Urlop wychowawczy na trzecie dziecko - czy przysługuje kolejny urlop?

Czy urlop wychowawczy na trzecie dziecko przysługuje mimo wcześniejszych urlopów?

Tak. Jeżeli pracownica spełnia warunki ustawowe, pracodawca powinien rozpatrywać wniosek o urlop wychowawczy na trzecie dziecko niezależnie od tego, że wcześniej korzystała z urlopu wychowawczego na inne dzieci. Przepisy Kodeksu pracy nie wprowadzają łącznego, życiowego limitu urlopu wychowawczego dla jednego pracownika.

Zgodnie z art. 186 Kodeksu pracy pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia, a więc nie chodzi wyłącznie o staż u obecnego pracodawcy.

W opisanej sytuacji wcześniejsze 6 lat urlopu wychowawczego na dwoje starszych dzieci nie jest podstawą do odmowy urlopu na trzecie dziecko. Trzeba natomiast sprawdzić wiek trzeciego dziecka, dotychczas wykorzystany urlop na to konkretne dziecko, liczbę części urlopu oraz to, czy drugi rodzic korzystał albo zamierza korzystać z własnej części urlopu.

Ile trwa urlop wychowawczy na trzecie dziecko?

Podstawowy wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 36 miesięcy na dziecko. Urlop może być udzielony na okres nie dłuższy niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia. Oznacza to, że przy młodszym dziecku można wnioskować o dłuższy okres, natomiast przy dziecku zbliżającym się do tego limitu wieku realny możliwy okres urlopu może być krótszy.

Co do zasady każdemu z rodziców albo opiekunów dziecka przysługuje wyłączne prawo do jednego miesiąca urlopu wychowawczego. Tego miesiąca nie można przenieść na drugiego rodzica. W praktyce oznacza to, że jeden rodzic najczęściej może wykorzystać maksymalnie 35 miesięcy, a drugi rodzic ma zarezerwowany własny 1 miesiąc.

Jeden rodzic może wykorzystać pełne 36 miesięcy tylko w szczególnych przypadkach przewidzianych w Kodeksie pracy, na przykład gdy drugi rodzic nie żyje, nie przysługuje mu władza rodzicielska, został jej pozbawiony albo została ona ograniczona lub zawieszona w zakresie uniemożliwiającym korzystanie z urlopu. Takie okoliczności trzeba oceniać na podstawie dokumentów i konkretnego stanu faktycznego.

Jak pracodawca powinien postąpić z wnioskiem pracownicy?

Urlop wychowawczy jest udzielany na wniosek pracownika składany w postaci papierowej albo elektronicznej. Wniosek należy złożyć w terminie nie krótszym niż 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Jeżeli wniosek jest prawidłowy i pracownik spełnia warunki, pracodawca jest obowiązany go uwzględnić.

Pracodawca nie powinien odmawiać urlopu tylko dlatego, że pracownica była już długo nieobecna przy okazji poprzednich dzieci. Może natomiast wezwać do uzupełnienia braków, jeżeli wniosek nie zawiera wymaganych danych albo nie dołączono potrzebnych oświadczeń lub dokumentów. Wniosek powinien wskazywać m.in. okres urlopu, część urlopu, z której pracownik chce skorzystać, oraz informacje potrzebne do ustalenia, czy drugi rodzic korzysta z urlopu.

Jeżeli wniosek zostanie złożony bez zachowania 21-dniowego terminu, pracodawca co do zasady udziela urlopu nie później niż z upływem 21 dni od dnia złożenia wniosku. Pracownik może też wycofać wniosek, ale powinien zrobić to najpóźniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu, składając pracodawcy odpowiednie oświadczenie.

Czy urlop wychowawczy można podzielić na części?

Tak. Urlop wychowawczy może być wykorzystywany najwyżej w 5 częściach. Limit ten trzeba kontrolować oddzielnie dla urlopu na dane dziecko. Dla pracodawcy istotne jest więc nie tylko to, ile miesięcy urlopu pracownica chce wykorzystać, ale również czy nie przekroczono dopuszczalnej liczby części.

Jeżeli rodzice dzielą się opieką, łączny wymiar urlopu wychowawczego na to samo dziecko nie może przekroczyć ustawowego limitu. Pracodawca może więc wymagać oświadczeń pozwalających ustalić, jak z urlopu korzysta albo korzystał drugi rodzic.

Urlop wychowawczy a praca w czasie urlopu

Pracownik korzystający z urlopu wychowawczego może podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy, inną działalność, naukę albo szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Jeżeli praca faktycznie uniemożliwia osobistą opiekę, pracodawca może podjąć działania przewidziane w przepisach, w tym wezwać pracownika do stawienia się do pracy.

W praktyce wiele wątpliwości dotyczy sytuacji, w której pracownik przebywa na urlopie wychowawczym u jednego pracodawcy, a jednocześnie pracuje gdzie indziej. Ten temat omawia szerzej artykuł: czy można łączyć urlop wychowawczy z pracą w innej szkole lub u innego pracodawcy.

Dziecko z niepełnosprawnością a dodatkowy urlop wychowawczy

Jeżeli dziecko wymaga osobistej opieki ze względu na stan zdrowia potwierdzony orzeczeniem o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, pracownik może mieć prawo do dodatkowego urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy, ale nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Jest to odrębne uprawnienie od podstawowego urlopu wychowawczego.

W takiej sprawie pracodawca powinien szczególnie dokładnie sprawdzić dokumenty, ponieważ zastosowanie innego limitu wieku i dodatkowego wymiaru urlopu zależy od spełnienia ustawowych warunków oraz od treści orzeczenia dotyczącego dziecka.

FAQ

Czy na trzecie dziecko przysługuje kolejny urlop wychowawczy?

Tak, jeżeli pracownik spełnia warunki z Kodeksu pracy. Wcześniejsze urlopy wychowawcze na starsze dzieci nie wyczerpują prawa do urlopu na kolejne dziecko.

Czy pracodawca może odmówić urlopu, bo pracownica była już 6 lat na wychowawczym?

Nie z tego powodu. Długość wcześniejszych urlopów na inne dzieci nie jest samodzielną podstawą odmowy. Pracodawca może natomiast sprawdzić, czy aktualny wniosek spełnia wymogi formalne i czy mieści się w ustawowych limitach.

Ile miesięcy może wykorzystać jeden rodzic?

Najczęściej jeden rodzic może wykorzystać maksymalnie 35 miesięcy, ponieważ 1 miesiąc jest zarezerwowany wyłącznie dla drugiego rodzica. Pełne 36 miesięcy dla jednego rodzica jest możliwe tylko w szczególnych przypadkach wskazanych w przepisach.

Do kiedy można wykorzystać urlop wychowawczy?

Standardowy urlop wychowawczy można wykorzystać nie dłużej niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Przy dziecku z niepełnosprawnością mogą mieć zastosowanie szczególne zasady i dodatkowy urlop do ukończenia przez dziecko 18 lat.

Czy wniosek o urlop wychowawczy musi być papierowy?

Nie. Przepisy dopuszczają wniosek w postaci papierowej albo elektronicznej. Ważne jest zachowanie terminu co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu oraz dołączenie wymaganych oświadczeń i dokumentów.

Czy podczas urlopu wychowawczego można pracować?

Tak, ale tylko wtedy, gdy praca nie wyłącza możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Jeżeli aktywność zawodowa faktycznie uniemożliwia opiekę, pracodawca może reagować na podstawie przepisów Kodeksu pracy.

Podsumowanie

Urlop wychowawczy na trzecie dziecko przysługuje niezależnie od tego, że pracownica wcześniej korzystała z urlopu wychowawczego na pierwsze i drugie dziecko. Pracodawca powinien oceniać wniosek przez pryzmat warunków dotyczących aktualnego dziecka: stażu pracy, wieku dziecka, wymiaru urlopu, liczby części i uprawnień drugiego rodzica.

W typowej sytuacji pracownica może wnioskować o urlop w wymiarze do 35 miesięcy, ponieważ jeden miesiąc pozostaje zarezerwowany dla drugiego rodzica. Jeżeli jednak zachodzą ustawowe wyjątki albo dziecko ma niepełnosprawność wymagającą osobistej opieki, konieczna jest odrębna analiza dokumentów i limitów.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141, w szczególności art. 186-186^8a.
2. Informacja Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: urlop wychowawczy.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.