Wniosek o urlop dla poratowania zdrowia a wypowiedzenie

Czy wniosek o urlop zdrowotny chroni przed wypowiedzeniem?

Nie. Samo złożenie wniosku o urlop dla poratowania zdrowia nie tworzy ochrony podobnej do zakazu wypowiedzenia. Dyrektor szkoły udziela urlopu dopiero po spełnieniu przesłanek z Karty Nauczyciela, w szczególności po uzyskaniu właściwego orzeczenia lekarskiego. Do tego momentu samo podanie nie wstrzymuje czynności kadrowych.

Jeżeli w szkole występują rzeczywiste przyczyny organizacyjne, takie jak częściowa likwidacja szkoły, zmniejszenie liczby oddziałów albo zmiana planu nauczania, dyrektor może rozważać rozwiązanie stosunku pracy lub inne działania przewidziane w Karcie Nauczyciela. Podstawowe znaczenie ma tu art. 20 ustawy Karta Nauczyciela.

W praktyce oznacza to, że nauczyciel nie powinien zakładać, że złożenie wniosku dzień lub dwa dni przed planowanymi decyzjami kadrowymi automatycznie zablokuje wypowiedzenie. Trzeba odróżnić wniosek o urlop, orzeczenie lekarskie i formalne udzielenie urlopu przez dyrektora.

Wypowiedzenie nauczycielowi mianowanemu podczas urlopu

Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania nie korzysta w tym zakresie z pełnej ochrony wynikającej z art. 41 Kodeksu pracy, jeżeli rozwiązanie stosunku pracy następuje w szczególnym trybie przewidzianym w Karcie Nauczyciela. W uchwale z 7 grudnia 2006 r., sygn. akt I PZP 4/06, Sąd Najwyższy przyjął, że nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania można wręczyć wypowiedzenie w trybie art. 20 Karty Nauczyciela także w czasie urlopu dla poratowania zdrowia.

Podobnie w wyroku z 30 października 2013 r., sygn. akt I PK 95/13, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że jeżeli po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia nie ma realnej możliwości dalszego zatrudniania nauczyciela z powodu zmian organizacyjnych, odpada jeden z praktycznych celów tego urlopu, czyli powrót do pracy na dotychczasowych zasadach.

Nie oznacza to jednak dowolności po stronie szkoły. Przyczyna wypowiedzenia musi być rzeczywista, konkretna i związana z organizacją pracy szkoły. Jeżeli dyrektor powołuje się na zmniejszenie liczby oddziałów albo zmianę planu nauczania, powinien umieć wykazać, dlaczego dalsze zatrudnianie danego nauczyciela w pełnym wymiarze nie jest możliwe.

Ograniczenie etatu i zniżka godzin

W przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania ograniczenie zatrudnienia nie powinno być traktowane jako zwykła jednostronna decyzja o zniżce godzin. Jeżeli z przyczyn organizacyjnych nie ma możliwości dalszego zatrudniania nauczyciela w pełnym wymiarze, przepisy Karty Nauczyciela przewidują szczególny tryb postępowania.

Co do zasady nauczyciel mianowany może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia. Jeżeli zgody nie wyrazi, dyrektor może rozważać rozwiązanie stosunku pracy w trybie art. 20 Karty Nauczyciela albo, na wniosek nauczyciela, przeniesienie w stan nieczynny, o ile spełnione są ustawowe przesłanki. Dlatego w praktyce bardzo ważne jest, czy nauczyciel otrzymał jedynie informację o planowanym arkuszu organizacyjnym, propozycję ograniczenia zatrudnienia, czy formalne wypowiedzenie.

Urlop dla poratowania zdrowia nie daje gwarancji utrzymania pełnego etatu po powrocie, jeżeli w międzyczasie nastąpiły realne zmiany organizacyjne. Może natomiast mieć znaczenie dla oceny terminów, treści pism dyrektora i tego, czy szkoła prawidłowo zastosowała właściwy tryb.

Odwołanie od orzeczenia lekarskiego

O urlopie dla poratowania zdrowia nie decyduje sam wniosek nauczyciela, lecz procedura przewidziana w Karcie Nauczyciela. Istotne znaczenie ma orzeczenie uprawnionego lekarza, a następnie formalne udzielenie urlopu przez dyrektora szkoły.

Zgodnie z art. 73 Karty Nauczyciela od orzeczenia lekarskiego przysługuje odwołanie nauczycielowi i dyrektorowi szkoły. Odwołanie wnosi się na piśmie wraz z uzasadnieniem, co do zasady w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie.

Jeżeli orzeczenie wydał uprawniony lekarz, odwołanie trafia do właściwego wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Jeżeli orzeczenie zostało wydane przez lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, odwołanie rozpoznaje właściwy instytut badawczy w dziedzinie medycyny pracy.

Czy organ prowadzący może podważyć wniosek?

Organ prowadzący nie jest organem, który rozpoznaje wniosek nauczyciela o urlop dla poratowania zdrowia ani organem odwoławczym od samego podania. Wniosek składa się do dyrektora szkoły, a podstawą udzielenia urlopu jest właściwe orzeczenie lekarskie.

Organ prowadzący może interesować się skutkami organizacyjnymi i finansowymi urlopu, ale nie zastępuje lekarza ani dyrektora w ustawowej procedurze. Jeżeli przepisy przyznają prawo do odwołania od orzeczenia, uprawnienie to przysługuje nauczycielowi i dyrektorowi szkoły, a nie organowi prowadzącemu jako takiemu.

Urlop wychowawczy po urlopie dla poratowania zdrowia

Po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel może co do zasady wystąpić o urlop wychowawczy, jeżeli spełnia warunki do jego udzielenia. Trzeba jednak pamiętać, że urlop wychowawczy wymaga odrębnego wniosku i zachowania wymogów formalnych, w szczególności odpowiedniego terminu złożenia wniosku.

W praktyce warto zaplanować kolejność urlopów z wyprzedzeniem. Jeżeli nauczyciel chce przejść z urlopu zdrowotnego bezpośrednio na urlop wychowawczy, powinien zadbać o to, aby wniosek o urlop wychowawczy został złożony w takim czasie, by dyrektor mógł prawidłowo ustalić organizację pracy szkoły.

Należy też oddzielić prawo do urlopu wychowawczego od sytuacji kadrowej nauczyciela. Jeżeli wcześniej doszło do skutecznego wypowiedzenia stosunku pracy z przyczyn organizacyjnych, możliwość korzystania z kolejnego urlopu może zależeć od tego, czy stosunek pracy nadal trwa.

Co zrobić po otrzymaniu wypowiedzenia albo propozycji ograniczenia etatu?

Najpierw należy dokładnie sprawdzić, jakie pismo wręczył dyrektor. Inne skutki wywołuje propozycja ograniczenia zatrudnienia, inne wypowiedzenie stosunku pracy, a jeszcze inne informacja o zmianach w arkuszu organizacyjnym. Ważna jest także data doręczenia pisma, ponieważ od niej mogą zależeć terminy na podjęcie działań.

Nauczyciel powinien zweryfikować, czy przyczyna wskazana przez szkołę jest konkretna i prawdziwa, czy dyrektor prawidłowo zastosował przepisy Karty Nauczyciela oraz czy nie doszło do nierównego lub pozornego doboru do zwolnienia. W sprawach dotyczących art. 20 Karty Nauczyciela znaczenie mają dokumenty organizacyjne szkoły, liczba godzin z danego przedmiotu, kwalifikacje nauczycieli i możliwość uzupełnienia pensum.

Jeżeli nauczyciel nie zgadza się z wypowiedzeniem, powinien rozważyć odwołanie do sądu pracy. Termin i sposób działania zależą od rodzaju otrzymanego pisma, dlatego nie warto ograniczać się do ustnych wyjaśnień dyrektora.

FAQ

Czy samo złożenie wniosku o urlop dla poratowania zdrowia chroni przed wypowiedzeniem?

Nie. Sam wniosek nie daje automatycznej ochrony. Znaczenie ma dopiero prawidłowe przejście procedury, orzeczenie lekarskie i formalne udzielenie urlopu, a przy zwolnieniach organizacyjnych także przesłanki z Karty Nauczyciela.

Czy nauczyciel mianowany może dostać wypowiedzenie podczas urlopu zdrowotnego?

Tak, jeżeli chodzi o wypowiedzenie w trybie art. 20 Karty Nauczyciela i istnieją rzeczywiste przyczyny organizacyjne. Potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania.

Czy dyrektor może jednostronnie obniżyć etat nauczycielowi mianowanemu?

Nie powinno się tego upraszczać do zwykłej jednostronnej zniżki godzin. Ograniczenie zatrudnienia nauczyciela mianowanego co do zasady wymaga jego zgody, a brak zgody może uruchomić dalsze działania przewidziane w Karcie Nauczyciela.

Kto może odwołać się od orzeczenia lekarskiego w sprawie urlopu zdrowotnego?

Odwołanie przysługuje nauczycielowi i dyrektorowi szkoły. Wnosi się je na piśmie wraz z uzasadnieniem, zasadniczo w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza, który je wydał.

Czy organ prowadzący może zakwestionować podanie o urlop?

Organ prowadzący nie rozpoznaje wniosku i nie jest organem odwoławczym od samego podania. Może interesować się skutkami organizacyjnymi, ale procedura udzielenia urlopu należy do dyrektora i właściwego lekarza.

Czy po urlopie dla poratowania zdrowia można od razu przejść na urlop wychowawczy?

Co do zasady tak, jeżeli nauczyciel spełnia warunki do urlopu wychowawczego i złoży prawidłowy wniosek w odpowiednim terminie. Trzeba jednak uwzględnić, czy stosunek pracy nadal trwa i czy wcześniej nie doszło do skutecznego wypowiedzenia.

Podsumowanie

Wniosek o urlop dla poratowania zdrowia nie jest tarczą przed wypowiedzeniem ani ograniczeniem zatrudnienia. Nauczyciel mianowany może otrzymać wypowiedzenie z przyczyn organizacyjnych także w czasie urlopu, jeżeli dyrektor działa w trybie Karty Nauczyciela i potrafi wykazać rzeczywiste podstawy kadrowe.

Dyrektor nie odwołuje się od samego podania, ale może odwołać się od orzeczenia lekarskiego. Organ prowadzący nie zastępuje w tej procedurze ani lekarza, ani dyrektora. Po urlopie zdrowotnym możliwy jest urlop wychowawczy, jednak wymaga to odrębnego wniosku i oceny aktualnej sytuacji zatrudnienia nauczyciela.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 z późn. zm.
2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19 z późn. zm.
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt I PK 95/13
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt I PZP 4/06

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.