Wypowiedzenie umowy o pracę przez nauczyciela na czas określony

Pani Izabela jest nauczycielką zatrudnioną na podstawie umowy o pracę na czas określony. Umowa ma trwać do 31 sierpnia kolejnego roku, ale nauczycielka chce zakończyć zatrudnienie wcześniej, z końcem 31 sierpnia bieżącego roku. W takiej sytuacji trzeba najpierw ustalić podstawę zatrudnienia, łączny staż pracy u tego samego pracodawcy oraz to, czy chodzi o zwykłe wypowiedzenie, czy o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron.

Podstawa prawna rozwiązania umowy nauczyciela na czas określony

Karta Nauczyciela dopuszcza zatrudnienie nauczyciela na czas określony przede wszystkim wtedy, gdy wynika to z potrzeby organizacji nauczania albo z konieczności zastępstwa nieobecnego nauczyciela. Jeżeli Karta Nauczyciela nie reguluje danej kwestii wprost, stosuje się przepisy Kodeksu pracy. Wynika to z art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela.

W przypadku umowy na czas określony kluczowe znaczenie mają art. 30 Kodeksu pracy, art. 32 Kodeksu pracy oraz art. 36 Kodeksu pracy. Umowa może rozwiązać się z upływem czasu, na który została zawarta, ale może też zostać wcześniej rozwiązana za wypowiedzeniem, bez wypowiedzenia w szczególnych przypadkach albo za porozumieniem stron.

Ważne jest to, że dawna zasada, zgodnie z którą umowę na czas określony można było wypowiedzieć tylko wtedy, gdy przewidywała to sama umowa, jest nieaktualna. Art. 33 Kodeksu pracy, który przewidywał takie rozwiązanie, został uchylony. Obecnie nauczyciel zatrudniony na czas określony może złożyć wypowiedzenie nawet wtedy, gdy w jego umowie nie ma dawnej klauzuli o dwutygodniowym wypowiedzeniu.

Trzeba jednak odróżnić tę sytuację od zatrudnienia na podstawie mianowania oraz od umowy na czas nieokreślony. Przy tych podstawach zatrudnienia Karta Nauczyciela przewiduje szczególne reguły rozwiązania stosunku pracy, zwłaszcza w szkołach feryjnych.

Jaki okres wypowiedzenia obowiązuje nauczyciela?

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony ustala się według art. 36 § 1 Kodeksu pracy. Zależy on od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy, a nie od ogólnego stażu zawodowego nauczyciela.

• 2 tygodnie - jeĹźeli nauczyciel był zatrudniony u danego pracodawcy krĂłcej niĹź 6 miesięcy,
• 1 miesiąc - jeĹźeli nauczyciel był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
• 3 miesiące - jeĹźeli nauczyciel był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Do okresu zatrudnienia u danego pracodawcy trzeba doliczyć wcześniejsze okresy zatrudnienia u tej samej szkoły lub tego samego pracodawcy, jeżeli mają znaczenie dla stażu wypowiedzeniowego. W praktyce warto sprawdzić nie tylko aktualną umowę, ale także poprzednie umowy zawarte z tą samą jednostką.

Okres wypowiedzenia liczony w tygodniach kończy się w sobotę, a okres wypowiedzenia liczony w miesiącach kończy się w ostatnim dniu miesiąca. Jeżeli więc nauczyciel chce zakończyć zatrudnienie 31 sierpnia, trzeba odpowiednio wcześnie doręczyć wypowiedzenie pracodawcy. Przy miesięcznym okresie wypowiedzenia pismo powinno dojść do pracodawcy najpóźniej do końca lipca, a przy trzymiesięcznym - najpóźniej do końca maja. Przy okresie dwutygodniowym trzeba sprawdzić, na którą sobotę przypadnie koniec okresu wypowiedzenia.

Jeżeli nauczycielowi zależy nie tyle na samym wypowiedzeniu, ile na zakończeniu pracy dokładnie w uzgodnionej dacie, warto rozważyć rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron. Ten tryb pozwala wskazać konkretną datę ustania zatrudnienia, ale wymaga zgody obu stron.

Jak napisać wypowiedzenie umowy przez nauczyciela?

Oświadczenie o wypowiedzeniu powinno być złożone na piśmie i doręczone dyrektorowi szkoły jako osobie działającej za pracodawcę. Dla celów dowodowych najlepiej złożyć pismo osobiście za potwierdzeniem odbioru albo wysłać je listem poleconym.

W piśmie warto wskazać:

• miejscowość i datę sporządzenia pisma,
• dane nauczyciela oraz nazwę szkoły,
• oznaczenie umowy o pracę, ktĂłrej dotyczy wypowiedzenie,
• jednoznaczne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę,
• okres wypowiedzenia i przewidywaną datę rozwiązania umowy,
• własnoręczny podpis nauczyciela.

Nauczyciel wypowiadający umowę nie musi podawać przyczyny swojej decyzji. Inaczej jest, gdy umowę na czas określony wypowiada pracodawca - po zmianach obowiązujących od 26 kwietnia 2023 r. pracodawca powinien wskazać przyczynę wypowiedzenia umowy terminowej i, jeżeli są ku temu podstawy, dochować wymogów konsultacji związkowej.

Porozumienie stron, aneks i wcześniejsza data zakończenia umowy

Porozumienie stron jest najbardziej elastycznym sposobem zakończenia zatrudnienia. Strony mogą w nim ustalić dowolną datę rozwiązania umowy, także wcześniejszą niż wynikałaby z ustawowego okresu wypowiedzenia. Pracodawca nie ma jednak obowiązku zgodzić się na propozycję nauczyciela.

Po złożeniu wypowiedzenia strony mogą także uzgodnić wcześniejszy termin rozwiązania umowy na podstawie art. 36 § 6 Kodeksu pracy. Takie ustalenie nie zmienia trybu rozwiązania umowy - nadal jest to rozwiązanie za wypowiedzeniem, tylko z uzgodnioną wcześniejszą datą końcową.

Samo aneksowanie umowy o pracę nie powinno być traktowane jako jednostronny sposób na skrócenie okresu wypowiedzenia. Aneks może zmienić warunki zatrudnienia na przyszłość, ale zakończenie stosunku pracy powinno wynikać z wypowiedzenia, porozumienia stron albo innego wyraźnego trybu przewidzianego w przepisach.

Umowy terminowe nauczycieli a limity i szczegĂłlne przypadki

W publicznych szkołach umowa na czas określony z nauczycielem powinna mieć uzasadnienie w Karcie Nauczyciela. Najczęściej jest to potrzeba wynikająca z organizacji nauczania albo zastępstwo nieobecnego nauczyciela. Sam fakt, że umowa jest terminowa, nie pozbawia nauczyciela prawa do jej wypowiedzenia na zasadach Kodeksu pracy.

Przy umowach zawieranych z potrzeby organizacji nauczania trzeba pamiętać o limicie 36 miesięcy, przewidzianym w art. 10 ust. 12 Karty Nauczyciela. Po przekroczeniu tego limitu mogą powstać skutki w postaci przekształcenia podstawy zatrudnienia. Umowy na zastępstwo wymagają odrębnej oceny, ponieważ ich celem jest czasowe zastąpienie konkretnej osoby. Przy analizie kontraktu warto też sprawdzić najczęstsze błędy w umowach o pracę na czas określony.

Określenie nauczyciel kontraktowy, które pojawia się w starszych sprawach, trzeba dziś traktować ostrożnie, ponieważ system awansu zawodowego nauczycieli został zmieniony. Dla oceny wypowiedzenia najważniejsza jest jednak podstawa zatrudnienia: umowa o pracę na czas określony, umowa na czas nieokreślony albo mianowanie.

Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia

Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez nauczyciela jest możliwe tylko w szczególnych przypadkach wskazanych w Kodeksie pracy. Nie jest to zwykły sposób na skrócenie okresu wypowiedzenia. Najczęściej w praktyce w grę wchodzi art. 55 Kodeksu pracy, czyli sytuacja, gdy pracodawca ciężko narusza podstawowe obowiązki wobec pracownika albo gdy orzeczenie lekarskie stwierdza szkodliwy wpływ pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przenosi go w terminie do innej odpowiedniej pracy.

Więcej praktycznych informacji znajdziesz w artykule: rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia.

Podsumowanie

Nauczyciel zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony może obecnie rozwiązać ją za wypowiedzeniem na zasadach Kodeksu pracy. Nie jest już potrzebny szczególny zapis w umowie, który dopuszczałby wypowiedzenie. Najważniejsze jest prawidłowe ustalenie okresu wypowiedzenia, skuteczne doręczenie pisma dyrektorowi oraz sprawdzenie, czy wybrana data rzeczywiście wynika z przepisów o liczeniu terminów.

Jeżeli nauczyciel chce zakończyć zatrudnienie w konkretnej dacie, na przykład dokładnie 31 sierpnia, często praktyczniejszym rozwiązaniem jest porozumienie stron. Wymaga ono zgody pracodawcy, ale pozwala uniknąć wątpliwości związanych z końcem okresu wypowiedzenia.

FAQ

Czy nauczyciel zatrudniony na czas określony może wypowiedzieć umowę?

Tak. Jeżeli Karta Nauczyciela nie przewiduje szczególnej regulacji, stosuje się Kodeks pracy. Obecnie umowę na czas określony można wypowiedzieć z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia.

Czy w umowie musi być zapis o możliwości wypowiedzenia?

Nie. Dawny art. 33 Kodeksu pracy został uchylony. Brak klauzuli o wypowiedzeniu nie blokuje obecnie wypowiedzenia umowy na czas określony.

Ile wynosi okres wypowiedzenia nauczyciela na czas określony?

Okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące. Zależy od stażu pracy u danego pracodawcy: poniżej 6 miesięcy, co najmniej 6 miesięcy albo co najmniej 3 lata.

Czy nauczyciel musi podać przyczynę wypowiedzenia?

Nie. Nauczyciel jako pracownik nie musi uzasadniać wypowiedzenia. Przyczyna jest wymagana przede wszystkim wtedy, gdy to pracodawca wypowiada umowę o pracę zawartą na czas określony.

Jak zakończyć umowę dokładnie 31 sierpnia?

Trzeba sprawdzić właściwy okres wypowiedzenia i sposób jego liczenia. Przy miesięcznym wypowiedzeniu pismo powinno zostać doręczone najpóźniej do końca lipca. Jeżeli ustawowy termin nie daje daty 31 sierpnia, warto zaproponować porozumienie stron.

Czy dyrektor musi zgodzić się na odejście nauczyciela?

Na zwykłe wypowiedzenie dyrektor nie musi wyrażać zgody, bo jest to jednostronne oświadczenie pracownika. Zgoda dyrektora jest natomiast konieczna przy rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141, w szczególności art. 30, art. 32, art. 36 i art. 55.

2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz.U. 2026 poz. 515, w szczególności art. 10 i art. 91c.