lecz także rzeczywisty sposób wykonywania pracy.

Umowa o pracę czy umowa zlecenia - czy forma ma znaczenie?

Forma umowy nie jest decydująca. Utrata prawa do urlopu górniczego może nastąpić zarówno wtedy, gdy praca pod ziemią jest wykonywana na podstawie stosunku pracy, jak i wtedy, gdy jest wykonywana na podstawie umowy cywilnoprawnej. Do umów cywilnoprawnych należą w szczególności umowa zlecenia i umowa o świadczenie usług.

Jeżeli dodatkowa praca odbywa się wyłącznie na powierzchni, sama umowa zlecenia nie powinna powodować utraty uprawnienia. Trzeba jednak unikać zapisów pozwalających zleceniodawcy dowolnie powierzać zadania pod ziemią, nawet okresowo lub zastępczo.

W przypadku umowy o pracę zastosowanie mogą mieć także ogólne zasady prawa pracy, w tym obowiązek wykonywania pracy określonego rodzaju i w miejscu wskazanym przez pracodawcę. Kwestie te wynikają z Kodeksu pracy, ale nie zmieniają podstawowej zasady dotyczącej urlopu górniczego: problemem jest praca pod ziemią, a nie każda praca zarobkowa.

Nabycie uprawnień emerytalnych

Drugą istotną przyczyną utraty prawa do urlopu górniczego jest nabycie uprawnień emerytalnych. Jeżeli w trakcie urlopu pracownik spełni warunki do emerytury, dalsze korzystanie z urlopu może nie być możliwe. W takiej sytuacji znaczenie mają indywidualne okresy zatrudnienia, rodzaj pracy górniczej, dokumentacja pracownicza oraz decyzje właściwych instytucji.

Jeżeli zbliża się termin uzyskania uprawnień emerytalnych, warto wcześniej ustalić, od kiedy dokładnie powstaje prawo do emerytury i jakie obowiązki informacyjne wynikają z dokumentów dotyczących urlopu górniczego.

Jak ograniczyć ryzyko przed podjęciem dodatkowej pracy?

Przed rozpoczęciem dodatkowego zatrudnienia warto wykonać kilka praktycznych kroków. Najpierw należy sprawdzić decyzję, porozumienie albo dokument, na podstawie którego udzielono urlopu górniczego. Mogą tam znajdować się dodatkowe obowiązki informacyjne wobec dotychczasowego pracodawcy lub podmiotu wypłacającego świadczenie.

Następnie należy uzyskać od przyszłego pracodawcy albo zleceniodawcy opis stanowiska i miejsca wykonywania pracy. Im bardziej precyzyjnie dokumenty wskazują, że praca odbywa się na powierzchni, tym mniejsze ryzyko późniejszych wątpliwości.

Warto zachować kopię umowy, zakres obowiązków, ewentualną korespondencję oraz grafik pracy. Takie dokumenty mogą mieć znaczenie, jeżeli pojawi się pytanie, czy dodatkowa aktywność naruszała warunki urlopu górniczego.

FAQ

Czy na urlopie górniczym można pracować jako stróż?

Tak, jeżeli praca stróża jest wykonywana na powierzchni i nie obejmuje zadań pod ziemią. Warto zadbać, aby wynikało to z umowy albo zakresu obowiązków.

Czy umowa zlecenia powoduje utratę urlopu górniczego?

Nie sama umowa zlecenia jest problemem, lecz wykonywanie na jej podstawie pracy pod ziemią. Jeżeli zlecenie dotyczy wyłącznie pracy na powierzchni, co do zasady nie powinno skutkować utratą urlopu.

Czy mogę wykonywać prace gospodarcze na terenie kopalni?

Można rozważyć taką pracę, jeżeli czynności są wykonywane wyłącznie na powierzchni. Jeżeli jednak prace gospodarcze miałyby obejmować zejścia pod ziemię, pojawia się istotne ryzyko utraty uprawnienia.

Czy trzeba zgłosić dodatkową pracę podczas urlopu górniczego?

To zależy od dokumentów dotyczących urlopu, regulaminów i obowiązków wobec podmiotu wypłacającego świadczenie. Warto sprawdzić te dokumenty przed zawarciem umowy, aby uniknąć zarzutu naruszenia obowiązków informacyjnych.

Co jeśli w trakcie urlopu nabędę prawo do emerytury?

Nabycie uprawnień emerytalnych jest odrębną przesłanką utraty prawa do urlopu górniczego. W takiej sytuacji trzeba ustalić dokładną datę powstania prawa do emerytury i konsekwencje dla wypłacanego świadczenia.

Podsumowanie

Osoba przebywająca na urlopie górniczym może podjąć dodatkową pracę, jeżeli nie jest to praca pod ziemią. Praca stróża, pracownika gospodarczego, portiera czy pracownika porządkowego wykonywana na powierzchni co do zasady nie powinna prowadzić do utraty uprawnienia.

Największe ryzyko powstaje wtedy, gdy zakres obowiązków jest niejasny albo dopuszcza wykonywanie czynności pod ziemią. Przed podpisaniem umowy warto więc sprawdzić dokumenty urlopowe, precyzyjnie określić miejsce pracy i zachować dowody potwierdzające, że dodatkowe zajęcie ma charakter powierzchniowy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 22 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2015 poz. 143

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.