Dwie umowy o pracę a ciąża i zwolnienie lekarskie

Z której umowy iść na zwolnienie lekarskie w ciąży?

Przy dwóch równoległych umowach o pracę nie wybiera się "korzystniejszej" umowy do zwolnienia lekarskiego. Jeżeli lekarz stwierdza niezdolność do pracy w ciąży, powinien ocenić Pani sytuację zdrowotną oraz charakter pracy wykonywanej u każdego pracodawcy. W praktyce, gdy niezdolność obejmuje oba zatrudnienia, e-ZLA powinno zostać wystawione dla każdego pracodawcy.

Oznacza to, że nie powinna Pani pobierać świadczenia chorobowego z jednej umowy, a jednocześnie pracować na podstawie drugiej umowy. Zwolnienie lekarskie służy powrotowi do zdrowia albo ochronie zdrowia w ciąży, a nie częściowemu ograniczeniu aktywności zawodowej według wyboru pracownika.

Jeżeli warunki pracy w obu miejscach są różne, warto dokładnie opisać je lekarzowi. To lekarz decyduje, czy istnieje niezdolność do pracy oraz na jaki okres powinna zostać orzeczona. Dla bezpieczeństwa należy też poinformować oba działy kadr o równoległym zatrudnieniu i upewnić się, że zwolnienie zostało prawidłowo przypisane do właściwych płatników składek.

Umowa na zastępstwo a ochrona w ciąży

Pracownica w ciąży korzysta ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę. Trzeba jednak odróżnić ochronę przed wypowiedzeniem od automatycznego przedłużenia umowy terminowej do dnia porodu.

Zgodnie z art. 177 § 3 Kodeksu pracy umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, co do zasady przedłuża się do dnia porodu.

Ten mechanizm nie obejmuje jednak umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności. Jeżeli więc Pani umowa na zastępstwo ma określony termin zakończenia albo kończy się wraz z powrotem zastępowanego pracownika, nie przedłuży się automatycznie do dnia porodu tylko dlatego, że jest Pani w ciąży.

Inaczej wygląda sytuacja przy umowie o pracę na czas nieokreślony. Taka umowa nie kończy się z upływem terminu, a pracodawca co do zasady nie może jej wypowiedzieć ani rozwiązać w okresie ciąży, z wyjątkiem szczególnych przypadków przewidzianych w przepisach.

Świadczenia chorobowe z dwóch etatów

Jeżeli z obu umów o pracę podlega Pani ubezpieczeniu chorobowemu, świadczenia związane z niezdolnością do pracy mogą przysługiwać z każdego z tych tytułów. Dotyczy to w szczególności wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez pracodawcę oraz późniejszego zasiłku chorobowego.

Niezdolność do pracy przypadająca w okresie ciąży jest co do zasady objęta świadczeniem w wysokości 100% podstawy wymiaru, jeżeli zwolnienie prawidłowo potwierdza, że niezdolność przypada w ciąży. Podstawa świadczenia jest ustalana odrębnie dla każdego zatrudnienia, ponieważ każda umowa stanowi osobny tytuł ubezpieczeniowy.

W przypadku późniejszego zasiłku macierzyńskiego znaczenie ma to, czy w dniu porodu nadal istnieje dany tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo czy zachodzi szczególna sytuacja przewidziana w przepisach. Jeżeli umowa na zastępstwo rozwiąże się przed porodem, prawo do zasiłku macierzyńskiego z tego konkretnego tytułu może nie powstać. Umowa na czas nieokreślony pozostaje natomiast samodzielną podstawą do świadczeń, jeżeli nadal trwa.

Czy trzeba dostarczać zwolnienie każdemu pracodawcy?

Obecnie zwolnienia lekarskie są co do zasady wystawiane elektronicznie jako e-ZLA i przekazywane przez system do ZUS oraz na profil płatnika składek. Nie działa już klasyczna zasada, że pracownik zawsze musi dostarczyć papierowe zwolnienie w terminie 7 dni.

Przy kilku pracodawcach lekarz powinien wystawić zwolnienie w taki sposób, aby trafiło do właściwych płatników składek. W praktyce należy powiedzieć lekarzowi o wszystkich miejscach zatrudnienia. Jeżeli pracodawca nie ma dostępu do elektronicznego profilu albo wystąpi problem techniczny, mogą pojawić się dodatkowe formalności, dlatego warto potwierdzić w kadrach, czy informacja o zwolnieniu dotarła.

Niezależnie od elektronicznego obiegu dokumentów pracownica powinna poinformować pracodawców o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w danym zakładzie pracy. Sam fakt wystawienia e-ZLA nie zwalnia z obowiązku usprawiedliwienia organizacyjnej nieobecności w pracy, jeżeli regulamin lub przyjęta praktyka wymaga niezwłocznego zawiadomienia przełożonego.

Praca u drugiego pracodawcy podczas L4

Wykonywanie pracy zarobkowej w okresie zwolnienia lekarskiego jest bardzo ryzykowne. Zgodnie z przepisami zasiłkowymi ubezpieczony, który w czasie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z jego celem, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Dotyczy to także sytuacji, w której pracownica jest na zwolnieniu u jednego pracodawcy, ale kontynuuje pracę u drugiego. ZUS może uznać, że doszło do wykonywania pracy w czasie zwolnienia, a konsekwencją może być odmowa wypłaty świadczenia albo żądanie zwrotu już wypłaconego zasiłku.

Nie ma znaczenia wyłącznie to, że praca u drugiego pracodawcy jest lżejsza, krótsza albo wykonywana zdalnie. Oceniane jest to, czy pracownica wykonywała pracę zarobkową w okresie objętym zwolnieniem oraz czy jej zachowanie było zgodne z celem zwolnienia lekarskiego.

Co zrobić krok po kroku?

• Poinformować lekarza o dwĂłch umowach o pracę i podać dane obu pracodawcĂłw.
• Ustalić, czy zwolnienie lekarskie ma obejmować oba zatrudnienia, biorąc pod uwagę rzeczywistą niezdolność do pracy.
• Sprawdzić w kadrach, czy e-ZLA dotarło do kaĹźdego pracodawcy.
• Nie wykonywać pracy zarobkowej w okresie zwolnienia, takĹźe u drugiego pracodawcy.
• Ustalić datę zakończenia umowy na zastępstwo i jej wpływ na przyszłe świadczenia, zwłaszcza na zasiłek macierzyński.

FAQ

Czy mogę być na L4 tylko u jednego pracodawcy?

Jeżeli lekarz stwierdza niezdolność do pracy obejmującą Pani aktywność zawodową, kontynuowanie pracy u drugiego pracodawcy jest co do zasady ryzykowne. Może zostać uznane za wykonywanie pracy zarobkowej w okresie zwolnienia. Wyjątkowe sytuacje należy omówić z lekarzem i kadrami, ale nie wolno samodzielnie zakładać, że praca na drugim etacie jest bezpieczna.

Czy umowa na zastępstwo przedłuży się do porodu?

Nie. Umowa o pracę na czas określony zawarta w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności nie podlega automatycznemu przedłużeniu do dnia porodu na podstawie art. 177 § 3 Kodeksu pracy.

Czy dostanę zasiłek chorobowy z dwóch umów?

Tak, jest to możliwe, jeżeli z obu umów podlega Pani ubezpieczeniu chorobowemu i spełnia warunki do świadczenia. Każdy tytuł zatrudnienia jest rozliczany odrębnie, a podstawa świadczenia jest ustalana osobno dla każdego pracodawcy.

Czy muszę nosić papierowe zwolnienie do pracodawców?

Co do zasady nie, ponieważ funkcjonuje elektroniczne zwolnienie lekarskie e-ZLA. Mimo to warto poinformować każdego pracodawcę o nieobecności oraz upewnić się, że zwolnienie zostało prawidłowo przekazane do właściwego płatnika składek.

Co grozi za pracę podczas zwolnienia lekarskiego?

ZUS może odmówić prawa do zasiłku chorobowego albo zażądać zwrotu wypłaconych świadczeń za cały okres zwolnienia, jeżeli ustali, że pracownica wykonywała pracę zarobkową albo wykorzystywała zwolnienie niezgodnie z jego celem.

Podsumowanie

Przy dwóch umowach o pracę w ciąży kluczowe jest prawidłowe wystawienie zwolnienia lekarskiego dla wszystkich właściwych pracodawców oraz niewykonywanie pracy w okresie L4. Świadczenia chorobowe mogą przysługiwać z obu zatrudnień, ale każda umowa jest oceniana osobno. Umowa na zastępstwo nie przedłuża się automatycznie do dnia porodu, dlatego jej termin zakończenia może mieć duże znaczenie dla dalszych świadczeń.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa