• Autor: Marta Handzlik
W związku z propozycją wójta, abym jako kasjer przeszła do urzędu gminy, rozwiązałam umowę o pracę w Zakładzie Gospodarki Komunalnej, będącym spółką gminną. Faktycznie wykonywałam czynności kasjera, pracuję od 21 lat w jednostkach budżetowych, a ostatnie 2 lata w spółce komunalnej. Do emerytury brakuje mi niecałe 2 lata. Moje przejście do urzędu nastąpiło za porozumieniem stron przy zachowaniu wszelkich moich uprawnień: urlopowych, wysługi lat pracy, wynagrodzenia. Jednak zatrudniono mnie jako pomoc administracyjną, a wykonuję czynności kasjera (III grupa zaszeregowania), kasjer IX grupa zaszeregowania. Uznano, że ze spółki gminnej nie można przejść w wyniku przeniesienia tylko za porozumieniem stron. W związku z tą sytuacją mam pytania: Czy faktycznie czynności kasjera (stanowisko urzędnicze podlegające naborowi) mogą być wykonywane przez pomoc administracyjną? Czy konieczne jest ogłoszenie konkursu na takie stanowisko?

Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych zasadą jest otwarty i konkurencyjny nabór kandydatów na wolne stanowiska urzędnicze. Wolnym stanowiskiem urzędniczym, w tym wolnym kierowniczym stanowiskiem urzędniczym jest stanowisko, na które – zgodnie z przepisami ustawy albo w drodze porozumienia – nie został przeniesiony pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku urzędniczym, posiadający kwalifikacje wymagane na danym stanowisku lub nie został przeprowadzony na to stanowisko nabór z powodu zatrudnienia osoby na zastępstwo za nieobecnego pracownika albo mimo przeprowadzonego naboru nie został zatrudniony pracownik.
Zgodnie z art. 20 ustawy pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku urzędniczym, który wykazuje inicjatywę w pracy i sumiennie wykonuje swoje obowiązki, może zostać przeniesiony na wyższe stanowisko urzędnicze (awans wewnętrzny).
Ponadto w oparciu o art. 22 ust. 1 i 2 ustawy – w drodze porozumienia pracodawców i za zgodą pracownika zatrudnionego na stanowisku urzędniczym można na jego wniosek lub za jego zgodą przenieść go do pracy w innej jednostce samorządowej, w tej samej lub innej miejscowości, w każdym czasie, jeżeli nie narusza to ważnego interesu jednostki, która dotychczas zatrudniała pracownika samorządowego, oraz przemawiają za tym ważne potrzeby po stronie jednostki przejmującej. Oznacza to, że bez przeprowadzenia naboru na stanowisko urzędnicze może zostać przeniesiony tylko taki pracownik samorządowy, który dotychczas pracuje na stanowisku urzędniczym.
Pracownik zatrudniony w gminnej spółce nie posiada statusu pracownika samorządowego i nie pracuje na stanowisku urzędniczym, ponieważ takie spółki nie są wymienione w art. 2 ustawy jako jednostki samorządowe, w których pracownicy są zatrudniani jako pracownicy samorządowi.
Pracownik zatrudniony w spółce, w której gmina ma 100% udziałów, jest pracownikiem tej spółki i nie może zostać przeniesiony do pracy w gminnej jednostce organizacyjnej. Może natomiast wziąć udział w naborze na stanowisko urzędnicze, w przeciwnym razie nie będzie możliwości jego zatrudnienia na takim stanowisku. Czyli Pani zatrudnienie powinno się odbywać w drodze konkursu (o ile byłoby to zatrudnienie na stanowisku urzędniczym – kasjera).
Na stanowisko pomocnicze nabór nie jest konieczny, jednak według Najwyższej Izby Kontroli czynności urzędniczych nie powinno się powierzać pracownikom zatrudnionym na stanowiskach pomocniczych i obsługi.
W jednej z gmin pani Anna, wieloletnia pracownica zakładu komunalnego, została zatrudniona w urzędzie na stanowisku pomocy administracyjnej, choć faktycznie nadal obsługiwała kasę. W dokumentach figurowała jako osoba od spraw biurowych, ale mieszkańcy codziennie przychodzili do niej, by dokonywać wpłat podatków i opłat lokalnych. Sytuacja trwała kilka lat, aż podczas kontroli NIK zwrócono uwagę, że obowiązki kasjera nie mogą być powierzone osobie bez formalnego naboru na stanowisko urzędnicze.
W innym przypadku pan Marek, który przez wiele lat był księgowym w spółce komunalnej, na kilka miesięcy przed emeryturą przeszedł do urzędu gminy. Zatrudniono go w drodze porozumienia stron, aby zachować ciągłość pracy i wysługę lat. Formalnie przypisano mu stanowisko referenta, ale faktycznie odpowiadał za rozliczenia budżetowe gminy. Po czasie okazało się, że zgodnie z prawem powinien przejść przez konkurs, co wywołało wątpliwości co do ważności jego decyzji finansowych.
Z kolei pani Maria, pracująca od ponad dwudziestu lat w urzędzie, została przeniesiona z wydziału finansowego na stanowisko kasjera. Tu wszystko odbyło się zgodnie z ustawą – była pracownikiem samorządowym zatrudnionym na stanowisku urzędniczym, więc przeniesienie nie wymagało konkursu. Przykład jej kariery pokazuje, jak istotna jest różnica między zatrudnieniem w jednostce samorządowej a w spółce komunalnej, choć obie instytucje w praktyce wykonują zadania na rzecz tej samej gminy.
Przejście ze spółki komunalnej do urzędu gminy nie daje statusu pracownika samorządowego i nie pozwala na przeniesienie w rozumieniu ustawy. Zatrudnienie na stanowisku urzędniczym, takim jak kasjer, wymaga przeprowadzenia konkursu, natomiast obejście tej procedury poprzez powierzenie obowiązków w ramach stanowiska pomocniczego jest rozwiązaniem wątpliwym prawnie. Różnica między zatrudnieniem w jednostce budżetowej a w spółce gminnej ma więc kluczowe znaczenie i może prowadzić do poważnych konsekwencji w razie kontroli.
Jeśli znalazłeś się w podobnej sytuacji i potrzebujesz indywidualnej analizy swojego przypadku, możesz skorzystać z porad prawnych online. Wystarczy przesłać opis sprawy, a otrzymasz rzetelną opinię prawną wraz z praktycznymi wskazówkami, jak najlepiej chronić swoje prawa. Porady udzielane są szybko, bez wychodzenia z domu i z zachowaniem pełnej poufności.
1. Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych - Dz.U. 2008 nr 223 poz. 1458
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Marta Handzlik
Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego. Specjalizuje się w prawie oświatowym i prawie pracy. Jest praktykującym prawnikiem z wieloletnim doświadczeniem zawodowym i byłym pracownikiem Ministerstwa Edukacji Narodowej. Odpowiada na najbardziej złożone pytania prawne. Jest autorką książki Finanse w oświacie. Prawo oświatowe w pytaniach i odpowiedziach, a także licznych artykułów, aktualności i komentarzy.
Zapytaj prawnika
Kodeks pracy