Czy muszę świadczyć przeciwko pracodawcy w sprawie o mobbing?

Stan prawny na dzień 9 czerwca 2026 r.

Czy wskazanie jako świadka oznacza obowiązek zeznawania?

Nie zawsze. To, że koleżanka podała Twoje dane w pozwie, zawiadomieniu do pracodawcy albo w postępowaniu przed komisją antymobbingową, nie oznacza jeszcze, że faktycznie zostaniesz przesłuchana. W postępowaniu sądowym o dopuszczeniu i przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka decyduje sąd.

Jeżeli pracodawca otrzymał odpis pozwu i widzi, że zostałaś wskazana jako świadek, może w odpowiedzi na pozew wyjaśnić, że według jego wiedzy nie byłaś obecna przy zarzucanych zachowaniach i nie masz bezpośrednich informacji o sprawie. Nie przesądza to jednak wyniku. Sąd może mimo to uznać, że Twoje zeznania są potrzebne, na przykład po to, aby ustalić, co pracownica mówiła współpracownikom, jak reagowała na sytuację w pracy albo czy w zespole były widoczne skutki konfliktu.

Co powiedzieć, jeśli znam sprawę tylko z relacji koleżanki?

Najbezpieczniejsza i prawidłowa odpowiedź brzmi: trzeba powiedzieć dokładnie tyle, ile się wie, i jasno oddzielić własne obserwacje od cudzych relacji. Jeżeli nigdy nie byłaś przy rozmowach między pracownicą a przełożonym i nie widziałaś zachowań, które koleżanka opisuje jako mobbing, nie wolno ich potwierdzać tylko dlatego, że koleżanka o nich opowiadała.

Możesz natomiast zeznać, że koleżanka mówiła Ci o określonych sytuacjach, że była zdenerwowana, płakała, bała się przyjść do pracy, skarżyła się na przełożonego albo że zauważyłaś zmianę jej zachowania. Taka wiedza jest pośrednia, ale w sprawach o mobbing czasem również ma znaczenie, zwłaszcza gdy sąd ocenia całokształt relacji w zakładzie pracy.

W praktyce nie chodzi o to, aby świadek pomógł jednej ze stron, lecz o to, aby przekazał sądowi rzetelne informacje. Jeżeli czegoś nie pamiętasz, powiedz, że nie pamiętasz. Jeżeli czegoś nie widziałaś, powiedz, że nie byłaś tego świadkiem. Jeżeli znasz sprawę tylko z opowieści, zaznacz to wyraźnie.

Obowiązek zeznań w postępowaniu cywilnym

W sprawie o mobbing prowadzonej przed sądem pracy stosuje się przepisy postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 261 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego nikt nie ma prawa odmówić zeznań jako świadek, poza wskazanymi w ustawie osobami bliskimi dla stron, w szczególności małżonkiem, wstępnymi, zstępnymi, rodzeństwem, powinowatymi w tej samej linii lub stopniu oraz osobami pozostającymi ze stroną w stosunku przysposobienia.

Relacja pracownik-pracodawca albo koleżeńska relacja z osobą, która wystąpiła z roszczeniem, sama w sobie nie daje prawa do odmowy zeznań. Nie można więc odmówić zeznań tylko dlatego, że sprawa jest niezręczna, dotyczy obecnego pracodawcy albo może pogorszyć relacje w pracy.

Inną kwestią jest odmowa odpowiedzi na konkretne pytanie. Świadek może odmówić odpowiedzi, jeżeli odpowiedź mogłaby narazić jego lub jego bliskich na odpowiedzialność karną, hańbę, bezpośrednią i dotkliwą szkodę majątkową albo wiązałaby się z naruszeniem istotnej tajemnicy zawodowej. Nie jest to jednak ogólne prawo do milczenia, lecz wyjątek dotyczący konkretnego pytania.

Co grozi za niestawiennictwo albo fałszywe zeznania?

Jeżeli sąd doręczy świadkowi wezwanie, nie należy go ignorować. Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo sąd może skazać świadka na grzywnę, wezwać go ponownie, a przy kolejnym niestawiennictwie ponownie ukarać grzywną i zarządzić przymusowe sprowadzenie.

Jeżeli z ważnej przyczyny nie możesz stawić się w sądzie, trzeba jak najszybciej złożyć usprawiedliwienie i dołączyć dokumenty potwierdzające przeszkodę, na przykład zaświadczenie lekarskie. Samo przekonanie, że nie masz nic ważnego do powiedzenia, nie zwalnia z obowiązku stawienia się, jeżeli sąd Cię wezwał.

Trzeba też pamiętać o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Kto w postępowaniu sądowym zeznaje nieprawdę albo zataja prawdę, naraża się na odpowiedzialność karną z art. 233 Kodeksu karnego. Dlatego w sprawie o mobbing najważniejsze jest spokojne i dokładne opisanie faktów, bez dopowiadania tego, czego świadek sam nie wie.

Mobbing a zwykły konflikt w pracy

Mobbing w rozumieniu art. 94³ Kodeksu pracy oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika albo skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu. Skutkiem takich działań może być zaniżona ocena przydatności zawodowej, poniżenie, ośmieszenie, izolowanie albo wyeliminowanie pracownika z zespołu.

Nie każde nieprzyjemne zachowanie przełożonego jest od razu mobbingiem. Jednorazowa kłótnia, ostra uwaga służbowa albo krytyka pracy mogą być bezprawne w innych kategoriach, na przykład jako naruszenie dóbr osobistych, dyskryminacja albo naruszenie zasad współżycia społecznego, ale dla mobbingu zasadnicze znaczenie ma uporczywość i długotrwałość zachowań.

Dla świadka oznacza to, że sąd może pytać nie tylko o pojedyncze zdarzenia, lecz także o atmosferę w pracy, powtarzalność zachowań, reakcje pracownicy, zachowanie przełożonego wobec innych osób oraz to, czy sytuacja trwała przez dłuższy czas.

Jak przygotować się do przesłuchania?

Jeżeli zostaniesz wezwana jako świadek, przygotowanie nie powinno polegać na układaniu wersji korzystnej dla którejkolwiek strony. Chodzi o spokojne odtworzenie faktów.

• sprawdź datę, godzinę i miejsce przesłuchania wskazane w wezwaniu,
• zabierz dokument tożsamości,
• przypomnij sobie, kiedy i w jakich okolicznościach koleżanka opowiadała o problemach,
• oddziel własne obserwacje od informacji zasłyszanych,
• nie uzgadniaj z nikim treści zeznań,
• jeżeli nie pamiętasz szczegółów, powiedz to wprost.

W niektórych sprawach sąd może dopuścić zeznania świadka na piśmie albo przesłuchać świadka zdalnie, ale zależy to od decyzji sądu i okoliczności konkretnej sprawy. Świadek nie powinien samodzielnie zakładać, że osobiste stawiennictwo nie będzie konieczne.

Co może zrobić pracodawca albo pracownica?

Pracownica, która powołuje się na mobbing, może wskazywać osoby, które według niej mają wiedzę o sytuacji w zakładzie pracy. Pracodawca może natomiast kwestionować przydatność danego świadka, zwłaszcza jeżeli uważa, że świadek nie był obecny przy zarzucanych zdarzeniach. Ostatecznie jednak to sąd ocenia, czy taki dowód dopuścić i jaką wartość nadać zeznaniom.

Jeżeli sprawa toczy się jeszcze wewnątrz zakładu pracy, na przykład przed komisją antymobbingową, zasady udziału pracowników wynikają zwykle z regulaminu pracy, procedury antymobbingowej albo polecenia pracodawcy. Także wtedy należy zachować rzetelność: powiedzieć, co się wie, i nie potwierdzać zdarzeń, których się nie widziało.

FAQ

Czy mogę odmówić zeznań, bo boję się reakcji pracodawcy?

Nie. Obawa przed pogorszeniem relacji w pracy co do zasady nie jest podstawą odmowy zeznań. Jeżeli otrzymasz wezwanie z sądu, musisz się stawić, chyba że sąd zwolni Cię z tego obowiązku albo uzna usprawiedliwienie nieobecności.

Co powiedzieć, jeśli nigdy nie widziałam mobbingu?

Należy powiedzieć to wprost. Możesz wyjaśnić, że nie byłaś świadkiem zachowań przełożonego, a informacje o problemie znasz jedynie z relacji koleżanki. Nie powinnaś potwierdzać faktów, których sama nie zaobserwowałaś.

Czy opowieści koleżanki mogą być dowodem?

Mogą mieć znaczenie jako informacja o tym, co koleżanka mówiła świadkowi i jak przeżywała sytuację, ale nie zastępują bezpośredniego potwierdzenia konkretnych zdarzeń. Sąd ocenia takie zeznania razem z innymi dowodami.

Czy pracodawca może mnie ukarać za prawdziwe zeznania?

Pracodawca nie powinien wyciągać negatywnych konsekwencji wobec pracownika za rzetelne wykonanie obowiązku świadka. Jeżeli po zeznaniach pojawią się szykany, degradacja, groźby albo inne działania odwetowe, trzeba ocenić je osobno pod kątem naruszenia praw pracowniczych.

Czy muszę odpowiadać na każde pytanie?

Co do zasady tak, ale przepisy dopuszczają odmowę odpowiedzi na konkretne pytanie w szczególnych sytuacjach, na przykład gdy odpowiedź mogłaby narazić świadka lub jego bliskich na odpowiedzialność karną albo dotkliwą szkodę. O takiej podstawie należy poinformować sąd.

Co zrobić, jeśli nie mogę przyjść na rozprawę?

Należy niezwłocznie usprawiedliwić nieobecność w sądzie i dołączyć dokumenty potwierdzające przeszkodę. Brak reakcji na wezwanie może skończyć się grzywną, a przy ponownym niestawiennictwie nawet przymusowym sprowadzeniem.

Czy komisja antymobbingowa to to samo co sąd?

Nie. Komisja antymobbingowa działa wewnątrz zakładu pracy i zwykle na podstawie regulaminu lub procedury pracodawcy. Sąd pracy prowadzi formalne postępowanie cywilne, w którym obowiązują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące świadków.

Podsumowanie

Jeżeli zostałaś wskazana jako świadek w sprawie o mobbing, nie musisz obawiać się, że masz potwierdzać cudze twierdzenia. Twoim zadaniem jest rzetelne przedstawienie własnej wiedzy. Gdy nie byłaś świadkiem zachowań przełożonego, trzeba powiedzieć, że nie masz bezpośrednich obserwacji i znasz sprawę tylko z relacji koleżanki.

Po doręczeniu wezwania z sądu należy potraktować sprawę poważnie: stawić się, odpowiadać zgodnie z prawdą i nie zatajać istotnych okoliczności. W sprawach o mobbing sąd ocenia wiele dowodów łącznie, dlatego nawet pośrednie informacje mogą mieć znaczenie, ale nie wolno ich przedstawiać jako własnych obserwacji.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 94³ - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 261, art. 274 i art. 275 - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, w szczególności art. 233 - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.