Wypowiedzenie umowy o pracę w czasie urlopu dla poratowania zdrowia

Czy można wypowiedzieć umowę podczas urlopu dla poratowania zdrowia?

Co do zasady nie. Art. 41 Kodeksu pracy stanowi, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika ani w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.

Urlop dla poratowania zdrowia jest urlopem pracowniczym. Jeżeli więc nauczyciel akademicki rzeczywiście przebywa na prawidłowo udzielonym urlopie zdrowotnym, pracodawca nie powinien składać mu wypowiedzenia umowy o pracę w czasie tego urlopu.

Istotna jest data złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu, czyli w praktyce data doręczenia pisma pracownikowi. Jeżeli wypowiedzenie zostało wysłane pocztą, za moment decydujący przyjmuje się zasadniczo dzień, w którym pracownik mógł zapoznać się z jego treścią. Nie wystarcza więc sama data sporządzenia pisma przez pracodawcę.

Urlop dla poratowania zdrowia nauczyciela akademickiego w aktualnym stanie prawnym

W starym artykule powoływano art. 134 dawnej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz rozporządzenie z 2006 r. Te podstawy nie są już aktualne. Obecnie zasady urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciela akademickiego reguluje przede wszystkim art. 131 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Aktualnie prawo do płatnego urlopu dla poratowania zdrowia przysługuje nauczycielowi akademickiemu, który:

• nie ukończył 65. roku życia,
• jest zatrudniony w uczelni w pełnym wymiarze czasu pracy,
• ma co najmniej 10 lat zatrudnienia w uczelni,
• potrzebuje powstrzymania się od pracy w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia,
• uzyskał wymagane orzeczenie lekarskie.

Urlopu udziela się na podstawie orzeczenia lekarskiego, które stwierdza, że stan zdrowia nauczyciela akademickiego wymaga powstrzymania się od pracy, oraz określa zalecone leczenie i czas potrzebny na jego przeprowadzenie. Orzeka lekarz posiadający uprawnienia do wykonywania badań profilaktycznych pracowników. Szczegółowy tryb badania i wzory dokumentów wynikają z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2018 r. w sprawie orzekania o stanie zdrowia nauczyciela akademickiego na potrzeby udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia.

Łączny wymiar urlopu dla poratowania zdrowia w całym okresie zatrudnienia nie może przekraczać 3 lat. Kolejny urlop może być udzielony nie wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia zakończenia poprzedniego urlopu. W czasie urlopu dla poratowania zdrowia nie wolno wykonywać zajęcia zarobkowego.

Znaczenie art. 41 Kodeksu pracy

Ochrona z art. 41 Kodeksu pracy polega na tym, że pracodawca nie może złożyć wypowiedzenia w okresie ochronnym. Jeżeli pracownik już przebywa na urlopie, a pracodawca dopiero wtedy składa mu wypowiedzenie, wypowiedzenie jest wadliwe.

Nie oznacza to jednak, że takie wypowiedzenie nie istnieje albo że można je całkowicie zignorować. W praktyce wypowiedzenie złożone z naruszeniem przepisów wywołuje skutki, jeżeli pracownik nie zaskarży go do sądu pracy. Dlatego samo przekonanie pracownika, że jest chroniony, nie wystarcza.

Takie rozumienie potwierdza także orzecznictwo. W wyroku z 11 listopada 1986 r., sygn. I PRN 85/86, Sąd Najwyższy wskazał, że ochrona z art. 41 Kodeksu pracy dotyczy zakazu złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu w okresie przewidzianym w tym przepisie. Oznacza to, że przesłanki ochronne muszą istnieć w dacie składania wypowiedzenia.

Co jeśli wypowiedzenie doręczono w czasie urlopu?

Jeżeli pismo wypowiadające umowę zostało doręczone w czasie trwania urlopu dla poratowania zdrowia, pracownik powinien rozważyć odwołanie do sądu pracy. Termin jest krótki: odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się w ciągu 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę.

W pozwie pracownik może żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, a jeżeli umowa już się rozwiązała, przywrócenia do pracy albo odszkodowania. Dobór roszczenia zależy od rodzaju umowy, etapu sprawy, przyczyny wypowiedzenia i sytuacji pracownika.

Czy urlop zdrowotny można przedłużyć?

Przy aktualnym stanie prawnym nie należy automatycznie zakładać, że po zakończeniu jednego urlopu dla poratowania zdrowia można od razu otrzymać następny. Art. 131 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przewiduje, że kolejny urlop może być udzielony nie wcześniej niż po 3 latach od dnia zakończenia poprzedniego urlopu.

W praktyce trzeba więc sprawdzić dokumenty: decyzję rektora, treść orzeczenia lekarskiego, okres udzielonego urlopu oraz regulamin pracy uczelni. Jeżeli pracownik twierdzi, że nie chodzi o kolejny urlop, lecz o zmianę albo kontynuację tego samego uprawnienia, sprawa wymaga analizy konkretnych dokumentów.

Kiedy ochrona może nie zadziałać?

Ochrona przed wypowiedzeniem w czasie urlopu nie ma charakteru absolutnego w każdej możliwej sytuacji. Najważniejsze wyjątki i ograniczenia to:

• wypowiedzenie złożone przed rozpoczęciem urlopu - jeżeli pracodawca skutecznie doręczył wypowiedzenie zanim pracownik rozpoczął urlop, późniejsze rozpoczęcie urlopu co do zasady nie powoduje wadliwości wypowiedzenia z art. 41 Kodeksu pracy;
• upadłość albo likwidacja pracodawcy - art. 41¹ Kodeksu pracy wyłącza stosowanie ochrony z art. 41 w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy;
• zwolnienia grupowe lub indywidualne z przyczyn niedotyczących pracownika - przy pracodawcach zatrudniających co najmniej 20 pracowników ustawa o zwolnieniach grupowych dopuszcza w określonych przypadkach wypowiedzenie stosunku pracy także w czasie urlopu trwającego co najmniej 3 miesiące;
• inne tryby rozwiązania umowy - art. 41 Kodeksu pracy dotyczy wypowiedzenia, a nie każdej możliwej formy ustania stosunku pracy, np. porozumienia stron albo rozwiązania bez wypowiedzenia w sytuacjach przewidzianych w ustawie.

Jeżeli przyczyną wypowiedzenia ma być długa nieobecność w pracy, warto sprawdzić również zasady rozwiązywania umowy o pracę przy przedłużających się zwolnieniach i innych usprawiedliwionych nieobecnościach.

Co powinien zrobić pracownik?

Pracownik, który otrzymał wypowiedzenie podczas urlopu dla poratowania zdrowia, powinien przede wszystkim zachować kopertę, potwierdzenie doręczenia, samo pismo wypowiadające umowę, decyzję o udzieleniu urlopu oraz orzeczenie lekarskie. Te dokumenty mogą mieć kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy w chwili doręczenia wypowiedzenia trwał okres ochronny.

Warto też sprawdzić, czy wypowiedzenie zawiera prawidłową przyczynę, pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy i podpis osoby uprawnionej do działania w imieniu pracodawcy. W przypadku nauczyciela akademickiego istotne mogą być również przepisy statutu uczelni, regulaminu pracy i zasady reprezentacji pracodawcy.

FAQ

Czy wypowiedzenie wręczone na urlopie zdrowotnym jest nieważne?

Nie należy zakładać automatycznej nieważności. Wypowiedzenie złożone z naruszeniem art. 41 Kodeksu pracy jest wadliwe, ale pracownik powinien złożyć odwołanie do sądu pracy. Bez odwołania wypowiedzenie może doprowadzić do rozwiązania umowy.

Ile czasu mam na odwołanie od wypowiedzenia?

Termin wynosi 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę. Liczy się doręczenie, a nie dzień zakończenia urlopu dla poratowania zdrowia.

Czy pracodawca może cofnąć wypowiedzenie?

Tak, ale cofnięcie wypowiedzenia co do zasady wymaga zgody pracownika. Jeżeli pracownik nie zgadza się na cofnięcie albo nie ufa propozycji pracodawcy, warto zadbać o jasne pisemne ustalenia.

Czy nauczyciel akademicki może od razu dostać kolejny urlop zdrowotny?

Aktualne przepisy przewidują, że kolejny urlop dla poratowania zdrowia może być udzielony nie wcześniej niż po 3 latach od zakończenia poprzedniego. Trzeba jednak sprawdzić konkretną decyzję rektora, orzeczenie lekarskie i regulamin pracy uczelni.

Czy podczas urlopu dla poratowania zdrowia można pracować gdzie indziej?

Nie. W czasie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel akademicki nie może wykonywać zajęcia zarobkowego. Naruszenie tego obowiązku może mieć konsekwencje pracownicze i może wpływać na ocenę zasadności dalszego urlopu.

Czy ochrona działa, jeżeli wypowiedzenie wysłano przed urlopem, ale doręczono już w trakcie urlopu?

Najważniejsze jest to, kiedy oświadczenie pracodawcy zostało skutecznie doręczone pracownikowi, czyli kiedy pracownik mógł zapoznać się z jego treścią. Jeżeli nastąpiło to już w czasie urlopu, istnieją mocne argumenty za naruszeniem art. 41 Kodeksu pracy, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek.

Podsumowanie

Nauczyciel akademicki przebywający na prawidłowo udzielonym urlopie dla poratowania zdrowia korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem wynikającej z art. 41 Kodeksu pracy. Jeżeli pracodawca doręczy wypowiedzenie w czasie tego urlopu, działanie pracodawcy może być niezgodne z prawem.

Nie wolno jednak poprzestać na stwierdzeniu, że wypowiedzenie jest wadliwe. Pracownik powinien pilnować terminu 21 dni na odwołanie do sądu pracy i zgromadzić dokumenty potwierdzające, że w dniu doręczenia wypowiedzenia pozostawał na urlopie dla poratowania zdrowia.

Źródła

• art. 41, art. 41¹, art. 53 i art. 264 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst aktu w ISAP
• art. 131 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - tekst jednolity w ISAP
• rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2018 r. w sprawie orzekania o stanie zdrowia nauczyciela akademickiego na potrzeby udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia - tekst jednolity w ELI
• art. 5 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników - akt w ELI
• wyrok Sądu Najwyższego z 11 listopada 1986 r., sygn. I PRN 85/86

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.