Wypadek przy pracy bez widocznego urazu, kto płaci za okulary?

Czy uderzenie przez pacjenta było wypadkiem przy pracy?

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą.

W opisanej sytuacji trzy elementy definicji zasadniczo nie budzą wątpliwości. Kopnięcie przez pacjenta było zdarzeniem nagłym, miało przyczynę zewnętrzną i nastąpiło podczas wykonywania obowiązków służbowych. Sporna pozostaje czwarta przesłanka, czyli uraz.

Urazem jest uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego. Nie musi to być złamanie, rana ani widoczny siniak. W orzecznictwie pojęcie urazu jest rozumiane szerzej i może obejmować również zmianę czynnościową organizmu, pogorszenie stanu zdrowia albo zaburzenie psychiczne, jeżeli pozostają w związku ze zdarzeniem i są odpowiednio wykazane.

Dlatego sam brak śladów na twarzy nie wystarcza do odmowy uznania wypadku. Należy uwzględnić pełną dokumentację medyczną, zgłaszane dolegliwości i ewentualne objawy ujawnione po pewnym czasie. Jeżeli jednak badanie fizykalne, tomografia komputerowa i pozostałe badania wykluczyły jakiekolwiek zmiany pourazowe, a pracownica nie doznała również udokumentowanych zaburzeń czynnościowych lub psychicznych, zdarzenie nie spełnia definicji wypadku przy pracy.

Brak urazu a brak uszczerbku na zdrowiu

Urazu nie należy utożsamiać ze stałym lub długotrwałym uszczerbkiem na zdrowiu. Pracownik może doznać urazu i ulec wypadkowi przy pracy, mimo że szybko wrócił do zdrowia, nie korzystał ze zwolnienia lekarskiego albo nie uzyskał prawa do jednorazowego odszkodowania z ZUS.

Jednorazowe odszkodowanie z ubezpieczenia wypadkowego wymaga co do zasady stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Samo uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy wymaga natomiast urazu, który może być przemijający. Z tego powodu informacja, że badania nie wykazały trwałych następstw, nie jest jeszcze równoznaczna z ustaleniem, że urazu w ogóle nie było.

Zobacz również: wypadek przy pracy, zasiłek chorobowy i jednorazowe odszkodowanie.

Postępowanie powypadkowe mimo wątpliwości

Po otrzymaniu informacji o zdarzeniu, które może być wypadkiem przy pracy, pracodawca powinien przeprowadzić postępowanie powypadkowe. Nie powinien poprzestawać na nieformalnym stwierdzeniu, że skoro nie ma siniaka, to wypadku nie było.

Zespół powypadkowy powinien w szczególności zebrać wyjaśnienia poszkodowanej, informacje od świadków, dokumentację medyczną oraz inne dowody potrzebne do oceny przebiegu i skutków zdarzenia. Protokół powypadkowy należy sporządzić co do zasady w terminie 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku. Jeżeli termin nie może zostać dotrzymany z powodu uzasadnionych przeszkód, przyczynę opóźnienia trzeba podać w protokole.

Stwierdzenie, że zdarzenie nie jest wypadkiem przy pracy, wymaga szczegółowego uzasadnienia i wskazania dowodów. Poszkodowana powinna zostać zapoznana z protokołem przed jego zatwierdzeniem i może zgłosić uwagi oraz zastrzeżenia. Jeżeli nadal nie zgadza się z ustaleniami, może dochodzić przed sądem pracy ustalenia, że zdarzenie było wypadkiem przy pracy albo żądać sprostowania protokołu.

Zobacz również: co zrobić, gdy pracodawca nie chce uznać wypadku przy pracy.

Czy pracodawca musi zapłacić za zniszczone okulary?

Art. 237¹ § 2 Kodeksu pracy stanowi, że pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy, przysługuje od pracodawcy odszkodowanie za utratę lub uszkodzenie w związku z wypadkiem przedmiotów osobistego użytku oraz przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy. Wyjątek dotyczy pojazdów samochodowych i wartości pieniężnych.

Okulary korekcyjne mogą być przedmiotem osobistego użytku, a często także przedmiotem niezbędnym do wykonywania pracy. Jeżeli zdarzenie zostanie uznane za wypadek przy pracy i okulary zostały uszkodzone w jego przebiegu, pracownik może żądać od pracodawcy odszkodowania. Dla wykazania szkody warto zachować uszkodzone okulary, rachunek lub potwierdzenie zakupu, receptę, wycenę naprawy albo koszt wykonania porównywalnych okularów.

Jeżeli natomiast prawidłowo ustalono, że nie było żadnego urazu, a więc nie doszło do wypadku przy pracy, roszczenie z art. 237¹ § 2 Kodeksu pracy co do zasady nie powstaje. Sam fakt, że okulary zniszczono podczas pracy, nie uruchamia automatycznie tego szczególnego obowiązku pracodawcy.

Inne podstawy zwrotu kosztu okularów

Brak wypadku przy pracy nie oznacza, że zwrot kosztów jest prawnie wykluczony w każdej sytuacji. Pracodawca może dobrowolnie pokryć szkodę, jeżeli pozwalają na to obowiązujące u niego zasady, regulamin, ubezpieczenie albo decyzja dotycząca konkretnego przypadku.

Możliwa jest również odpowiedzialność na zasadach ogólnych, ale wymaga ona wykazania odrębnej podstawy, szkody i związku przyczynowego. W odniesieniu do pracodawcy może chodzić przykładowo o zawinione naruszenie obowiązków w zakresie organizacji bezpiecznej pracy, jeżeli właśnie to naruszenie doprowadziło do zniszczenia mienia. Ocena zależy jednak od konkretnych okoliczności, w tym przewidywalności agresji pacjenta, zastosowanych procedur i dostępnych zabezpieczeń.

Roszczenie może być także kierowane przeciwko bezpośredniemu sprawcy szkody albo innemu podmiotowi odpowiedzialnemu za jego zachowanie. W przypadku pacjenta znaczenie mogą mieć między innymi jego stan psychiczny, zdolność do ponoszenia odpowiedzialności oraz zasady nadzoru, dlatego nie można przesądzić odpowiedzialności bez analizy stanu faktycznego.

Zobacz również: wpływ zachowania pracownika na świadczenia po wypadku przy pracy.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

W opisanym przypadku kopnięcie przez pacjenta było nagłym zdarzeniem zewnętrznym pozostającym w związku z pracą. O uznaniu go za wypadek przy pracy decyduje jednak to, czy spowodowało uraz, a nie to, czy uszkodziło okulary. Jeżeli kompletna dokumentacja medyczna wyklucza zarówno uraz fizyczny, jak i zaburzenie czynnościowe lub psychiczne, odmowa uznania zdarzenia za wypadek może być prawidłowa. Wtedy pracodawca nie ma automatycznego obowiązku zwrotu kosztu okularów na podstawie przepisów wypadkowych, lecz odpowiedzialność może wynikać z innej podstawy lub dobrowolnej decyzji.

Źródła

1. Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, tekst jednolity, w szczególności art. 2 pkt 13 i art. 3 ust. 1.
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tekst jednolity, w szczególności art. 234 i art. 237¹ § 2, z uwzględnieniem późniejszych zmian.
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy.
4. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy.
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2017 r., sygn. akt II UK 422/16, dotyczący szerokiego rozumienia urazu.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.