Druga ciąża na urlopie wychowawczym a L4

Druga ciąża podczas urlopu wychowawczego

Ciąża w czasie urlopu wychowawczego nie kończy tego urlopu automatycznie. Pracownica nadal pozostaje w stosunku pracy, ale w okresie faktycznego korzystania z urlopu wychowawczego nie wykonuje pracy i nie pobiera wynagrodzenia za pracę. Dlatego trzeba odróżnić dwie sytuacje: zwolnienie lekarskie wystawione w czasie trwającego wychowawczego oraz zwolnienie przypadające już po powrocie do pracy.

Co do zasady zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres niezdolności do pracy przypadający w czasie urlopu wychowawczego. Oznacza to, że samo uzyskanie e-ZLA w trakcie wychowawczego nie przerywa urlopu i nie powoduje automatycznej wypłaty świadczenia chorobowego za dni, które nadal są objęte tym urlopem.

Jeżeli urlop wychowawczy kończy się zgodnie z pierwotnym terminem, pracownica nie musi składać wniosku o jego zakończenie. Pracodawca ma obowiązek dopuścić ją po urlopie do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym albo odpowiadającym jej kwalifikacjom, na warunkach nie mniej korzystnych od tych, które obowiązywałyby, gdyby nie korzystała z urlopu.

W praktyce warto jednak uprzedzić pracodawcę o zakończeniu urlopu i przekazać zaświadczenie o ciąży, zwłaszcza gdy stanowisko wiąże się z czynnikami szkodliwymi, pracą wzbronioną kobietom w ciąży, pracą w porze nocnej albo innymi ograniczeniami wynikającymi z przepisów BHP.

Jak przerwać urlop wychowawczy i przejść na L4?

Jeżeli pracownica chce wrócić z urlopu wychowawczego przed terminem, może zrezygnować z tego urlopu na dwa sposoby. Po pierwsze, może wrócić w każdym czasie za zgodą pracodawcy. Po drugie, może zawiadomić pracodawcę o rezygnacji z urlopu najpóźniej 30 dni przed planowanym terminem podjęcia pracy. W tym drugim wariancie zgoda pracodawcy nie jest konieczna, ale trzeba zachować termin zawiadomienia.

Więcej praktycznych informacji znajdziesz w artykule: przerwać urlop wychowawczy i przejść.

Czy po urlopie wychowawczym trzeba czekać 30 dni na zasiłek chorobowy?

Pracownik podlegający obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu nabywa prawo do zasiłku chorobowego po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia. Ustawa zasiłkowa przewiduje jednak, że do tego okresu wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa była spowodowana urlopem wychowawczym. W typowej sytuacji pracownicy zatrudnionej na podstawie umowy o pracę u tego samego pracodawcy nie trzeba więc po wychowawczym odczekiwać kolejnych 30 dni.

W pierwszej kolejności pracownica może mieć prawo do wynagrodzenia chorobowego finansowanego przez pracodawcę na podstawie art. 92 Kodeksu pracy, a po wykorzystaniu limitu dni wynagrodzenia chorobowego w roku kalendarzowym - do zasiłku chorobowego. W ciąży świadczenie chorobowe wynosi 100% podstawy wymiaru, jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży.

Przy niezdolności do pracy występującej w trakcie ciąży okres zasiłkowy może wynosić do 270 dni. Dla ustalenia prawa do 100% świadczenia znaczenie ma dokumentacja medyczna potwierdzająca ciążę, w szczególności zaświadczenie lekarskie z właściwą informacją o ciąży.

Jeżeli po wychowawczym powstaje spór o świadczenie, podstawę jego wymiaru, okres zasiłkowy albo dokumenty dla ZUS, trzeba przeanalizować dokładne daty: zakończenia urlopu, powrotu do pracy, wystawienia e-ZLA i początku niezdolności do pracy.

Praca w szkodliwych warunkach a ciąża

Jeżeli pracownica po powrocie z wychowawczego jest w ciąży i jej stanowisko obejmuje prace uciążliwe, niebezpieczne albo szkodliwe dla zdrowia, pracodawca nie może ograniczyć się do stwierdzenia, że pracownica powinna pójść na L4. Zwolnienie lekarskie zależy od oceny lekarza, natomiast przepisy Kodeksu pracy nakładają na pracodawcę odrębne obowiązki organizacyjne.

Przy pracach wzbronionych kobietom w ciąży pracodawca powinien przenieść pracownicę do innej pracy, a jeżeli nie jest to możliwe, zwolnić ją na niezbędny czas z obowiązku świadczenia pracy. Przy pozostałych pracach objętych ograniczeniami pracodawca powinien dostosować warunki pracy, ograniczyć czas pracy, przenieść pracownicę do innej pracy albo - gdy nie ma takiej możliwości - zwolnić ją z obowiązku świadczenia pracy. Jeżeli zmiana warunków pracy, skrócenie czasu pracy albo przeniesienie obniża wynagrodzenie, pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy, a w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy zachowuje ona prawo do dotychczasowego wynagrodzenia.

Dlatego zaświadczenie o ciąży warto przekazać pracodawcy nie tylko po to, aby korzystać z ochrony przed rozwiązaniem umowy, lecz także po to, aby uruchomić obowiązki dotyczące bezpiecznych warunków pracy. Więcej o praktycznych problemach w tym zakresie omawiamy w materiale o tym, jak reagować na szkodliwe warunki w ciąży.

Czy pracodawca może wypowiedzieć umowę ciężarnej po wychowawczym?

W okresie ciąży pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z pracownicą, a po zmianach w Kodeksie pracy nie może także prowadzić przygotowań do wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy. Wyjątki dotyczą przede wszystkim sytuacji, w której zachodzą podstawy do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy i wymagana organizacja związkowa wyrazi zgodę, a także przypadków upadłości albo likwidacji pracodawcy.

Ochrona związana z urlopem wychowawczym działa od dnia złożenia wniosku o urlop wychowawczy do dnia zakończenia tego urlopu, z ustawowymi wyjątkami. Po zakończeniu wychowawczego ochrona ciężarnej wynika już przede wszystkim z przepisów o ochronie pracownicy w ciąży. W razie wątpliwości warto zadbać o dowód, kiedy pracodawca otrzymał informację o ciąży.

Co zrobić krok po kroku?

1. Sprawdź datę końca urlopu wychowawczego. Jeżeli nie chcesz wracać wcześniej, nie musisz składać wniosku o zakończenie urlopu - kończy się on w terminie, na jaki został udzielony.
2. Jeżeli chcesz wrócić wcześniej, złóż zawiadomienie. Możesz wrócić za zgodą pracodawcy w uzgodnionym terminie albo po zawiadomieniu go najpóźniej 30 dni przed planowanym powrotem.
3. Przekaż zaświadczenie o ciąży. Jest to szczególnie ważne przy pracy szkodliwej, uciążliwej, nocnej albo wymagającej przeniesienia na inne stanowisko.
4. Skonsultuj stan zdrowia z lekarzem. To lekarz decyduje, czy zachodzi niezdolność do pracy i na jaki okres ma być wystawione e-ZLA.
5. Sprawdź dokumenty do świadczenia. Jeżeli pracodawca albo ZUS kwestionuje świadczenie, trzeba przeanalizować daty i podstawę wymiaru.

FAQ

Czy można iść na L4 bezpośrednio po urlopie wychowawczym?

Tak, jeżeli urlop wychowawczy już się zakończył albo został skutecznie przerwany, a lekarz stwierdzi niezdolność do pracy. W typowej sytuacji pracownicy zatrudnionej na umowę o pracę nie trzeba po wychowawczym ponownie czekać 30 dni na prawo do świadczenia.

Czy L4 w trakcie urlopu wychowawczego daje prawo do zasiłku?

Nie za okres, który przypada jeszcze w czasie urlopu wychowawczego. Ustawa zasiłkowa wyłącza prawo do zasiłku chorobowego za okres niezdolności do pracy przypadającej w czasie urlopu wychowawczego.

Czy trzeba informować pracodawcę, że nie przedłuża się urlopu wychowawczego?

Jeżeli urlop wychowawczy kończy się w terminie, na jaki został udzielony, nie trzeba składać odrębnego wniosku o jego zakończenie. Dla celów organizacyjnych warto jednak uprzedzić pracodawcę o powrocie, zwłaszcza gdy pracownica jest w ciąży i stanowisko wymaga dostosowania.

Jak wcześniej zakończyć urlop wychowawczy?

Można to zrobić w każdym czasie za zgodą pracodawcy albo po zawiadomieniu pracodawcy najpóźniej 30 dni przed planowanym podjęciem pracy. W zawiadomieniu warto wskazać konkretną datę powrotu.

Ile wynosi zasiłek chorobowy w ciąży?

Jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 100% podstawy wymiaru. Podobnie wynagrodzenie chorobowe za okres ciąży powinno być ustalane w wysokości 100% podstawy.

Czy praca w szkodliwych warunkach oznacza, że lekarz musi wystawić L4?

Nie zawsze. Lekarz ocenia stan zdrowia i niezdolność do pracy. Niezależnie od tego pracodawca po uzyskaniu informacji o ciąży ma obowiązek zapewnić pracownicy bezpieczne warunki, przenieść ją do innej pracy albo - gdy to konieczne - zwolnić z obowiązku świadczenia pracy.

Czy w ciąży pracodawca może wręczyć wypowiedzenie po powrocie z wychowawczego?

Co do zasady nie. Pracownica w ciąży korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę. Wyjątki są ustawowe i dotyczą szczególnych sytuacji, takich jak rozwiązanie bez wypowiedzenia z winy pracownicy przy spełnieniu dodatkowych warunków albo upadłość lub likwidacja pracodawcy.

Podsumowanie

Pracownica, która zaszła w drugą ciążę podczas urlopu wychowawczego, może poczekać do końca urlopu albo zrezygnować z niego wcześniej na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Zwolnienie lekarskie nie daje prawa do zasiłku za dni przypadające jeszcze w czasie wychowawczego, ale po zakończeniu lub skutecznym przerwaniu urlopu może być podstawą do wypłaty świadczenia, jeżeli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy.

W powiązanym zakresie warto sprawdzić także: Ciąża podczas stażu a L4 i zasiłki.

Przy pracy w warunkach szkodliwych warto jak najszybciej przekazać pracodawcy zaświadczenie o ciąży, ponieważ uruchamia to obowiązki dotyczące ochrony zdrowia pracownicy. W razie sporu najważniejsze będą daty: koniec urlopu, zawiadomienie o powrocie, początek L4 oraz informacja o ciąży przekazana pracodawcy.

Źródła:

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 176, art. 177, art. 179, art. 186³, art. 186⁴ i art. 186⁸ - tekst ujednolicony ISAP.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 4, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 12 - tekst ujednolicony ISAP.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje o prawie do zasiłku chorobowego i okresie wyczekiwania - ZUS.