Zapytaj prawnika ›

Czas pracy – porady prawne

Znajdziesz tu materiały o normach i systemach czasu pracy, grafikach, odpoczynku dobowym i tygodniowym, pracy w nocy, weekendy oraz ewidencji czasu pracy. Porady wyjaśniają prawa pracownika i obowiązki pracodawcy przy planowaniu oraz rozliczaniu czasu pracy.

Jeżeli problem dotyczy Twojego konkretnego grafiku lub rozliczenia, możesz skorzystać z odpłatnej porady prawnej online. Prawnik przeanalizuje sytuację i w razie potrzeby pomoże przygotować pismo do pracodawcy albo inne wystąpienie.

Artykuły w kategorii: Czas pracy

Strona 1 z 3

Zmiana grafiku z dnia na dzień - kiedy pracownik może odmówić?

Pracodawca informuje wieczorem, że następnego dnia masz przyjść na inną zmianę albo stawić się w pracy mimo zaplanowanego wolnego. Czy musisz się zgodzić? Zmiana grafiku z dnia na dzień nie jest automatycznie nielegalna, ale pracodawca nie może dowolnie modyfikować harmonogramu z...

Zadaniowy czas pracy - kiedy jest legalny i jak kontrolować zadania?

Zadaniowy czas pracy jest legalny, gdy uzasadnia go rodzaj, organizacja lub miejsce wykonywania pracy, a przydzielone obowiązki można wykonać w granicach obowiązujących norm czasu pracy. Pracownik ma większą swobodę planowania dnia, ale pracodawca nadal odpowiada za właściwe...

Wyjście prywatne w godzinach pracy - odpracowanie i ewidencja

Wyjście prywatne w godzinach pracy wymaga co do zasady zgody pracodawcy. Jeżeli pracownik złoży wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej, a następnie odpracuje udzielone zwolnienie, czas odpracowania nie jest nadgodzinami. Nie wolno jednak naruszać wymaganych odpoczynków. ...

Szkolenie obowiązkowe a czas pracy, dzień wolny i wynagrodzenie

Obowiązkowe szkolenie zlecone przez pracodawcę co do zasady wlicza się do czasu pracy, również wtedy, gdy odbywa się po zakończeniu zmiany lub w dniu wolnym. Nie zawsze oznacza to jednak identyczny sposób rekompensaty. W zależności od harmonogramu pracownik może mieć prawo do...

System równoważny czasu pracy - kiedy można pracować po 12 godzin?

W systemie równoważnego czasu pracy pracodawca może zaplanować zmianę trwającą nawet 12 godzin, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy lub jej organizacja. Nie oznacza to jednak prawa do codziennego zatrudniania pracownika przez 12 godzin. Dłuższe zmiany trzeba zrównoważyć krótszym...

Spóźnienie do pracy - odpracowanie, potrącenie z pensji i kara porządkowa

Spóźnienie do pracy nie oznacza automatycznie obowiązku odpracowania każdej minuty ani prawa pracodawcy do nałożenia kary pieniężnej. Pracodawca może jednak co do zasady nie zapłacić za czas, w którym pracownik nie wykonywał pracy, a w określonych okolicznościach zastosować...

Skrócony tydzień pracy - kiedy można pracować mniej dni w tygodniu?

Skrócony tydzień pracy pozwala pracownikowi wykonywać obowiązki przez mniej niż 5 dni w tygodniu, przy odpowiednim wydłużeniu poszczególnych dniówek, maksymalnie do 12 godzin. Nie oznacza to automatycznie obniżenia etatu ani wynagrodzenia. Zastosowanie tego systemu wymaga jednak...

Ruchomy czas pracy - jak wprowadzić i rozliczać godziny?

Ruchomy czas pracy pozwala ustalać różne godziny rozpoczynania pracy albo umożliwia pracownikowi samodzielny wybór godziny rozpoczęcia pracy w określonym przedziale. Aby stosować takie rozwiązanie zgodnie z prawem, trzeba je prawidłowo wprowadzić, zachować wymagane odpoczynki i...

Przerywany czas pracy - przerwy i wynagrodzenie za czas przerwy

W systemie przerywanego czasu pracy pracodawca może zaplanować jedną przerwę trwającą maksymalnie 5 godzin w ciągu doby. Przerwa nie jest wliczana do czasu pracy, ale co do zasady pracownik otrzymuje za nią połowę wynagrodzenia należnego za czas przestoju. Wyjątek dotyczy...

Przerwy w pracy przy komputerze - zasady i obowiązki pracodawcy

Pracownik wykonujący pracę przy monitorze ekranowym ma prawo do regularnego odciążenia wzroku. Pracodawca powinien zapewnić odpowiednią zmianę rodzaju wykonywanych zadań albo co najmniej 5-minutową przerwę wliczaną do czasu pracy po każdej godzinie pracy przy monitorze. Jest to...

Przerwa na karmienie dziecka a rozkład czasu pracy - jak ją uwzględnić?

Przerwy na karmienie dziecka piersią wliczają się do czasu pracy, dlatego pracownica może wykonywać obowiązki krócej, zachowując wynagrodzenie za całą zaplanowaną dniówkę. Liczba i długość przerw zależą jednak od dobowego rozkładu czasu pracy oraz liczby karmionych dzieci....

Praca w porze nocnej - dodatki, limity i przeciwwskazania zdrowotne

Za każdą godzinę faktycznej pracy w ustalonej porze nocnej pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia, nawet jeżeli nocne zmiany zdarzają się sporadycznie. Nie każdy pracownik może jednak zostać skierowany do pracy nocą, a przy określonych pracach obowiązuje szczególny...

Praca w niedzielę i święto - kiedy trzeba oddać dzień wolny?

Za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi co do zasady przysługuje inny, cały dzień wolny, nawet jeśli pracował tylko kilka godzin. Za niedzielę wolnego należy udzielić zasadniczo w ciągu 6 dni przed nią lub po niej, a za święto - do końca okresu rozliczeniowego. Jeżeli...

Podróż służbowa a czas pracy - kiedy godziny są płatne?

Nie każda godzina spędzona w podróży służbowej jest godziną pracy. Co do zasady przejazd przypadający na normalne godziny pracy zalicza się do czasu pracy, natomiast sam przejazd poza harmonogramem nie zawsze uprawnia do dodatkowego wynagrodzenia. Inaczej jest, gdy pracownik podczas...

Odpoczynek dobowy i tygodniowy - kiedy można go skrócić?

Pracownikowi przysługuje zasadniczo co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie pracowniczej oraz 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdym tygodniu. Skrócenie tych okresów jest dopuszczalne tylko w sytuacjach określonych przepisami. Samo polecenie przełożonego,...

Jak sprawdzić, czy grafik pracy jest zgodny z Kodeksem pracy?

Aby sprawdzić, czy grafik pracy jest zgodny z Kodeksem pracy, trzeba zweryfikować liczbę zaplanowanych godzin, system czasu pracy, okres rozliczeniowy, odpoczynek dobowy i tygodniowy oraz dni wolne. Nawet harmonogram z prawidłową miesięczną sumą godzin może naruszać przepisy. ...

Indywidualny rozkład czasu pracy - wniosek pracownika i zgoda pracodawcy

Pracownik może wystąpić o indywidualny rozkład czasu pracy, np. o rozpoczynanie pracy godzinę wcześniej lub później niż pozostali zatrudnieni. Zgodnie z art. 142 Kodeksu pracy pracodawca może zaakceptować taki wniosek, ale co do zasady nie ma obowiązku wyrażenia zgody. Inaczej...

Grafik pracy bez podpisu pracownika - czy jest wiążący?

Grafik pracy bez podpisu pracownika może być wiążący. Kodeks pracy nie wymaga co do zasady, aby pracownik podpisywał harmonogram lub wyrażał zgodę na każdą zaplanowaną zmianę. Pracodawca musi jednak prawidłowo ustalić rozkład czasu pracy, udostępnić go...

Dyżur pracowniczy w domu - kiedy wlicza się do czasu pracy?

Dyżur pracowniczy pełniony w domu co do zasady nie jest wliczany do czasu pracy, jeżeli pracownik pozostaje jedynie w gotowości i faktycznie nie wykonuje pracy. Do czasu pracy trzeba natomiast zaliczyć okres, w którym podczas dyżuru pracownik rzeczywiście wykonuje obowiązki. ...

Czas pracy w delegacji zagranicznej - przejazd, odpoczynek i dodatki

Sam fakt przebywania w delegacji zagranicznej nie oznacza, że cały czas od wyjazdu do powrotu jest czasem pracy. Trzeba oddzielić godziny wykonywania obowiązków, przejazd przypadający na rozkładowe godziny pracy, podróż poza tymi godzinami oraz okresy odpoczynku. Od tego...

Czas pracy pracownika niepełnosprawnego - normy, przerwy i zgoda lekarza

Pracownika z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności co do zasady obowiązuje maksymalnie 7 godzin pracy na dobę i 35 godzin tygodniowo. Przy lekkim stopniu są to 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Osoba niepełnosprawna ma też dodatkową 15-minutową przerwę, a...

Brak grafiku pracy - jakie prawa ma pracownik?

Brak grafiku pracy nie zawsze oznacza naruszenie przepisów. Jeżeli godziny pracy wynikają już z umowy, regulaminu lub innego źródła, pracodawca może nie mieć obowiązku sporządzania osobnego harmonogramu. Przy zmiennych godzinach pracy grafik co do zasady powinien jednak obejmować...

Ewidencja czasu pracy - co musi zawierać i kto może ją sprawdzić

Ewidencja czasu pracy nie jest tym samym co lista obecności. Powinna pokazywać rzeczywisty czas wykonywania pracy, nadgodziny, pracę w nocy, dni wolne, dyżury i nieobecności, ponieważ na jej podstawie ustala się wynagrodzenie oraz inne świadczenia pracownika. W poradniku...

E-maile i telefony po godzinach pracy, czy to czas pracy

Odebranie służbowego telefonu, odpisanie na e-mail lub wykonanie zadania po zakończeniu rozkładowych godzin może być czasem pracy. Decyduje nie sam fakt otrzymania wiadomości, lecz to, czy pracownik faktycznie wykonywał obowiązki albo pozostawał w narzuconej przez pracodawcę...

Czas pracy 2026 - normy, systemy i okresy rozliczeniowe

W 2026 r. podstawowe normy czasu pracy nadal wynoszą 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo, ale legalny grafik zależy także od systemu czasu pracy, długości okresu rozliczeniowego, odpoczynku i prawidłowego rozliczenia nadgodzin. Wyjaśniamy, jak sprawdzić swój...

Rozliczanie nadgodzin i pracy w niedziele - co należy się pracownikowi

Za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi co do zasady przysługuje normalne wynagrodzenie oraz dodatek 50% albo 100%, chyba że nadgodziny zostaną prawidłowo zrekompensowane czasem wolnym. Praca w niedzielę, święto albo dzień wolny z harmonogramu wymaga odrębnego rozliczenia i...

Zmiana pensum i przydział godzin nauczyciela

Dyrektor szkoły ma szeroką swobodę w planowaniu arkusza organizacyjnego i przydziale godzin, ale nie może powierzać nauczycielowi zajęć bez wymaganych kwalifikacji ani dowolnie zmieniać jego obowiązków z pominięciem Karty Nauczyciela. W artykule wyjaśniamy, kiedy zmiana...

Absencja pracownika pełniącego funkcję radnego a odpracowanie czasu pracy

Pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika będącego radnym powiatu od pracy zawodowej, jeżeli jest to potrzebne do udziału w pracach organów powiatu. Takie zwolnienie jest usprawiedliwioną nieobecnością, ale co do zasady nie oznacza automatycznego prawa do wynagrodzenia za czas...

Zmiana systemu czasu pracy a obniżenie wynagrodzenia

Pracodawca może zmienić organizację czasu pracy, ale nie zawsze może zrobić to zwykłym poleceniem. Jeżeli likwidacja systemu czterobrygadowego oznacza realne obniżenie wynagrodzenia, zmianę stałego dodatku albo zmianę warunków zapisanych w umowie, zwykle potrzebne jest porozumienie...

Praca w niedzielę na targowisku - rozliczenie i dzień wolny

Praca w niedzielę na targowisku może być dopuszczalna, ale nie oznacza to, że pracodawca może rozliczać ją zupełnie jak zwykły dzień pracy. Co do zasady za pracę w niedzielę trzeba udzielić innego dnia wolnego, a dopiero gdy nie jest to możliwe w terminach z Kodeksu pracy, może...

Zadaniowy czas pracy kierowcy a urlop za dzień rozpoczęcia pracy

Pracodawca co do zasady nie może wymagać od kierowcy podpisania urlopu tylko dlatego, że po wolnym weekendzie rozpoczyna zadanie w poniedziałek o godz. 22:00, 23:00 albo około północy. Urlopu udziela się na dni pracy zgodnie z rozkładem, a czas przed rozpoczęciem pracy jest czasem...

Ograniczenie godzin religii w szkole a prawa nauczyciela

Od 1 września 2025 r. nauka religii w szkołach jest przewidziana w wymiarze jednej godziny lekcyjnej tygodniowo. Dla katechetów może to oznaczać ograniczenie godzin, konieczność uzupełniania etatu w innej szkole albo ryzyko rozwiązania stosunku pracy z przyczyn organizacyjnych. ...

Czas pracy, rozliczanie minut i nadgodzin

Pracodawca nie może dowolnie zaokrąglać czasu pracy do pełnych godzin albo kwadransów, jeżeli w tym czasie pracownik faktycznie pozostaje do jego dyspozycji i wykonuje czynności związane z pracą. Ewidencja czasu pracy powinna pozwalać na prawidłowe ustalenie wynagrodzenia, dodatków...

Redukcja godzin religii w szkole a stan nieczynny nauczyciela

Od 1 września 2025 r. nauka religii w szkołach publicznych odbywa się zasadniczo w wymiarze jednej godziny lekcyjnej tygodniowo. Jeżeli z tego powodu katecheta zatrudniony w pełnym wymiarze nie może dalej pracować na pełnym etacie, sprawę należy ocenić przede wszystkim przez art. 20...

Czy pracodawca może jednostronnie zmienić godziny pracy?

Pracodawca może organizować pracę i zmieniać godziny w grafiku, ale tylko w granicach umowy, regulaminu pracy, obowiązującego systemu czasu pracy oraz przepisów o odpoczynku, harmonogramach i szczególnej ochronie pracowników. W artykule wyjaśniamy, kiedy zmiana godzin pracy...

Czas pracy a przebieranie się i mycie po pracy

Jeżeli przebranie się w odzież roboczą, założenie środków ochrony albo mycie po zmianie jest konieczne ze względu na charakter pracy, przepisy BHP, wymagania sanitarne albo polecenia pracodawcy, taki czas może być wliczany do czasu pracy. Nie każda obecność w zakładzie przed...

Delegacja służbowa a rodzic dziecka do 8 lat

Pracownik wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 8 lat co do zasady nie może być bez swojej zgody delegowany poza stałe miejsce pracy. Dotyczy to także ojca, jeżeli spełnione są warunki z Kodeksu pracy i wyjazd rzeczywiście oznacza delegowanie poza ustalone miejsce pracy. ...

Czy sprzątaczka w szkole musi uruchamiać alarm?

Sprzątaczka w szkole nie powinna samodzielnie uruchamiać alarmu, jeżeli nie została do tego upoważniona, przeszkolona i zapoznana z zasadami odpowiedzialności za zabezpieczenie obiektu. Samo stwierdzenie, że "w innych szkołach tak się robi", nie zastępuje zakresu obowiązków,...

Nadgodziny w banku a odpoczynek dobowy i praca nocna

Praca po kilkanaście lub ponad 20 godzin przy wdrożeniu systemu może oznaczać jednocześnie nadgodziny, naruszenie odpoczynku dobowego i obowiązek prawidłowego rozliczenia pracy w dniu wolnym. Samo wypłacenie dodatków za nadgodziny nie zawsze wystarczy, bo pracodawca musi także...

Zmiana godzin pracy i obniżenie etatu przez pracodawcę

Pracodawca nie może dowolnie skracać zaplanowanej zmiany, a potem żądać odpracowania godzin w wolną sobotę. Czas pracy trzeba planować w harmonogramie, z zachowaniem norm dobowych i tygodniowych, odpoczynku oraz zasad rekompensaty pracy w dniu wolnym. Z artykułu dowiesz się,...

Czy pracodawca musi płacić za czas dojazdu do pracy?

Sam dojazd z domu do stałego miejsca pracy co do zasady nie jest czasem pracy i pracodawca nie musi za niego płacić. Inaczej może być, gdy pracownik nie ma rzeczywiście stałego miejsca pracy, stale przemieszcza się między klientami albo jedzie na polecenie pracodawcy do miejsca...

Czy obowiązkowe szkolenie pielęgniarki wlicza się do czasu pracy?

Tak. Jeżeli pielęgniarka uczestniczy w szkoleniu niezbędnym do wykonywania pracy albo odbywa je na polecenie przełożonego, szkolenie powinno być finansowane przez pracodawcę, a jego czas wlicza się do czasu pracy także wtedy, gdy odbywa się poza grafikiem. W artykule...

Dyżury nauczycieli przedmiotowych w przedszkolu - czy to zgodne z prawem?

Dyrektor szkoły może organizować zastępstwa i wydawać pracownikom polecenia dotyczące pracy, ale polecenie dyżuru w oddziale przedszkolnym musi mieścić się w granicach umowy, kwalifikacji nauczyciela, przepisów o czasie pracy i zasad bezpieczeństwa dzieci. W praktyce...

Rozliczenie podróży służbowej w weekend

Powrót z podróży służbowej w sobotę nie zawsze daje pracownikowi prawo do dodatkowego dnia wolnego. Kluczowe jest to, czy w czasie przejazdu pracownik wykonywał pracę, czy jedynie przemieszczał się po zakończeniu zadania służbowego. W artykule wyjaśniamy, kiedy czas...

Zmiana czasu pracy na system czterobrygadowy

Pracodawca może wprowadzić pracę zmianową i system czterobrygadowy, ale tylko z zachowaniem przepisów o czasie pracy, odpoczynku, dniach wolnych oraz właściwym trybie zmiany regulaminu albo umowy. W artykule wyjaśniamy, kiedy dopuszczalne są 12-godzinne zmiany, praca w...

Praca dodatkowa osoby niepełnosprawnej u tego samego pracodawcy

Osoba z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności może wykonywać dodatkową pracę u tego samego pracodawcy tylko wtedy, gdy nie prowadzi to do naruszenia szczególnych norm czasu pracy albo gdy zachodzi ustawowy wyjątek, przede wszystkim zgoda lekarza wydana na wniosek...

Czas pracy radcy prawnego przy kilku etatach

Radca prawny może być zatrudniony równolegle u kilku pracodawców, także na więcej niż jeden etat, ponieważ przepisy nie wprowadzają jednego łącznego limitu etatów dla różnych pracodawców. Nie oznacza to jednak, że może w tym samym czasie pozostawać do dyspozycji kilku...

Artykuły eksperckie: Czas pracy

Strona 1 z 3

Nowelizacja przepisów o czasie pracy w 2013 r.

Na mocy ustawy z dnia 12 lipca 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o związkach zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 896) dokonano istotnych zmian w dziale VI Kodeksu pracy pt. „Czas pracy”.

Nowelizacja czasu pracy w 2013 r. – część 2

Na mocy ustawy z dnia 12 lipca 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o związkach zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 896) dokonano istotnych zmian w dziale VI Kodeksu pracy pt. „Czas pracy”.

Nowelizacja czasu pracy w 2013 r. – część 1

Na mocy ustawy z dnia 12 lipca 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o związkach zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 896) dokonano istotnych zmian w dziale VI Kodeksu pracy pt. „Czas pracy”.

Jeszcze o ewidencji czasu pracy – część 4

Artykuł jest kontynuacją krytycznego omówienia opracowania Piotra Prusinowskiego pt. „Obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy” zamieszczonego w „Monitorze Prawa Pracy” Nr 2 z 2012 r.

Jeszcze o ewidencji czasu pracy – część 3

Artykuł jest kontynuacją krytycznego omówienia opracowania Piotra Prusinowskiego pt. „Obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy” zamieszczonego w „Monitorze Prawa Pracy” Nr 2 z 2012 r.

Jeszcze o ewidencji czasu pracy – część 2

Artykuł jest kontynuacją krytycznego omówienia opracowania Piotra Prusinowskiego pt. „Obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy” zamieszczonego w „Monitorze Prawa Pracy” Nr 2 z 2012 r.

Udzielanie czasu wolnego od pracy – część 3

W artykule omówiono zagadnienia dotyczące udzielania pracownikowi czasu lub dnia wolnego od pracy w sytuacji, gdy ten czas wolny od pracy wynika z obowiązku zrekompensowania pracy w godzinach nadliczbowych.

Udzielanie czasu wolnego od pracy – część 2

W artykule omówiono zagadnienia dotyczące udzielania pracownikowi czasu lub dnia wolnego od pracy w sytuacji, gdy ten czas wolny od pracy wynika z obowiązku zrekompensowania pracy w godzinach nadliczbowych.

Udzielanie czasu wolnego od pracy – część 1

W artykule omówiono zagadnienia dotyczące udzielania pracownikowi czasu lub dnia wolnego od pracy, w sytuacji gdy ten czas wolny od pracy wynika z obowiązku zrekompensowania pracy w godzinach nadliczbowych.

Rozliczanie czasu pracy według nowych zasad – część 2

W artykule autor kontynuuje omawianie problemów związanych z rozliczaniem czasu pracy w 2011 r. na tle nowego przepisu art. 130 § 21 K.p. oraz artykułu Marty Gadomskiej pt. Nadgodziny nadgodzinom nierówne („Rzeczpospolita” z dnia 4 stycznia 2011 r.).

Rozliczanie czasu pracy według nowych zasad – część 1

W artykule autor omawia problemy związane z rozliczaniem czasu pracy w 2011 r. na tle nowego przepisu art. 130 § 21 Kodeksu pracy, którego treść budzi wiele różnych wątpliwości interpretacyjnych oraz pogłębia dotychczasowe dylematy prawne w zakresie problematyki czasu pracy.

Rozliczanie prywatnych wyjść z pracy – część 2

W artykule autor odnosi się do ostatnio poruszanych na łamach różnych periodyków problemów rozliczania czasu pracy w związku z prywatnymi zwolnieniami od pracy, jakich udziela pracodawca pracownikowi na jego wniosek i w jego interesie.

Rozliczanie prywatnych wyjść z pracy – część 1

W artykule autor odnosi się do ostatnio poruszanych na łamach różnych periodyków problemów rozliczania czasu pracy w związku z prywatnymi zwolnieniami od pracy, jakich udziela pracodawca pracownikowi na jego wniosek i w jego interesie.

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 2 godzin