Zmiana etatu na 3/4 - skutki dla pracownika

Jak pracodawca może zmienić etat na 3/4?

Zmiana wymiaru czasu pracy z pełnego etatu na 3/4 oznacza zmianę warunków pracy i zwykle także płacy. Pracodawca może przeprowadzić ją zasadniczo na dwa sposoby: przez porozumienie zmieniające albo przez wypowiedzenie zmieniające.

Porozumienie zmieniające wymaga zgody obu stron. Pracownik nie musi go podpisywać, a sama propozycja nie rozwiązuje umowy o pracę. W porozumieniu można wskazać, że obniżenie etatu obowiązuje tylko przez określony czas, np. przez kilka miesięcy. Jeżeli takiego terminu nie wpisano, w praktyce zmiana jest traktowana jako bezterminowa, dopóki strony nie ustalą ponownie innych warunków.

Wypowiedzenie zmieniające jest jednostronnym oświadczeniem pracodawcy. Zgodnie z art. 42 Kodeksu pracy do wypowiedzenia warunków pracy i płacy stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę. Oznacza to m.in. konieczność zachowania formy pisemnej, okresu wypowiedzenia oraz - przy umowie na czas nieokreślony - wskazania rzeczywistej i konkretnej przyczyny wypowiedzenia zmieniającego.

Jeżeli pracownik zarabiał dotychczas minimalne wynagrodzenie na pełnym etacie, po przejściu na 3/4 etatu pracodawca może proporcjonalnie obniżyć wynagrodzenie, ale nie poniżej minimalnego wynagrodzenia należnego za 3/4 etatu. Konkretna kwota zależy od aktualnej wysokości ustawowego minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Porozumienie zmieniające a wypowiedzenie zmieniające

Porozumienie zmieniające jest najbezpieczniejsze wtedy, gdy strony dokładnie wpiszą nowe warunki: wymiar etatu, wynagrodzenie, datę rozpoczęcia pracy w nowym wymiarze oraz ewentualny termin powrotu do pełnego etatu. Jeżeli pracownik chce zgodzić się tylko na czasowe obniżenie etatu, powinno to wyraźnie wynikać z dokumentu. Przy wypowiedzeniu zmieniającym pracodawca proponuje nowe warunki, ale jednocześnie rozpoczyna bieg okresu wypowiedzenia.

Szerzej opisujemy ten wątek w tekście: porozumienie zmieniające a wypowiedzenie zmieniające.

Co się dzieje, gdy pracownik nie zgodzi się na 3/4 etatu?

Odmowa przyjęcia nowych warunków z wypowiedzenia zmieniającego powoduje, że umowa o pracę rozwiązuje się z końcem okresu wypowiedzenia. Nie jest to jednak rozwiązanie umowy z winy pracownika. Przyczyną rozwiązania będzie w takiej sytuacji nieprzyjęcie zaproponowanych przez pracodawcę nowych warunków.

Do końca okresu wypowiedzenia pracownik powinien pracować na dotychczasowych zasadach, czyli w dotychczasowym wymiarze etatu i za dotychczasowym wynagrodzeniem, chyba że strony zawrą odrębne porozumienie. Samo wręczenie wypowiedzenia zmieniającego nie obniża od razu etatu.

Okres wypowiedzenia jest taki sam jak przy zwykłym wypowiedzeniu umowy o pracę i zależy od rodzaju umowy oraz stażu pracy u danego pracodawcy. Dla umowy na czas nieokreślony i określony wynosi co do zasady 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące, w zależności od okresu zatrudnienia u pracodawcy.

Czy zmiana etatu może być bezterminowa?

Tak, zmiana etatu na 3/4 może być bezterminowa. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy pracownik podpisze porozumienie zmieniające bez wskazania daty końcowej albo gdy przyjmie wypowiedzenie zmieniające, w którym nie przewidziano czasowego charakteru zmiany.

Jeżeli pracownik chce, aby obniżenie etatu obowiązywało tylko czasowo, powinien zadbać o wyraźne postanowienie w porozumieniu, np. że od określonej daty nastąpi powrót do pełnego etatu albo że po wskazanym terminie strony ponownie uzgodnią warunki zatrudnienia. Brak takiego zapisu może utrudnić powrót do poprzednich warunków.

Zmiana etatu podczas L4, opieki lub innej usprawiedliwionej nieobecności

Co do zasady pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika ani w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Ochrona ta ma znaczenie także przy wypowiedzeniu zmieniającym, ponieważ stosuje się do niego odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę.

Oznacza to, że wręczenie wypowiedzenia zmieniającego podczas zwolnienia lekarskiego albo opieki nad dzieckiem może być niedopuszczalne, jeśli pracownik korzysta z ochrony. Inaczej należy ocenić porozumienie zmieniające - pracownik może je podpisać także w czasie nieobecności, ale tylko dobrowolnie. Pracodawca nie powinien wymuszać podpisu ani sugerować, że brak zgody automatycznie oznacza naruszenie obowiązków pracowniczych.

W szczególnych sytuacjach przepisy szczególne albo procedury dotyczące zwolnień grupowych mogą modyfikować ochronę niektórych pracowników. Dlatego przy L4, urlopie macierzyńskim, rodzicielskim, ochronie przedemerytalnej albo funkcji związkowej trzeba sprawdzić konkretną podstawę ochrony.

Czy należy się odprawa przy odmowie przejścia na 3/4 etatu?

Odprawa nie przysługuje w każdej sprawie. Najczęściej wchodzi w grę wtedy, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników, a rozwiązanie umowy następuje z przyczyn niedotyczących pracownika, np. z powodu restrukturyzacji, ograniczenia kosztów albo likwidacji części etatów.

Jeżeli pracownik odmawia przyjęcia nowych warunków, sama odmowa nie zawsze pozbawia go odprawy. Znaczenie ma to, czy zaproponowane warunki były racjonalne i możliwe do zaakceptowania, czy też istotnie pogarszały sytuację pracownika. Obniżenie pełnego etatu do 3/4 i proporcjonalne obniżenie wynagrodzenia może być istotną zmianą, ale każdą sprawę trzeba ocenić indywidualnie.

Wysokość odprawy, gdy jest należna, zależy od stażu pracy u danego pracodawcy. Może wynosić równowartość jednomiesięcznego, dwumiesięcznego albo trzymiesięcznego wynagrodzenia, przy czym ustawa przewiduje górny limit odprawy.

Zasiłek dla bezrobotnych po pracy na 3/4 etatu

Po rozwiązaniu umowy pracownik może zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych zależy jednak od spełnienia ustawowych warunków, w tym od odpowiedniego okresu zatrudnienia i wysokości wynagrodzenia, od którego były opłacane wymagane składki.

Ten wątek ma osobne, bardziej szczegółowe omówienie: zasiłek dla bezrobotnych po pracy na 3/4 etatu.

Na co zwrócić uwagę przed podpisaniem dokumentów?

Pracownik powinien przede wszystkim ustalić, czy otrzymał porozumienie zmieniające, czy wypowiedzenie zmieniające. Te dokumenty mają zupełnie inne skutki. Podpisanie porozumienia zwykle oznacza zgodę na nowe warunki, natomiast wypowiedzenie zmieniające daje możliwość odmowy, ale może doprowadzić do rozwiązania umowy.

Warto sprawdzić, czy pismo wskazuje nowy wymiar etatu, nowe wynagrodzenie, datę wejścia zmiany w życie, ewentualny czas trwania obniżenia etatu oraz pouczenie o terminie odmowy. Przy umowie na czas nieokreślony trzeba także ocenić, czy przyczyna wypowiedzenia zmieniającego jest konkretna i prawdziwa. Jeżeli zamiast obniżonego etatu pracodawca proponuje zlecenie, trzeba dodatkowo sprawdzić, kiedy umowa zlecenia zamiast etatu grozi ustaleniem stosunku pracy.

Jeżeli pracownik znajduje się w okresie szczególnej ochrony albo przebywa na L4, opiece lub urlopie, powinien zachować szczególną ostrożność. W takiej sytuacji nie każde działanie pracodawcy będzie skuteczne, ale terminy na reakcję mogą być krótkie.

FAQ

Czy muszę podpisać aneks obniżający etat do 3/4?

Nie. Jeżeli dokument jest porozumieniem zmieniającym, wymaga dobrowolnej zgody pracownika. Brak podpisu oznacza, że warunki umowy nie zmieniają się tylko dlatego, że pracodawca zaproponował aneks.

Czy wypowiedzenie zmieniające musi wskazywać czas obniżenia etatu?

Nie zawsze. Jeżeli w wypowiedzeniu nie wskazano, że zmiana jest czasowa, nowe warunki po ich przyjęciu będą zwykle obowiązywać bezterminowo. Czasowy charakter zmiany powinien jasno wynikać z pisma.

Do kiedy mogę odmówić przyjęcia nowych warunków?

Co do zasady odmowę trzeba złożyć przed upływem połowy okresu wypowiedzenia. Jeżeli pracodawca nie pouczył o tym w piśmie, odmowę można złożyć do końca okresu wypowiedzenia.

Czy w okresie wypowiedzenia pracuję jeszcze na pełnym etacie?

Tak, jeżeli nie zawarto odrębnego porozumienia. Do końca okresu wypowiedzenia obowiązują dotychczasowe warunki pracy i płacy, a nowe warunki wchodzą w życie dopiero po jego upływie.

Czy pracodawca może dać wypowiedzenie zmieniające na L4?

Co do zasady nie powinien wypowiadać warunków pracy i płacy w czasie usprawiedliwionej nieobecności, jeżeli pracownik korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem. Trzeba jednak sprawdzić konkretną sytuację, bo znaczenie mogą mieć przepisy szczególne.

Czy po 3/4 etatu zawsze dostanę zasiłek dla bezrobotnych?

Nie zawsze. Liczy się m.in. wymagany okres zatrudnienia oraz to, czy wynagrodzenie stanowiło podstawę do opłacania wymaganych składek. Sam fakt pracy na 3/4 etatu nie przekreśla prawa do zasiłku, ale też go automatycznie nie gwarantuje.

Podsumowanie

Zmiana etatu na 3/4 może mieć trwałe skutki dla wynagrodzenia, odprawy, ubezpieczenia i przyszłego prawa do zasiłku. Najważniejsze jest rozróżnienie, czy pracodawca proponuje porozumienie zmieniające, czy wręcza wypowiedzenie zmieniające. Przy porozumieniu pracownik decyduje, czy zgadza się na zmianę. Przy wypowiedzeniu zmieniającym brak zgody może doprowadzić do rozwiązania umowy po okresie wypowiedzenia.

Przed podpisaniem dokumentu albo złożeniem odmowy warto sprawdzić terminy, ochronę przed wypowiedzeniem, wysokość nowego wynagrodzenia i ewentualne prawo do odprawy. Błąd na tym etapie może oznaczać trwałe obniżenie etatu albo utratę możliwości dochodzenia roszczeń.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.