Urlop wypoczynkowy a skierowanie do sanatorium z ZUS

Czy pracodawca może kazać wybrać: urlop albo sanatorium?

Nie. Jeżeli pracownik otrzymał skierowanie na rehabilitację leczniczą z ZUS i na czas pobytu w ośrodku lekarz wystawi mu e-ZLA, pracodawca nie może potraktować tego okresu jak zwykłego urlopu wypoczynkowego ani zmuszać pracownika do rezygnacji z wcześniej zaplanowanego wypoczynku. W takim przypadku nieobecność wynika z czasowej niezdolności do pracy, a nie z korzystania z urlopu.

Trzeba jednak odróżnić dwie kwestie: samo skierowanie do sanatorium oraz zwolnienie lekarskie. Skierowanie potwierdza potrzebę rehabilitacji, ale dopiero zaświadczenie lekarskie e-ZLA usprawiedliwia nieobecność z powodu choroby i powoduje skutki przewidziane w Kodeksie pracy dla urlopu wypoczynkowego.

Jeżeli pracownik ma już urlop ustalony w planie urlopów albo uzgodniony z pracodawcą, to późniejsze e-ZLA obejmujące okres sanatorium nie oznacza utraty urlopu. Urlop należy rozliczyć zgodnie z przepisami o przesunięciu albo przerwaniu urlopu z powodu choroby.

Plan urlopów i możliwość przesunięcia terminu

Zgodnie z art. 163 Kodeksu pracy urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Pracodawca ustala plan, biorąc pod uwagę wnioski pracowników oraz konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Jeżeli w zakładzie nie ustala się planu urlopów, termin urlopu ustala się po porozumieniu z pracownikiem.

Nie oznacza to, że raz ustalony termin urlopu jest absolutnie niezmienny. Zgodnie z art. 164 Kodeksu pracy przesunięcie urlopu może nastąpić na wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami. Pracodawca może też przesunąć urlop z powodu swoich szczególnych potrzeb, ale tylko wtedy, gdy nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy.

Sama zasada obowiązująca w firmie, że urlopy pracowników nie powinny się nakładać, nie wystarczy jeszcze do nakazania pracownikowi wyboru między leczeniem a urlopem. Pracodawca musi wykazać realne potrzeby organizacyjne, a zwolnienie lekarskie obejmujące sanatorium podlega odrębnym zasadom.

Kiedy choroba przesuwa urlop, a kiedy go przerywa?

Jeżeli pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy, w szczególności z powodu czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby, pracodawca ma obowiązek przesunąć urlop na termin późniejszy. Wynika to z art. 165 Kodeksu pracy.

Jeżeli pracownik zachoruje już w czasie urlopu, zastosowanie ma art. 166 Kodeksu pracy. Pracodawca jest wtedy obowiązany udzielić w późniejszym terminie tej części urlopu, której pracownik nie wykorzystał z powodu czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby.

W praktyce oznacza to, że jeżeli e-ZLA obejmuje okres pobytu w sanatorium i pokrywa się z zaplanowanym urlopem, ten okres nie powinien być liczony jako urlop wypoczynkowy. Urlop albo nie rozpocznie się w ustalonym terminie, albo zostanie przerwany w części objętej zwolnieniem lekarskim.

Co powinien zrobić pracownik po otrzymaniu skierowania do sanatorium?

Pracownik powinien jak najszybciej poinformować pracodawcę o terminie rehabilitacji i przewidywanej nieobecności. Jeżeli zostanie wystawione e-ZLA, pracodawca co do zasady uzyska informację w systemie, ale nie zwalnia to pracownika z obowiązku niezwłocznego zawiadomienia o przyczynie nieobecności i przewidywanym czasie jej trwania. Zasadniczo powinno to nastąpić najpóźniej w drugim dniu nieobecności, chyba że szczególne okoliczności uniemożliwiają wcześniejsze zawiadomienie.

Dla bezpieczeństwa warto przekazać pracodawcy krótką informację pisemną, na przykład e-mailem: że pracownik otrzymał skierowanie na rehabilitację z ZUS, w podanym terminie będzie przebywał w sanatorium, a w razie wystawienia e-ZLA wnosi o prawidłowe rozliczenie nieobecności i przesunięcie niewykorzystanej części urlopu.

Jeżeli niezdolność do pracy trwa dłużej niż 30 dni, przed dopuszczeniem pracownika do pracy pracodawca powinien skierować go na kontrolne badania lekarskie. Przy krótszej nieobecności taki obowiązek co do zasady nie powstaje, chyba że z innych przepisów albo okoliczności wynika konieczność oceny zdolności do pracy.

Sanatorium z ZUS a sanatorium z NFZ

W sprawach urlopowych bardzo ważne jest, z jakiego tytułu pracownik jedzie do sanatorium. Rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej ZUS jest związana z utrzymaniem albo odzyskaniem zdolności do pracy i często łączy się z czasową niezdolnością do pracy potwierdzoną e-ZLA. Wtedy stosuje się zasady dotyczące choroby i urlopu.

Inaczej może wyglądać sytuacja przy wyjeździe sanatoryjnym z NFZ albo prywatnym pobycie leczniczym, jeżeli lekarz nie stwierdza czasowej niezdolności do pracy i nie wystawia e-ZLA. W takim przypadku pracownik zwykle musi uzgodnić z pracodawcą urlop wypoczynkowy, urlop bezpłatny albo inną dopuszczalną formę usprawiedliwionej nieobecności.

FAQ

Czy pracodawca może odmówić sanatorium z ZUS?

Pracodawca nie decyduje o skierowaniu na rehabilitację leczniczą z ZUS ani o zasadności e-ZLA. Może organizować pracę w zakładzie, ale nie może wymagać, aby pracownik zrezygnował z leczenia objętego zwolnieniem lekarskim.

Czy skierowanie do sanatorium automatycznie przerywa urlop?

Nie. Automatycznego skutku urlopowego nie wywołuje samo skierowanie, lecz niezdolność do pracy potwierdzona zaświadczeniem lekarskim. Jeżeli jest e-ZLA, urlop przypadający na okres choroby powinien zostać przesunięty albo uzupełniony później.

Czy dni sanatorium pomniejszają pulę urlopu wypoczynkowego?

Nie powinny jej pomniejszać, jeżeli w tym czasie pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim. Dni objęte e-ZLA rozlicza się jako niezdolność do pracy, a nie jako urlop wypoczynkowy.

Czy pracownik musi złożyć nowy wniosek urlopowy po powrocie?

Najczęściej tak, ponieważ niewykorzystany urlop trzeba ustalić na nowy termin. Termin ten powinien być uzgodniony z pracodawcą z uwzględnieniem potrzeb pracownika i normalnego toku pracy.

Czy pracodawca może przesunąć zaplanowany urlop z powodu braków kadrowych?

Może to zrobić tylko wyjątkowo, gdy zachodzą szczególne potrzeby pracodawcy, a nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy. Ogólna niewygoda organizacyjna albo sama niechęć do udzielenia urlopu nie wystarczy.

Czy po sanatorium trzeba zrobić badania kontrolne?

Jeżeli niezdolność do pracy trwała dłużej niż 30 dni, pracodawca powinien skierować pracownika na badania kontrolne przed dopuszczeniem go do pracy. Przy krótszej nieobecności taki obowiązek co do zasady nie wynika z samego faktu pobytu w sanatorium.

Podsumowanie

Pracownik nie musi wybierać między sanatorium z ZUS a urlopem wypoczynkowym, jeżeli na czas leczenia ma wystawione e-ZLA. W takim przypadku nieobecność należy rozliczyć jako chorobę, a urlop przypadający w okresie niezdolności do pracy powinien zostać przesunięty albo udzielony w późniejszym terminie. Pracodawca może ingerować w termin urlopu tylko w granicach przewidzianych w Kodeksie pracy, a nie w celu pozbawienia pracownika prawa do leczenia lub wypoczynku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141, w szczególności art. 163-166 i art. 229.

2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy - Dz.U. 2014 poz. 1632.

3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje o rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS - ZUS.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.