Kolejna umowa o pracę z tym samym pracodawcą

Czy druga umowa oznacza nowy stosunek pracy?

Zgodnie z art. 22 Kodeksu pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca zobowiązuje się zatrudniać pracownika za wynagrodzeniem.

Jeżeli jedna umowa o pracę została rozwiązana albo wygasła z końcem miesiąca, a od pierwszego dnia następnego miesiąca zawarto kolejną umowę, to nie jest to automatycznie jeden nieprzerwany stosunek pracy. Formalnie pierwsza umowa zakończyła jeden stosunek pracy, a druga umowa nawiązała kolejny.

Nie ma przy tym decydującego znaczenia, że pracodawca jest ten sam ani że między umowami nie było ani jednego dnia przerwy. Istotne jest to, że poprzednia umowa została zakończona, a następnie strony zawarły nową umowę o pracę.

Wydanie świadectwa pracy za zakończoną umowę dodatkowo potwierdza, że pracodawca potraktował poprzednie zatrudnienie jako zakończone. Samo świadectwo nie tworzy ani nie rozwiązuje stosunku pracy, ale dokumentuje zakończony okres zatrudnienia.

Znaczenie zmiany stanowiska pracy

Nowe stanowisko pracy, inny zakres obowiązków albo inne warunki wynagrodzenia zwykle przemawiają za tym, że strony zawarły nową, samodzielną umowę. Nie jest to jednak warunek konieczny. Nawet gdyby kolejna umowa dotyczyła tego samego stanowiska, po wcześniejszym zakończeniu poprzedniej umowy powstałby odrębny stosunek pracy.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy strony nie kończą dotychczasowej umowy, lecz zmieniają jej warunki za porozumieniem zmieniającym albo wypowiedzeniem zmieniającym. Wtedy zasadniczo trwa ten sam stosunek pracy, a zmianie ulegają tylko określone elementy zatrudnienia, np. stanowisko, wynagrodzenie lub wymiar etatu.

Co powinna zawierać nowa umowa o pracę?

Każda kolejna umowa o pracę powinna być oceniana jak samodzielna podstawa zatrudnienia. Powinna określać strony, rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki pracy i płacy, w szczególności:

• rodzaj pracy, czyli stanowisko lub zakres powierzonych obowiązków,
• miejsce albo miejsca wykonywania pracy,
• wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem jego składników,
• wymiar czasu pracy, np. pełny etat albo część etatu,
• dzień rozpoczęcia pracy.

Umowę o pracę należy zawrzeć na piśmie. Jeżeli strony nie zachowały formy pisemnej przed dopuszczeniem pracownika do pracy, pracodawca powinien potwierdzić podstawowe ustalenia dotyczące umowy i jej warunków najpóźniej przed rozpoczęciem wykonywania pracy.

Świadectwo pracy przy ponownym zatrudnieniu

Przy zakończeniu stosunku pracy pracodawca co do zasady wydaje świadectwo pracy. Trzeba jednak pamiętać o szczególnej regule dotyczącej szybkiego ponownego zatrudnienia. Jeżeli pracodawca zamierza nawiązać z tym samym pracownikiem kolejny stosunek pracy w ciągu 7 dni od zakończenia poprzedniego, obowiązek wydania świadectwa pracy może zależeć od tego, czy pracownik złoży wniosek o jego wydanie.

Jeżeli świadectwo pracy zostało już wydane, pracownik powinien sprawdzić, czy prawidłowo wskazuje okres zatrudnienia, tryb rozwiązania albo wygaśnięcia umowy, wymiar czasu pracy, wykorzystany urlop i inne dane potrzebne przy kolejnym zatrudnieniu lub przy ustalaniu uprawnień.

Urlop, wynagrodzenie i inne uprawnienia

Skoro kolejna umowa tworzy nowy stosunek pracy, pracodawca powinien prawidłowo rozliczyć poprzedni okres zatrudnienia. Dotyczy to zwłaszcza wynagrodzenia, urlopu wypoczynkowego, ewentualnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop oraz dokumentów pracowniczych.

Nie zawsze zakończenie jednej umowy musi oznaczać natychmiastową wypłatę ekwiwalentu za urlop. Jeżeli strony bezpośrednio po zakończeniu jednej umowy zawierają kolejną umowę o pracę z tym samym pracodawcą, mogą ustalić wykorzystanie urlopu w trakcie następnego zatrudnienia, jeżeli pozwalają na to przepisy i okoliczności sprawy.

Nie należy też zakładać, że wszystkie uprawnienia pracownika liczą się od zera. Przy niektórych uprawnieniach znaczenie ma ogólny staż pracy albo łączny okres zatrudnienia u danego pracodawcy. Dlatego formalna odrębność dwóch umów nie zawsze oznacza brak ciągłości dla wszystkich skutków pracowniczych.

Limity umów na czas określony

Jeżeli kolejna umowa jest umową na czas określony, trzeba uwzględnić limity dotyczące takich umów. Co do zasady łączny okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony zawieranych między tymi samymi stronami nie powinien przekraczać 33 miesięcy, a liczba takich umów nie powinna przekraczać trzech.

Przekroczenie tych limitów może skutkować przekształceniem zatrudnienia w umowę na czas nieokreślony. Od tej zasady istnieją wyjątki, np. przy zastępstwie pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności, przy pracy dorywczej lub sezonowej, przy pracy przez okres kadencji albo gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie. Każdy wyjątek wymaga jednak realnego uzasadnienia, a nie tylko wpisania odpowiedniej formuły do umowy.

Dwie umowy jednocześnie a umowy następujące po sobie

W opisanej sytuacji mamy do czynienia z umowami następującymi po sobie: pierwsza umowa zakończyła się, a druga rozpoczęła następnego dnia. To dwa kolejne stosunki pracy.

Możliwa jest też inna sytuacja, w której pracownik ma jednocześnie dwie umowy o pracę z tym samym pracodawcą. Wtedy co do zasady istnieją dwa równoległe stosunki pracy. Taki model powinien jednak dotyczyć rzeczywiście odrębnych rodzajów pracy i nie może służyć obejściu przepisów o czasie pracy, odpoczynku, nadgodzinach ani wynagrodzeniu.

Podsumowanie

Podpisanie kolejnej umowy o pracę z tym samym pracodawcą, nawet następnego dnia po zakończeniu poprzedniej umowy, oznacza co do zasady nawiązanie nowego, odrębnego stosunku pracy. Zmiana stanowiska pracy wzmacnia ten wniosek, ale nie jest konieczna do uznania, że powstała nowa umowa.

Jednocześnie brak przerwy między umowami może mieć praktyczne znaczenie dla niektórych uprawnień pracowniczych. Trzeba osobno ocenić świadectwo pracy, rozliczenie urlopu, staż u pracodawcy oraz ewentualne limity umów na czas określony.

FAQ

Czy umowa podpisana następnego dnia po poprzedniej jest kontynuacją zatrudnienia?

Formalnie jest to nowy stosunek pracy, jeżeli poprzednia umowa została rozwiązana albo wygasła. Brak jednodniowej przerwy nie zmienia tego, że jedna umowa się zakończyła, a druga została zawarta od nowa.

Czy ten sam pracodawca oznacza jeden stosunek pracy?

Nie. Ten sam pracodawca może zawierać z pracownikiem kolejne umowy o pracę, a każda z nich może tworzyć odrębny stosunek pracy. Znaczenie ma przede wszystkim to, czy poprzednia umowa nadal trwa, czy została zakończona.

Czy zmiana stanowiska powoduje konieczność podpisania nowej umowy?

Niekoniecznie. Stanowisko można zmienić również w ramach trwającej umowy, np. przez porozumienie zmieniające. Jeżeli jednak poprzednia umowa została zakończona i podpisano kolejną, powstaje nowy stosunek pracy.

Czy pracodawca musi wydać świadectwo pracy, gdy zatrudnia ponownie po kilku dniach?

Jeżeli kolejny stosunek pracy ma zostać nawiązany w ciągu 7 dni, wydanie świadectwa pracy może zależeć od wniosku pracownika. Jeżeli świadectwo zostało wydane, warto sprawdzić jego treść i w razie błędów wystąpić o sprostowanie.

Czy limit trzech umów na czas określony liczy się od nowa?

Co do zasady nie należy zakładać, że każda kolejna umowa z tym samym pracodawcą zeruje limit. Przy umowach na czas określony znaczenie ma łączny okres i liczba takich umów zawieranych między tymi samymi stronami, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 z późn. zm.