Czy pracodawca może wezwać do pracy na L4?

Czy L4 na opiekę zwalnia z obowiązku pracy?

Tak. Zwolnienie lekarskie, potocznie nazywane L4, usprawiedliwia nieobecność pracownika w pracy. Dotyczy to zarówno zwolnienia wystawionego z powodu choroby samego pracownika, jak i zwolnienia związanego z koniecznością osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, na przykład matką.

Jeżeli lekarz wystawił e-ZLA na opiekę nad chorą matką, pracownik nie powinien w tym czasie wykonywać obowiązków zawodowych. Celem takiego zwolnienia nie jest pozostawanie do dyspozycji pracodawcy, lecz osobiste sprawowanie opieki nad osobą chorą. W tym kontekście warto porównać także omówienie: Praca hybrydowa a odrabianie dni w biurze.

Pracodawca może mieć pilną potrzebę uzyskania informacji, dokumentów albo sprawozdania, ale nie zmienia to charakteru zwolnienia. Nie może nakazać pracownikowi przyjazdu do zakładu pracy ani wykonania pracy zdalnej tylko dlatego, że zadanie jest ważne lub że pracownik jest jedyną osobą znającą sprawę. Uzupełniająco przydatne może być także wyjaśnienie zagadnienia: Zwrot telefonu służbowego podczas L4.

Zobacz również: podwyżka podczas pobytu na zwolnieniu lekarskim

Czego pracodawca nie może żądać podczas zwolnienia?

W czasie zwolnienia pracodawca nie powinien wymagać od pracownika czynności, które są świadczeniem pracy. Chodzi nie tylko o fizyczne stawienie się w firmie, ale także o czynności wykonywane z domu, telefonicznie albo przez komputer.

Za pracę w czasie zwolnienia mogą zostać uznane w szczególności: przygotowanie sprawozdania, udział w spotkaniu służbowym, obsługa klientów, logowanie się do systemu firmowego w celu rozwiązania problemu, tworzenie dokumentów, zatwierdzanie przelewów, rozliczanie faktur albo bieżące kierowanie pracownikami.

Nie każda krótka wiadomość organizacyjna musi automatycznie oznaczać pracę. Inaczej należy ocenić jednorazowe przekazanie informacji, gdzie znajduje się dokument, a inaczej sporządzenie raportu lub wykonanie zadania, które normalnie należy do obowiązków pracownika. Im bardziej czynność przypomina zwykłą pracę, tym większe ryzyko dla pracownika.

Jak odpowiedzieć pracodawcy na wezwanie do pracy?

Najbezpieczniej odpowiedzieć spokojnie i na piśmie, na przykład e-mailem albo SMS-em. Warto wskazać, że pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny i nie może w tym czasie wykonywać obowiązków służbowych.

Przykładowa odpowiedź może brzmieć: "Przebywam obecnie na zwolnieniu lekarskim w związku z koniecznością osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny. W okresie zwolnienia nie mogę wykonywać obowiązków służbowych. Do sprawy wrócę po zakończeniu zwolnienia".

Jeżeli sprawa jest naprawdę pilna, można rozważyć przekazanie wyłącznie neutralnej informacji organizacyjnej, na przykład gdzie znajduje się plik lub kto może zastąpić pracownika. Nie należy jednak przygotowywać sprawozdania, analiz, raportów ani wykonywać innych czynności, które stanowią normalną pracę.

Skutki wykonywania pracy podczas L4

Wykonywanie pracy w czasie zwolnienia może spowodować problemy po stronie pracownika. Jeżeli ZUS albo płatnik składek ustali, że pracownik w okresie zwolnienia wykonywał pracę zarobkową albo wykorzystywał zwolnienie niezgodnie z jego celem, świadczenie za ten okres może zostać zakwestionowane.

W przypadku choroby własnej pracownika znaczenie ma także wynagrodzenie chorobowe, o którym mowa w Kodeksie pracy, w tym art. 92 Kodeksu pracy. Przy zwolnieniu na opiekę nad członkiem rodziny zasadniczo chodzi natomiast o zasiłek opiekuńczy z ubezpieczenia społecznego.

Pracownik nie powinien więc przyjmować argumentu, że "to tylko chwilowe sprawozdanie" albo "jedna krótka rozmowa służbowa". Jeżeli czynność ma charakter pracy, może narazić pracownika na niepotrzebne ryzyko. Odpowiedzialność za organizację zastępstwa w firmie obciąża pracodawcę, a nie osobę przebywającą na zwolnieniu.

Zasiłek opiekuńczy przy opiece nad chorą matką

Opieka nad chorą matką może uzasadniać prawo do zasiłku opiekuńczego, jeżeli spełnione są warunki przewidziane w przepisach. Co do zasady chodzi o konieczność osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny oraz brak innego domownika, który mógłby tę opiekę zapewnić. Przy opiece nad innym chorym członkiem rodziny, takim jak rodzic, istotne jest także pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie sprawowania opieki.

Szczegółowe omówienie tego zagadnienia znajduje się w osobnym artykule: zasiłek opiekuńczy przy opiece nad chorą.

Co, jeśli pracodawca wyciągnie konsekwencje?

Odmowa wykonania pracy w czasie prawidłowo trwającego zwolnienia nie powinna być traktowana jako naruszenie obowiązków pracowniczych. Pracownik nie ma obowiązku stawić się w pracy tylko dlatego, że pracodawca tego zażądał.

Jeżeli pracodawca nałoży karę porządkową, obniży ocenę pracownika, zagrozi wypowiedzeniem albo rozwiąże umowę z powodu odmowy pracy podczas zwolnienia, należy ocenić konkretne dokumenty i korespondencję. W wielu sytuacjach pracownik może kwestionować takie działanie, zwłaszcza gdy posiada potwierdzenie zwolnienia i dowody polecenia pracy.

W praktyce ważne jest, aby nie ignorować całkowicie kontaktu od pracodawcy. Lepiej krótko odpisać i jasno wskazać powód odmowy. Milczenie może eskalować konflikt, natomiast rzeczowa odpowiedź pokazuje, że pracownik działa zgodnie z przepisami i nie uchyla się bezpodstawnie od obowiązków.

FAQ

Czy muszę odebrać telefon od pracodawcy podczas L4?

Przepisy nie nakładają ogólnego obowiązku stałej dostępności telefonicznej podczas zwolnienia. Warto jednak zachować rozsądek i, jeśli to możliwe, krótko odpowiedzieć na wiadomość, że trwa zwolnienie i nie można wykonywać pracy.

Czy mogę zrobić sprawozdanie z domu, skoro nie jadę do firmy?

Nie powinieneś tego robić. Praca zdalna w czasie zwolnienia również może być uznana za wykonywanie pracy. Miejsce wykonania zadania nie ma decydującego znaczenia, jeżeli czynność jest obowiązkiem służbowym.

Czy pracodawca może mnie ukarać za odmowę pracy na L4?

Sama odmowa wykonania pracy w okresie zwolnienia nie powinna stanowić podstawy kary. Jeżeli pracodawca mimo to zastosuje sankcję, warto zabezpieczyć korespondencję i przeanalizować możliwość zakwestionowania takiego działania.

Czy L4 na opiekę nad matką działa tak samo jak L4 z powodu mojej choroby?

W obu przypadkach pracownik jest usprawiedliwiony od pracy i nie powinien wykonywać obowiązków zawodowych. Różnią się natomiast podstawy świadczenia oraz warunki prawa do zasiłku, bo przy opiece nad chorym członkiem rodziny chodzi zasadniczo o zasiłek opiekuńczy.

Czy mogę przekazać hasło lub dokumenty osobie zastępującej mnie w pracy?

Przekazywanie haseł może naruszać zasady bezpieczeństwa w firmie, więc nie należy robić tego bez wyraźnych procedur. Można natomiast krótko wskazać, gdzie znajdują się dokumenty lub kto formalnie zastępuje pracownika, o ile nie przeradza się to w wykonywanie zadań służbowych.

Podsumowanie

Pracodawca nie ma prawa wymagać, aby pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim z tytułu opieki nad chorą matką przyjechał do pracy i sporządził sprawozdanie. Zwolnienie usprawiedliwia nieobecność i służy osobistemu sprawowaniu opieki, a nie pozostawaniu w gotowości do wykonywania obowiązków.

Najbezpieczniejsze rozwiązanie to pisemna, rzeczowa odmowa wykonania pracy z powołaniem się na trwające zwolnienie. Pracownik powinien unikać czynności, które mogłyby zostać uznane za pracę, ponieważ mogą one prowadzić do problemów ze świadczeniem i do sporu z pracodawcą lub ZUS.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. - o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.