Rozwiązanie umowy o pracę na urlopie wychowawczym

Czy pracownik na urlopie wychowawczym może wypowiedzieć umowę?

Tak. Pracownik przebywający na urlopie wychowawczym może rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem. Przepisy chronią pracownika przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy przez pracodawcę w okresie od dnia złożenia wniosku o urlop wychowawczy do dnia zakończenia tego urlopu, ale nie odbierają pracownikowi prawa do samodzielnego zakończenia zatrudnienia.

Więcej praktycznych informacji znajdziesz w artykule: pracownik na urlopie wychowawczym może wypowiedzieć.

Czy w okresie wypowiedzenia trzeba wrócić do pracy?

Jeżeli urlop wychowawczy trwa nadal przez cały okres wypowiedzenia, pracownik co do zasady pozostaje na urlopie wychowawczym aż do dnia rozwiązania umowy. Nie ma obowiązku przychodzenia do pracy tylko dlatego, że złożył wypowiedzenie.

Inaczej będzie, jeżeli urlop wychowawczy skończy się przed końcem okresu wypowiedzenia. Wtedy po zakończeniu urlopu pracownik powinien wrócić do pracy i wykonywać obowiązki do końca okresu wypowiedzenia, chyba że strony uzgodnią inne rozwiązanie, pracodawca zwolni pracownika z obowiązku świadczenia pracy albo pracownik będzie miał inną usprawiedliwioną nieobecność.

Przy umowie na czas nieokreślony i przy umowie na czas określony okres wypowiedzenia zależy od stażu pracy u danego pracodawcy. Wynosi 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy, 1 miesiąc, jeżeli był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy, oraz 3 miesiące, jeżeli był zatrudniony co najmniej 3 lata. Jeżeli okres wypowiedzenia jest liczony w miesiącach, kończy się z ostatnim dniem miesiąca.

Porozumienie stron a wypowiedzenie w czasie urlopu wychowawczego

Jeżeli pracownik chce zakończyć umowę szybciej niż po upływie okresu wypowiedzenia, może zaproponować pracodawcy rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. W takim porozumieniu strony mogą wskazać dowolną datę zakończenia zatrudnienia, np. najbliższy piątek albo ostatni dzień miesiąca.

Porozumienie stron wymaga jednak zgody pracodawcy. Brak odpowiedzi nie oznacza automatycznie zgody, chyba że z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika przyjęcie oferty, co w praktyce jest ryzykowne. Dlatego w piśmie warto wskazać konkretną datę, do której pracodawca ma odpowiedzieć, oraz zastrzec, co ma się stać w razie braku zgody.

Najbezpieczniej przygotować jedno pismo: najpierw zaproponować rozwiązanie umowy za porozumieniem stron z konkretną datą, a następnie dopisać, że w razie braku pisemnej zgody pracodawcy do wskazanego terminu pismo należy traktować jako wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem właściwego okresu wypowiedzenia. Trzeba wtedy wskazać również przewidywaną datę rozwiązania umowy po wypowiedzeniu.

Czy można rozwiązać umowę bez wypowiedzenia?

Samo to, że pracownik chce szybko podjąć nową pracę albo nie chce już wracać do dotychczasowego pracodawcy, nie daje jeszcze podstawy do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracownika jest możliwe tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie pracy.

Najważniejsze podstawy wynikają z art. 55 Kodeksu pracy. Pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia m.in. wtedy, gdy zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie do innej odpowiedniej pracy, albo gdy pracodawca dopuści się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika.

W takim piśmie trzeba wskazać konkretną przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Jeżeli takiej przyczyny nie ma, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest porozumienie stron albo zwykłe wypowiedzenie. Więcej o samym trybie składania oświadczenia przeczytasz w artykule o tym, jak wygląda wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika przebywającego poza zakładem pracy.

Czy można podjąć nową pracę podczas urlopu wychowawczego?

Urlop wychowawczy nie zawsze wyklucza podjęcie innej pracy, działalności zarobkowej, nauki albo szkolenia. Zgodnie z art. 186 2 Kodeksu pracy jest to dopuszczalne, jeżeli nie wyłącza możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Oznacza to, że trzeba oceniać konkretną sytuację: wymiar czasu pracy, organizację opieki, miejsce wykonywania pracy oraz realną możliwość osobistego zajmowania się dzieckiem.

Szerzej opisujemy ten wątek w tekście: można podjąć nową pracę podczas urlopu.

Ile czasu ma pracodawca na odpowiedź?

Przepisy nie wyznaczają ogólnego terminu, w którym pracodawca musi odpowiedzieć na propozycję rozwiązania umowy za porozumieniem stron. Termin warto więc wskazać samodzielnie w piśmie, np. 3, 5 albo 7 dni od otrzymania pisma. Jeżeli pracodawca w tym terminie nie wyrazi zgody na porozumienie, należy przyjąć, że do porozumienia nie doszło.

Inaczej jest przy wypowiedzeniu. Na wypowiedzenie pracodawca nie musi odpowiadać, ponieważ nie jest ono prośbą o zgodę. Dla pracownika kluczowe jest posiadanie dowodu, kiedy pracodawca odebrał pismo. Od tej daty można ustalić bieg okresu wypowiedzenia i dzień rozwiązania umowy.

Jak sformułować pismo do pracodawcy?

W piśmie warto jasno rozdzielić dwie kwestie: propozycję porozumienia stron i wypowiedzenie na wypadek braku zgody. Przykładowo można napisać, że pracownik wnosi o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron z dniem wskazanym w piśmie, a jeżeli pracodawca nie wyrazi na to zgody do konkretnej daty, pismo stanowi wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem właściwego okresu wypowiedzenia.

Nie ma potrzeby wysyłania dwóch osobnych wypowiedzeń i oczekiwania, że pracodawca wybierze jedno z nich. Może to wprowadzić niepotrzebne niejasności. Jedno dobrze napisane pismo jest zwykle bardziej przejrzyste i daje pracownikowi lepszą kontrolę nad skutkami prawnymi.

W piśmie należy podać dane pracownika, dane pracodawcy, datę, oznaczenie umowy, proponowaną datę rozwiązania za porozumieniem stron, termin na odpowiedź oraz informację o wypowiedzeniu na wypadek braku zgody. Dokument powinien być podpisany i doręczony w sposób pozwalający udowodnić datę odbioru.

FAQ

Czy pracodawca może odmówić przyjęcia wypowiedzenia?

Nie. Pracodawca może odmówić zgody na porozumienie stron, ale nie może skutecznie zablokować wypowiedzenia złożonego przez pracownika. Wypowiedzenie działa jako jednostronne oświadczenie.

Czy muszę podać przyczynę wypowiedzenia?

Pracownik wypowiadający umowę o pracę zasadniczo nie musi podawać przyczyny wypowiedzenia. Przyczynę trzeba wskazać wtedy, gdy pracownik rozwiązuje umowę bez wypowiedzenia.

Czy mogę wysłać pismo pocztą?

Tak. Najlepiej wysłać podpisane pismo listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo złożyć je osobiście i uzyskać potwierdzenie na kopii. Data doręczenia ma znaczenie dla ustalenia skutków wypowiedzenia.

Czy mogę pracować u innego pracodawcy na urlopie wychowawczym?

Tak, ale tylko wtedy, gdy nowa praca nie wyłącza możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Przy pracy w pełnym wymiarze ryzyko sporu może być większe i warto wcześniej ocenić konkretną sytuację.

Czy ochrona na urlopie wychowawczym działa także wtedy, gdy sama składam wypowiedzenie?

Ochrona z art. 186¹ Kodeksu pracy ogranicza przede wszystkim pracodawcę. Nie uniemożliwia pracownikowi złożenia wypowiedzenia ani zawarcia porozumienia stron.

Podsumowanie

Pracownik będący na urlopie wychowawczym może wypowiedzieć umowę o pracę i nie potrzebuje do tego zgody pracodawcy. Jeżeli urlop trwa przez cały okres wypowiedzenia, pracownik nie musi wracać do pracy tylko dlatego, że złożył wypowiedzenie. Jeżeli jednak urlop zakończy się wcześniej, trzeba liczyć się z obowiązkiem powrotu do pracy na pozostałą część wypowiedzenia.

Jeżeli zależy Ci na szybszym zakończeniu umowy, najpierw zaproponuj porozumienie stron. W tym samym piśmie możesz zastrzec, że w razie braku zgody pracodawcy pismo będzie wypowiedzeniem. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia stosuj tylko wtedy, gdy istnieje konkretna podstawa z Kodeksu pracy.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141, w szczególności art. 30, art. 36, art. 55, art. 186, art. 186¹ i art. 186².

2. Informacje Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczące urlopu wychowawczego i ochrony stosunku pracy - gov.pl.