Urlop nauczyciela przedszkolnego po L4 i urlop zdrowotny

Urlop nauczyciela przedszkolnego po długim zwolnieniu lekarskim

Nauczyciel przedszkolny jest najczęściej nauczycielem zatrudnionym w szkole lub placówce, w której nie są przewidziane ferie szkolne. W takim przypadku stosuje się art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, zgodnie z którym nauczycielowi przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze 35 dni roboczych, w czasie ustalonym w planie urlopów. Zasada ta dotyczy także nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach, jeżeli są objęci Kartą Nauczyciela.

Jeżeli nauczyciel przebywał na długim zwolnieniu lekarskim, nie oznacza to automatycznie utraty urlopu wypoczynkowego. Trzeba jednak ustalić, czy niezdolność do pracy już ustała, czy urlop był wcześniej zaplanowany oraz czy dyrektor kieruje nauczyciela na badania kontrolne przed dopuszczeniem do pracy. Urlop wypoczynkowy nie może służyć obchodzeniu niezdolności do pracy. Jeżeli po wyczerpaniu okresu zasiłkowego nauczyciel nadal jest niezdolny do pracy, właściwym rozwiązaniem może być świadczenie rehabilitacyjne albo dalsze leczenie, a nie urlop wypoczynkowy.

W praktyce szczególnie ważne jest rozróżnienie dwóch sytuacji: rozpoczęcia zaplanowanego urlopu bezpośrednio po zakończeniu L4 oraz faktycznego powrotu do wykonywania obowiązków. Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, jeżeli po chorobie trwającej ponad 30 dni wymagane są badania kontrolne.

Czy po L4 trwającym ponad 30 dni trzeba mieć zaświadczenie o zdolności do pracy?

Zgodnie z art. 229 § 2 Kodeksu pracy, jeżeli niezdolność do pracy spowodowana chorobą trwała dłużej niż 30 dni, pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Z kolei art. 229 § 4 Kodeksu pracy zakazuje dopuszczenia pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy.

Oznacza to, że przed faktycznym powrotem do pracy dyrektor powinien skierować nauczyciela na badania kontrolne i nie powinien dopuścić go do wykonywania obowiązków bez orzeczenia lekarza medycyny pracy. Inaczej oceniana bywa sytuacja, w której nauczyciel po zakończeniu zwolnienia lekarskiego nie wraca jeszcze do pracy, lecz chce rozpocząć zaplanowany urlop wypoczynkowy.

W wyroku z 20 marca 2008 r., sygn. akt II PK 214/07, Sąd Najwyższy przyjął, że rozpoczęcie zaplanowanego urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po chorobie trwającej ponad 30 dni nie jest sprzeczne z art. 165 § 1 i art. 229 § 2 Kodeksu pracy, ponieważ urlop polega na niewykonywaniu pracy. Podobny kierunek wynika z wyroku Sądu Najwyższego z 9 marca 2011 r., sygn. akt II PK 240/10, dotyczącego urlopu wypoczynkowego po urlopie macierzyńskim wykorzystanym bezpośrednio po długiej niezdolności do pracy.

Trzeba jednak zaznaczyć, że w późniejszym orzecznictwie pojawiło się ostrożniejsze stanowisko, zwłaszcza w kontekście urlopu na żądanie i sporu o usprawiedliwienie nieobecności. W wyroku z 26 października 2016 r., sygn. akt III PK 9/16, Sąd Najwyższy zaakcentował, że pracodawca może wymagać badań kontrolnych przed udzieleniem urlopu bezpośrednio po długiej chorobie, jeżeli ma to znaczenie dla oceny, czy pracownik jest już zdolny do pracy.

W praktyce najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest poddanie się badaniom kontrolnym, jeżeli dyrektor wystawia skierowanie i uzależnia od tego dalsze decyzje organizacyjne. Odmowa wykonania badań albo samowolne rozpoczęcie urlopu bez zgody pracodawcy może prowadzić do sporu pracowniczego.

Zobacz również: złożenie wniosku o urlop

Urlop dla poratowania zdrowia nauczyciela przedszkola

Urlop dla poratowania zdrowia reguluje art. 73 Karty Nauczyciela. Może on zostać udzielony nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, po przepracowaniu co najmniej 7 lat w szkole w wymiarze nie niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Wymóg siedmioletniego okresu pracy dotyczy pierwszego urlopu dla poratowania zdrowia.

Urlop zdrowotny może zostać udzielony w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej albo choroby, w której powstaniu czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy odgrywają istotną rolę. Może być też udzielony na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową.

Obecnie o potrzebie udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia w celu leczenia orzeka uprawniony lekarz medycyny pracy, działający w jednostce służby medycyny pracy, z którą szkoła zawarła umowę. Nauczyciel składa pisemny wniosek do dyrektora, a dyrektor w terminie nie dłuższym niż 7 dni roboczych wydaje skierowanie na badanie lekarskie. Lekarz wydaje orzeczenie, od którego zarówno nauczyciel, jak i dyrektor mogą wnieść odwołanie w terminie 14 dni.

Dyrektor udziela urlopu dla poratowania zdrowia na podstawie orzeczenia lekarskiego. Jeżeli chodzi o leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową, podstawą jest potwierdzone skierowanie na takie leczenie, a urlop jest udzielany na okres ustalony w skierowaniu.

Więcej o podobnych sytuacjach omawia artykuł: urlop dla poratowania zdrowia.

Czy urlop wypoczynkowy przepada, jeśli nauczyciel korzysta z urlopu zdrowotnego?

Nie można jednocześnie korzystać z urlopu wypoczynkowego i urlopu dla poratowania zdrowia. Są to różne instytucje, ale w praktyce oba okresy wyłączają wykonywanie pracy. Dlatego okres urlopu zdrowotnego nie może zostać równocześnie potraktowany jako urlop wypoczynkowy.

W przypadku nauczyciela placówki nieferyjnej, w tym nauczyciela przedszkola, podstawowy wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 35 dni roboczych. Przepisy Karty Nauczyciela przewidują proporcjonalny urlop wypoczynkowy przede wszystkim wtedy, gdy stosunek pracy nawiązuje się albo ustaje w trakcie roku kalendarzowego. Sam fakt korzystania z urlopu dla poratowania zdrowia przez część roku nie jest wprost wskazany jako ustawowa przyczyna automatycznego obniżenia urlopu wypoczynkowego proporcjonalnie do okresu faktycznej pracy.

Jeżeli jednak urlop dla poratowania zdrowia obejmuje cały rok kalendarzowy, pracodawcy często odmawiają udzielenia za ten sam rok odrębnego urlopu wypoczynkowego. Powołują się przy tym na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 10 lutego 1988 r., sygn. akt I PR 7/88, zgodnie z którym urlop zdrowotny i wypoczynkowy mają zbliżony cel regeneracyjny i nie można korzystać z dwóch urlopów za ten sam okres.

Jeżeli urlop zdrowotny obejmuje tylko część roku, sytuację trzeba ocenić indywidualnie. Znaczenie ma to, czy urlop wypoczynkowy był zaplanowany, czy nauczyciel mógł go wykorzystać przed urlopem zdrowotnym lub po jego zakończeniu, czy doszło do przeszkody usprawiedliwiającej przesunięcie urlopu oraz czy stosunek pracy trwał przez cały rok.

Zobacz również: urlop nauczycieli nieferyjnych

Urlop wypoczynkowy nauczyciela przedszkola w następnym roku

Jeżeli nauczyciel przedszkola jest zatrudniony w placówce nieferyjnej przez cały rok kalendarzowy, co do zasady nabywa prawo do 35 dni roboczych urlopu wypoczynkowego. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każdy okres nieświadczenia pracy obniża ten wymiar. Karta Nauczyciela przewiduje urlop proporcjonalny dla nauczyciela placówki nieferyjnej w razie nawiązania lub ustania stosunku pracy w trakcie roku.

Jeżeli w następnym roku nauczyciel przez cały rok będzie przebywał na urlopie dla poratowania zdrowia, dyrektor może kwestionować prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego za ten sam rok. Jeżeli urlop zdrowotny potrwa tylko część roku, należy ustalić pozostały okres, plan urlopów i możliwość wykorzystania urlopu wypoczynkowego po zakończeniu urlopu zdrowotnego.

Przy planowaniu kolejności: L4, urlop wypoczynkowy, urlop dla poratowania zdrowia, warto uzyskać od dyrektora pisemne stanowisko w sprawie terminu urlopu wypoczynkowego i skierowania na badania. Ułatwia to uniknięcie zarzutu nieusprawiedliwionej nieobecności albo sporu o niewykorzystany urlop.

Praktyczne omówienie podobnych uprawnień znajduje się w artykule: prawo nauczyciela do urlopu.

Jak bezpiecznie postąpić krok po kroku?

Po pierwsze, należy ustalić, czy zwolnienie lekarskie rzeczywiście się zakończyło i czy nauczyciel jest zdolny do korzystania z urlopu wypoczynkowego zgodnie z jego celem. Urlop wypoczynkowy nie powinien zastępować dalszej niezdolności do pracy.

Po drugie, jeżeli dyrektor kieruje nauczyciela na badania kontrolne po chorobie trwającej ponad 30 dni, najbezpieczniej jest wykonać badania i uzyskać orzeczenie lekarza medycyny pracy. Nawet jeśli w części orzecznictwa dopuszcza się rozpoczęcie zaplanowanego urlopu bez badań, spór z pracodawcą może być ryzykowny.

Po trzecie, wniosek o urlop dla poratowania zdrowia należy złożyć w formie pisemnej. Dyrektor powinien zweryfikować warunki formalne i wydać skierowanie na badanie przez uprawnionego lekarza w terminie do 7 dni roboczych. Samo zaświadczenie od lekarza prowadzącego leczenie nie zastępuje orzeczenia wymaganego przez Kartę Nauczyciela.

Po czwarte, warto oddzielić w korespondencji trzy sprawy: wniosek o urlop wypoczynkowy, skierowanie na badania kontrolne po L4 oraz wniosek dotyczący urlopu dla poratowania zdrowia. Ułatwia to wykazanie, o jaki urlop nauczyciel występował i na jakiej podstawie.

FAQ

Czy nauczyciel przedszkola ma 35 dni urlopu?

Tak, jeżeli jest zatrudniony w placówce, w której nie są przewidziane ferie szkolne, przysługuje mu 35 dni roboczych urlopu wypoczynkowego w czasie ustalonym w planie urlopów.

Czy po 182 dniach choroby można od razu iść na urlop wypoczynkowy?

Można o to wnioskować tylko wtedy, gdy niezdolność do pracy ustała. Po chorobie dłuższej niż 30 dni trzeba liczyć się z badaniami kontrolnymi, zwłaszcza gdy dyrektor uznaje je za konieczne przed udzieleniem urlopu albo przed powrotem do pracy.

Czy dyrektor może żądać badań kontrolnych przed urlopem?

Na pewno musi wymagać aktualnego orzeczenia przed dopuszczeniem nauczyciela do pracy. Przy urlopie bezpośrednio po L4 orzecznictwo nie jest całkowicie jednolite, dlatego w praktyce wykonanie badań po skierowaniu dyrektora jest najbezpieczniejsze.

Czy urlop dla poratowania zdrowia przysługuje każdemu nauczycielowi?

Nie. Nauczyciel musi spełnić warunki z art. 73 Karty Nauczyciela, w tym zatrudnienie w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony oraz wymagany okres pracy. Konieczne jest też orzeczenie uprawnionego lekarza albo potwierdzone skierowanie na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową.

Ile może trwać urlop dla poratowania zdrowia?

Jednorazowo urlop dla poratowania zdrowia nie może przekroczyć roku. Kolejny urlop można otrzymać najwcześniej po upływie roku od zakończenia poprzedniego, a łączny wymiar w całym zatrudnieniu nie może przekroczyć 3 lat.

Czy podczas urlopu zdrowotnego nauczyciel może pracować gdzie indziej?

Nie. W okresie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel nie może nawiązać stosunku pracy ani podjąć innej działalności zarobkowej. Jeżeli dyrektor to stwierdzi, odwołuje nauczyciela z urlopu i wyznacza termin powrotu do pracy.

Czy urlop wypoczynkowy za rok urlopu zdrowotnego zawsze przepada?

Nie można tego ująć automatycznie dla każdej sytuacji. Jeżeli urlop zdrowotny obejmuje cały rok, pracodawca może odmówić odrębnego urlopu wypoczynkowego za ten sam okres. Jeżeli obejmuje tylko część roku, trzeba sprawdzić plan urlopów, możliwość wykorzystania urlopu i przyczyny jego niewykorzystania.

Podsumowanie

Nauczyciel przedszkolny po długim L4 powinien przede wszystkim ustalić, czy zakończyła się niezdolność do pracy i czy dyrektor kieruje go na badania kontrolne. Przed faktycznym powrotem do pracy aktualne orzeczenie lekarza medycyny pracy jest konieczne. Przy urlopie wypoczynkowym bezpośrednio po L4 istnieją argumenty wynikające z orzecznictwa, że badania nie zawsze muszą poprzedzać urlop, ale z uwagi na rozbieżności i ryzyko sporu warto działać ostrożnie.

Urlop dla poratowania zdrowia nie jest zwykłym urlopem wypoczynkowym. Wymaga spełnienia warunków z Karty Nauczyciela i odpowiedniego orzeczenia albo skierowania. Jeżeli nauczyciel chce najpierw wykorzystać urlop wypoczynkowy, a następnie urlop zdrowotny, powinien zadbać o pisemne wnioski, jasne terminy i dokumenty medyczne wymagane przez przepisy.

Źródła

• Art. 64 i art. 73 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 515.
• Art. 229 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 277.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 20 marca 2008 r., II PK 214/07.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 2011 r., II PK 240/10.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 26 października 2016 r., III PK 9/16.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 10 lutego 1988 r., I PR 7/88.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.