Dzień wolny za pracę nauczyciela w sobotę

Czas pracy nauczyciela przedszkola

Zgodnie z art. 42 Karty Nauczyciela czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin tygodniowo. W tym czasie mieszczą się nie tylko zajęcia prowadzone bezpośrednio z dziećmi, lecz także inne czynności wynikające z zadań statutowych przedszkola oraz przygotowanie do zajęć, samokształcenie i doskonalenie zawodowe.

Pensum, na przykład 25 godzin tygodniowo w typowym przypadku nauczyciela przedszkola, nie oznacza więc całego czasu pracy. Jest to wymiar zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych realizowanych bezpośrednio z wychowankami lub na ich rzecz. Pozostałe obowiązki mieszczą się w ogólnej normie czasu pracy.

Nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć obowiązuje pięciodniowy tydzień pracy. Jeżeli z arkusza organizacji, harmonogramu lub przyjętej organizacji pracy wynika praca od poniedziałku do piątku, sobota jest dla takiego nauczyciela dniem wolnym od pracy. Wyjątkiem może być sytuacja, w której rozkład czasu pracy został prawidłowo ustalony na inne pięć dni tygodnia.

Czy za pracę w sobotę przysługuje dzień wolny?

Jeżeli nauczyciel wykonuje w sobotę zajęcia dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze, a sobota jest dla niego dniem wolnym od pracy, zastosowanie ma art. 42c ust. 3 Karty Nauczyciela. Przepis ten przewiduje, że nauczyciel otrzymuje inny dzień wolny od pracy.

Dotyczy to w szczególności sytuacji takich jak sobotni festyn przedszkolny, wycieczka, uroczystość, zajęcia opiekuńcze dla dzieci albo inne wydarzenie, w którym nauczyciel wykonuje obowiązki służbowe z polecenia dyrektora lub za jego wiedzą i akceptacją. Nie powinno się kwalifikować takiej pracy jako zwykłej aktywności społecznej, jeżeli nauczyciel faktycznie sprawuje opiekę nad dziećmi albo realizuje zadania przedszkola.

Dla bezpieczeństwa warto zadbać o udokumentowanie polecenia pracy lub udziału w wydarzeniu. Może to być harmonogram, wiadomość od dyrektora, lista obecności, karta wycieczki, plan imprezy albo inne potwierdzenie, że nauczyciel wykonywał obowiązki służbowe w dniu wolnym.

Kiedy zamiast dnia wolnego należy się wynagrodzenie?

Zasadą jest udzielenie innego dnia wolnego. Odrębne wynagrodzenie za pracę w dniu wolnym może być zastosowane w szczególnie uzasadnionych przypadkach, czyli wtedy, gdy z przyczyn organizacyjnych lub obiektywnych udzielenie dnia wolnego nie jest możliwe albo byłoby wyjątkowo utrudnione.

Wynagrodzenie ustala się według zasad określonych w przepisach wykonawczych dotyczących minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, dodatków oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy. W praktyce przyjmuje się rozliczenie za każdą godzinę pracy w sposób przewidziany dla godziny ponadwymiarowej.

Dyrektor nie powinien automatycznie odmawiać zarówno dnia wolnego, jak i wynagrodzenia. Jeżeli nauczyciel pracował w swoim dniu wolnym, należy ustalić, jaki był charakter pracy, ile trwała oraz czy była wykonywana w ramach obowiązków służbowych.

Dzień Edukacji Narodowej a praca w przedszkolu

Art. 74 Karty Nauczyciela stanowi, że 14 października, czyli rocznica utworzenia Komisji Edukacji Narodowej, jest Dniem Edukacji Narodowej. Jest to święto wszystkich pracowników oświaty i dzień wolny od zajęć lekcyjnych.

Nie jest to jednak ustawowy dzień wolny od pracy. Przepis mówi o zajęciach lekcyjnych, a w przedszkolu zasadniczo prowadzi się zajęcia wychowawcze, opiekuńcze i dydaktyczne właściwe dla wychowania przedszkolnego, a nie lekcje w szkolnym znaczeniu. Dlatego przedszkole nie staje się automatycznie zamknięte tylko dlatego, że przypada Dzień Edukacji Narodowej.

W praktyce organizacja pracy 14 października zależy od decyzji dyrektora, organizacji pracy placówki i potrzeb zapewnienia opieki dzieciom. Nauczyciel przedszkola może więc tego dnia wykonywać pracę, uczestniczyć w uroczystościach, radzie pedagogicznej albo realizować inne obowiązki, jeżeli wynika to z organizacji pracy przedszkola.

Co zrobić, gdy dyrektor odmawia dnia wolnego?

W pierwszej kolejności warto wystąpić do dyrektora z pisemnym wnioskiem o udzielenie dnia wolnego za konkretną datę pracy. We wniosku dobrze wskazać, kiedy praca była wykonywana, ile trwała, jakie czynności obejmowała i z czego wynikało polecenie lub potrzeba udziału nauczyciela.

Jeżeli odmowa zostanie podtrzymana, nauczyciel może poprosić o pisemne uzasadnienie stanowiska. Pomocne bywa także zwrócenie się do związków zawodowych, organu prowadzącego albo inspekcji pracy, zwłaszcza gdy problem ma charakter powtarzalny i dotyczy większej grupy pracowników. Przy ocenie roszczenia warto równolegle sprawdzić szersze zasady wynikające z Karty Nauczyciela dotyczące zatrudnienia i czasu pracy.

W sporze istotne jest odróżnienie rzeczywistej pracy służbowej od dobrowolnego udziału w wydarzeniu bez polecenia i bez wykonywania obowiązków nauczycielskich. Każdy przypadek trzeba ocenić indywidualnie.

FAQ

Czy nauczyciel przedszkola zawsze ma wolną sobotę?

Nie zawsze. Zasadą jest pięciodniowy tydzień pracy, ale konkretne dni pracy wynikają z organizacji pracy placówki. Jeżeli nauczyciel ma ustalony rozkład od poniedziałku do piątku, sobota jest dla niego dniem wolnym.

Czy za sobotni festyn należy się cały dzień wolny?

Jeżeli nauczyciel wykonywał w sobotę zajęcia dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze w dniu wolnym, zasadą jest udzielenie innego dnia wolnego. Przepisy nie uzależniają tego wyłącznie od liczby godzin, ale w praktyce warto udokumentować rzeczywisty czas pracy.

Czy dyrektor może zamiast dnia wolnego wypłacić wynagrodzenie?

Tak, ale tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zasadą jest dzień wolny, a wynagrodzenie powinno być wyjątkiem, gdy udzielenie wolnego nie jest możliwe lub jest poważnie utrudnione.

Czy 14 października nauczyciel przedszkola ma wolne?

Nie automatycznie. Dzień Edukacji Narodowej jest wolny od zajęć lekcyjnych, ale nie jest ustawowym dniem wolnym od pracy. W przedszkolu mogą być tego dnia prowadzone zajęcia opiekuńczo-wychowawcze albo inne czynności wynikające z organizacji pracy.

Co zrobić, gdy sobotnia praca nie została rozliczona?

Najlepiej złożyć pisemny wniosek o udzielenie dnia wolnego, wskazując datę, czas i rodzaj wykonywanych obowiązków. W razie odmowy warto poprosić o pisemne uzasadnienie i zebrać dokumenty potwierdzające polecenie pracy. Przy ocenie zasadności żądania warto też wskazać, jak ustalone są czas pracy nauczyciela i pensum, bo pomaga to wykazać, że sobota była dniem wolnym od pracy.

Podsumowanie

Nauczyciel przedszkola zatrudniony w pełnym wymiarze korzysta z zasady pięciodniowego tygodnia pracy. Jeżeli jego normalny rozkład obejmuje pracę od poniedziałku do piątku, a w sobotę wykonuje obowiązki dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze, powinien otrzymać inny dzień wolny. Wynagrodzenie zamiast dnia wolnego jest możliwe tylko wyjątkowo.

Dzień Edukacji Narodowej nie oznacza natomiast automatycznego dnia wolnego dla nauczycieli przedszkola. Jest to dzień wolny od zajęć lekcyjnych, a przedszkola co do zasady realizują zajęcia opiekuńczo-wychowawcze i organizują pracę zgodnie z potrzebami placówki.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19

2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy, Dz.U. 2005 nr 22 poz. 181