W tej kategorii omawiamy prawo do urlopu, jego wymiar, planowanie i udzielanie, urlop proporcjonalny, zaległy oraz ekwiwalent za niewykorzystany wypoczynek. Porady pokazują także, co zrobić w razie odmowy urlopu lub sporu o sposób jego rozliczenia.
Jeżeli chcesz ustalić swoje uprawnienia w konkretnej sytuacji, możesz skorzystać z odpłatnej porady prawnej online. Prawnik przeanalizuje przebieg zatrudnienia i pomoże przygotować wniosek, wezwanie lub inne potrzebne pismo.
Urlopy pracownicze w 2026 r. różnią się celem, wymiarem, odpłatnością i terminem złożenia wniosku. Inne zasady dotyczą urlopu wypoczynkowego, inne pięciodniowego urlopu opiekuńczego, urlopu rodzicielskiego oraz płatnych zwolnień okolicznościowych. W tym poradniku...
20 dni urlopu przysługuje przy stażu urlopowym krótszym niż 10 lat, a 26 dni po osiągnięciu co najmniej 10 lat. Do stażu wlicza się nie tylko okresy zatrudnienia i ukończoną szkołę, lecz od 2026 r. także wskazane okresy zlecenia, działalności gospodarczej i innych aktywności,...
Praca w kilku szkołach sama w sobie nie pozbawia nauczyciela prawa do urlopu rodzicielskiego ani zasiłku macierzyńskiego. Kluczowe jest to, czy każde zatrudnienie jest rzeczywiste, objęte ubezpieczeniem chorobowym i czy w każdej placówce prawidłowo złożono wniosek o urlop albo o...
Na urlopie wychowawczym można podjąć dodatkową pracę, prowadzić działalność gospodarczą albo wykonywać umowę cywilnoprawną, ale tylko wtedy, gdy nie wyłącza to osobistej opieki nad dzieckiem. Wybór między B2B, umową o dzieło i inną formą współpracy ma znaczenie...
Tak. Jeżeli matka dziecka wykorzystała 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego po urodzeniu jednego dziecka, ojciec będący pracownikiem może skorzystać ze swojej nieprzenoszalnej części, czyli 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Urlop trzeba zaplanować najpóźniej do końca roku...
Nauczyciel, któremu do nabycia prawa do emerytury brakuje mniej niż rok, może otrzymać urlop dla poratowania zdrowia tylko do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc nabycia uprawnień emerytalnych. W praktyce oznacza to, że nauczycielka urodzona w październiku 1968 r., która...
Pracodawca nie może jednostronnie nakazać pracownikowi wykorzystania urlopu z następnego roku przed jego nabyciem. Urlop bieżący powinien być udzielany zgodnie z planem urlopów albo po porozumieniu z pracownikiem, z wyjątkami wyraźnie wynikającymi z Kodeksu pracy. W artykule...
Jeżeli zwolnienie lekarskie przypada na zaplanowany urlop wypoczynkowy, urlop nie powinien być rozliczony jako wykorzystany. Pracodawca ma obowiązek przesunąć niewykorzystaną część urlopu, a gdy umowa kończy się wcześniej, wypłacić ekwiwalent pieniężny. W artykule...
Prawo do pierwszego urlopu dla poratowania zdrowia zależy m.in. od zatrudnienia na czas nieokreślony w pełnym wymiarze zajęć oraz od co najmniej 7 lat pracy w szkole w wymiarze nie niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Od 1 września 2025 r. nie trzeba już wykazywać, że ten...
Co do zasady nauczyciel może korzystać z urlopu wychowawczego u jednego pracodawcy i pracować u drugiego, jeżeli ta praca nie wyłącza możliwości osobistej opieki nad dzieckiem. Sam fakt pozostawania w dwóch stosunkach pracy nie blokuje urlopu wychowawczego. Wyjaśniamy, ile...
Nauczycielka po zwolnieniu lekarskim w ciąży oraz po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim może ubiegać się o urlop dla poratowania zdrowia, jeżeli spełnia warunki z art. 73 Karty Nauczyciela. Kluczowe są: zatrudnienie na czas nieokreślony w pełnym wymiarze zajęć, co najmniej 7...
Pracodawca nie powinien dowolnie ustalać terminów urlopu wypoczynkowego bez uwzględnienia zasad z Kodeksu pracy. Inaczej ocenia się jednak urlop bieżący, inaczej zaległy urlop, który co do zasady trzeba udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku. Z artykułu...
Pracodawca co do zasady nie może jednostronnie narzucić pracownikowi terminu urlopu bieżącego, jeżeli w zakładzie nie ma planu urlopów. W takiej sytuacji termin urlopu powinien być ustalony po porozumieniu z pracownikiem, z uwzględnieniem wniosku pracownika i potrzeb organizacyjnych...
Pracownik medyczny zatrudniony na pełen etat, który ma co najmniej 10 lat stażu urlopowego, co do zasady ma 26 dni urlopu. Jeżeli obowiązuje go dobowa norma 7 godzin i 35 minut, roczna pula urlopu wynosi 197 godzin i 10 minut, a nie 208 godzin. Inaczej może być przy pracownikach...
Zmiana pracodawcy nie powoduje automatycznie utraty niewykorzystanego urlopu rodzicielskiego. Jeżeli pracownik nadal mieści się w ustawowym terminie i ma niewykorzystaną część urlopu, może złożyć wniosek u nowego pracodawcy. W artykule wyjaśniamy, ile tygodni urlopu...
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy co do zasady nie podwyższa podstawy wymiaru zasiłku chorobowego ani zasiłku macierzyńskiego za urlop rodzicielski, jeżeli świadczenia przysługują w czasie trwania zatrudnienia. W podstawie bierze się pod uwagę wynagrodzenie z okresu...
Wypalenie zawodowe samo w sobie nie jest w Polsce samodzielną podstawą do wystawienia L4. Lekarz może jednak wystawić e-ZLA, jeżeli objawy związane ze stresem zawodowym powodują czasową niezdolność do pracy i odpowiadają rozpoznaniu medycznemu, np. depresji, zaburzeniom lękowym,...
Umowa o pracę na czas określony co do zasady kończy się z upływem terminu, na jaki została zawarta, także wtedy, gdy pracownica korzysta z urlopu macierzyńskiego. Pracodawca nie musi zawierać kolejnej umowy tylko dlatego, że wcześniej deklarował dalszą współpracę. ...
Nauczyciel szkoły feryjnej może mieć prawo do urlopu uzupełniającego, jeżeli z przyczyn wskazanych w Karcie Nauczyciela nie wykorzystał w czasie ferii co najmniej 8 tygodni urlopu wypoczynkowego. Jeżeli przed wykorzystaniem tego urlopu stosunek pracy zostanie rozwiązany albo...
Po powrocie z długiego L4 pracodawca nie może co do zasady wysłać pracownika na bieżący urlop tylko dlatego, że nie ma dla niego projektu lub zadań. Jeżeli pracownik jest gotów do pracy, a przeszkoda leży po stronie pracodawcy, wchodzi w grę wynagrodzenie za przestój. ...
Pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może zamiast urlopu złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy, ale nie poniżej połowy pełnego etatu. Pracodawca musi uwzględnić prawidłowy wniosek pracownika. Korzystanie z obniżonego etatu nie pomniejsza wymiaru urlopu...
Nauczyciel może otrzymać L4 po urlopie dla poratowania zdrowia i po urlopie uzupełniającym, jeżeli rzeczywiście jest czasowo niezdolny do pracy, a lekarz wystawi e-ZLA. Sam fakt wcześniejszego urlopu zdrowotnego nie blokuje zwolnienia lekarskiego, ale znaczenie ma wykorzystany okres...
Gdy umowa o pracę na czas określony kończy się w trakcie urlopu macierzyńskiego albo rodzicielskiego, pracownik nie może już po tej dacie wykorzystać urlopu wypoczynkowego. Niewykorzystany urlop trzeba rozliczyć ekwiwalentem pieniężnym, chyba że bezpośrednio zawarto kolejną...
Przy równoległym zatrudnieniu urlop wypoczynkowy ustala się co do zasady odrębnie dla każdego stosunku pracy. Urlop wykorzystany u poprzedniego pracodawcy nie powinien automatycznie obniżać urlopu u nowego pracodawcy, jeżeli w danym miesiącu umowy faktycznie się nakładały. ...
Błędnie wpisany w umowie wyższy wymiar urlopu nie zawsze oznacza automatyczne prawo do dodatkowych dni. Jeżeli zapis był świadomym, korzystniejszym ustaleniem stron, może wiązać pracodawcę; jeżeli była to oczywista omyłka, pracodawca powinien ją wyjaśnić i skorygować zgodnie z...
Nauczyciel, który przechodzi z klas I-III do oddziału przedszkolnego, co do zasady zmienia zasady korzystania z urlopu: zamiast urlopu wykorzystywanego w ferie szkolne stosuje się urlop 35 dni roboczych, jeżeli oddział działa jako jednostka nieferyjna. W artykule wyjaśniamy, jak...
Nauczyciel szkoły feryjnej, który z powodu urlopu dla poratowania zdrowia nie wykorzystał urlopu wypoczynkowego w czasie ferii, może żądać urlopu uzupełniającego w trakcie roku szkolnego. Jego wymiar uzupełnia wykorzystany wypoczynek do 8 tygodni. Wyjaśniamy, jak liczyć urlop...
W okresie wypowiedzenia pracodawca może jednostronnie udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego, a pracownik ma obowiązek go wykorzystać. Dotyczy to zarówno urlopu zaległego, jak i bieżącego w wymiarze proporcjonalnym do okresu zatrudnienia w danym roku. Jeżeli do dnia...
Pracodawca nie może dowolnie wysyłać pracownika na wolne do odrobienia, narzucać urlopu bezpłatnego ani kazać pracować w dniu takiego urlopu. Jeżeli pracownik jest gotów do pracy, a przeszkoda leży po stronie pracodawcy, co do zasady nie można przerzucać na niego ryzyka braku...
Nauczyciel może skorzystać z urlopu dla poratowania zdrowia tylko wtedy, gdy spełnia warunki z art. 73 Karty Nauczyciela i uzyska właściwe orzeczenie lekarskie albo skierowanie na leczenie uzdrowiskowe. W czasie tego urlopu nie wolno mu podejmować stosunku pracy ani innej działalności...
W okresie wypowiedzenia pracodawca może jednostronnie udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego, a pracownik co do zasady ma obowiązek go wykorzystać. Dotyczy to zarówno urlopu zaległego, jak i urlopu bieżącego, ale urlop bieżący liczy się proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w...
Pracodawca nie może zmusić pracownika do rezygnacji z urlopu wypoczynkowego ani do zrzeczenia się ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie oświadczenie nie pozbawia pracownika ustawowego prawa do wypoczynku. W artykule wyjaśniamy, kiedy pracodawca może zmienić termin urlopu,...
Urlop wychowawczy na drugie dziecko przysługuje na zasadach takich samych jak na pierwsze: co do zasady do 36 miesięcy na każde dziecko, jednak jeden miesiąc z tej puli jest nieprzenoszalny dla drugiego rodzica. W praktyce jeden rodzic zwykle może wykorzystać samodzielnie maksymalnie 35...
Opiekun prawny dorosłej osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej nie nabywa z tego powodu automatycznego prawa do urlopu okolicznościowego ani do 2 dni opieki z art. 188 Kodeksu pracy. Te 2 dni dotyczą pracownika wychowującego dziecko do 14 lat. Nie oznacza to jednak, że w każdej...
Jeżeli w czasie urlopu wychowawczego pracownica zajdzie w ciążę i po zakończeniu urlopu od razu przejdzie na zwolnienie lekarskie, zasadniczo nie musi wykonywać badań dopuszczających do pracy, bo nie podejmuje pracy. Z artykułu dowiesz się, kiedy L4 w ciąży daje prawo do...
Nauczyciel może złożyć pisemny wniosek o urlop dla poratowania zdrowia także w czasie zwolnienia lekarskiego. Przepisy Karty Nauczyciela nie wymagają, aby przed złożeniem wniosku wrócił do pracy albo uzyskał zaświadczenie o zdolności do pracy. W artykule wyjaśniamy, jakie...
Nauczyciel może otrzymać urlop bezpłatny, ale nie jest to urlop udzielany automatycznie. Decydują znaczenie ma podstawa prawna, wymiar zatrudnienia, uzasadnienie wniosku oraz to, czy nieobecność nie zakłóci pracy szkoły. W artykule wyjaśniamy, kiedy urlop bezpłatny...
Po urlopie macierzyńskim i wypoczynkowym pracownica może złożyć wniosek o urlop wychowawczy, jeżeli ma co najmniej 6 miesięcy stażu pracy. Pracodawca co do zasady musi uwzględnić prawidłowo złożony wniosek. Wyjaśniamy, kiedy złożyć wniosek, jak zrezygnować z...
Zwolnienie lekarskie nie przesuwa automatycznie początku urlopu wychowawczego. Jeżeli pracownik złożył skuteczny wniosek o urlop wychowawczy, urlop rozpoczyna się w terminie wskazanym we wniosku, nawet gdy wcześniej pracownik zachorował. Inaczej jest przy urlopie wypoczynkowym:...
Po martwym urodzeniu dziecka pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni po porodzie. Od 6 sierpnia 2025 r. zasiłek macierzyński może być przyznany także na podstawie zaświadczenia o martwym urodzeniu, gdy nie sporządzono aktu urodzenia z adnotacją o martwym...
Skierowanie do sanatorium z ZUS nie powinno odbierać prawa do zaplanowanego urlopu wypoczynkowego. Jeżeli na czas leczenia lekarz wystawi e-ZLA, nieobecność jest rozliczana jako choroba, a urlop przypadający w tym okresie należy przesunąć albo uzupełnić w innym terminie. ...
Po urlopie rodzicielskim pracownica w kolejnej ciąży może rozpocząć zwolnienie lekarskie, jeżeli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy. Nie musi wcześniej wracać do pracy, ale powinna usprawiedliwić nieobecność zgodnie z zasadami obowiązującymi u pracodawcy. W artykule...
Pracodawca może odmówić urlopu wypoczynkowego albo przesunąć jego termin tylko wtedy, gdy ma ku temu realną podstawę wynikającą z organizacji pracy, planu urlopów lub szczególnych potrzeb zakładu. Sama zmiana decyzji na kilka dni przed wypoczynkiem nie wystarczy, zwłaszcza gdy...
Pracownica może korzystać z urlopu wychowawczego na trzecie dziecko także wtedy, gdy wcześniej wykorzystała urlopy wychowawcze na starsze dzieci. Limit 36 miesięcy odnosi się co do zasady do konkretnego dziecka, a nie do całego okresu zatrudnienia rodzica. W artykule...
Nauczyciel zatrudniony w szkole feryjnej ma prawo do urlopu uzupełniającego, jeżeli z przyczyn wskazanych w Karcie Nauczyciela nie wykorzystał w czasie ferii szkolnych urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 8 tygodni. Urlop uzupełniający przysługuje w ciągu roku szkolnego i...
Jeżeli zwolnienie lekarskie kończy się przed pierwszym dniem zatwierdzonego urlopu wypoczynkowego, pracownik może rozpocząć urlop zgodnie z ustalonym terminem. Nie trzeba składać nowego wniosku, o ile wcześniejszy urlop został prawidłowo udzielony przez pracodawcę. Inaczej...
Pracownik zatrudniony na 1/8 etatu ma urlop liczony proporcjonalnie do wymiaru etatu, a następnie rozliczany w godzinach. Przy stażu krótszym niż 10 lat daje to 24 godziny urlopu rocznie, a przy stażu co najmniej 10 lat - 32 godziny. Jeżeli taka osoba pracuje jeden dzień w...
Pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może wnioskować o obniżenie etatu, nie niżej niż do 1/2 pełnego wymiaru. Pracodawca musi taki wniosek uwzględnić, ale ochrona przed zwolnieniem ma konkretne granice i wyjątki. Wyjaśniamy, od kiedy działa ochrona, kiedy pracodawca...
Po urlopie macierzyńskim i rodzicielskim pracownica co do zasady nadal nabywa urlop wypoczynkowy, natomiast urlop wychowawczy może ograniczyć prawo do urlopu za kolejne lata. Przy rozwiązaniu albo wygaśnięciu umowy niewykorzystany urlop trzeba rozliczyć ekwiwalentem pieniężnym. ...
Przy urlopie nie liczy się sama długość faktycznej zmiany, lecz obowiązujący pracownika rozkład czasu pracy. Jeżeli w grafiku na dany dzień prawidłowo zaplanowano 14 godzin pracy, z puli urlopowej co do zasady odlicza się 14 godzin. Jeżeli jednak pracownik formalnie ma podstawowy,...
W artykule autor polemizuje ze stanowiskiem Krzysztofa Rączki zawartym w opracowaniu pt. „Kilka uwag w sprawie wymiaru urlopu na żądanie”, PiZS z 2012 r. Nr 1, str. 34-35.
Autor kontynuuje omawianie zagadnień związanych z zaległościami urlopowymi bibliotekarzy wyższych uczelni publicznych, wskazując na mankamenty systemu prawa, które powodują negatywne skutki społeczne, nie pozwalając poprawnie stosować przepisów prawa pracy.
Autor kontynuuje omawianie zagadnień związanych z zaległościami urlopowymi bibliotekarzy wyższych uczelni publicznych, wskazując na mankamenty systemu prawa, które powodują negatywne skutki społeczne, nie pozwalając poprawnie stosować przepisów prawa pracy.
Autor omawia zagadnienia związane z zaległościami urlopowymi bibliotekarzy wyższych uczelni publicznych, wskazując na mankamenty systemu prawa, które powodują negatywne skutki społeczne, nie pozwalając poprawnie stosować przepisów prawa pracy.
W artykule autor omawia problematykę prawa do urlopu nauczycieli akademickich, którym prawo to przysługuje na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.) – zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym.
W artykule omówiono zagadnienia dotyczące nabycia prawa do urlopu dodatkowego pracownika niepełnosprawnego w sytuacji orzeczenia niepełnosprawności na czas określony i związane z tym dalsze wątpliwości.
W artykule omówiono problematykę dotyczącą udzielania zaległego urlopu na żądanie w związku z rozbieżnymi interpretacjami w tym zakresie oraz z potrzebą rozstrzygnięcia tych kwestii w świetle aktualnego stanu prawnego i poprawnych reguł wykładniowych.
W artykule omówiono zagadnienia dotyczące nabywania prawa do pierwszego urlopu wypoczynkowego na zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2004 r.
W artykule omówiono zagadnienia związane z art.264 ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie prawa do urlopu wypoczynkowego bibliotekarzy. Wskazano na naruszenie przez ustawodawcę zasady prawa nabytych, co powinno być przedmiotem badania przez Rzecznika...
W artykule omówiono kwestię dotycząca momentu, w którym najpóźniej pracownik może zażądać od pracodawcy urlopu na żądanie, analizując ostatni wyrok Sądu Najwyższego w tej sprawie omówiony wstępnie na łamach „Rzeczpospolitej” z dnia 16.11.2006 r.
W artykule omówiono moment powstania prawa do urlopu dodatkowego pracownika zaliczonego do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności.
W artykule omówiono zasady udzielania urlopu na żądanie pracownikom zatrudnionym w stałym rozkładzie czasu pracy oraz w równoważnych normach czasu pracy i w rozkładzie zmiennym.
W artykule omówiono uprawnienia pracodawcy w procesie udzielania urlopu na żądanie, zwracając szczególną uwagę na odrębne zasady w tym zakresie obowiązujące w stosunku do udzielania urlopu podstawowego.
W artykule omówiono przeznaczenie instytucji urlopu na żądanie oraz relację między urlopem, w tym urlopem na żądanie a zakazem wypowiedzenia umowy o pracę w czasie korzystania z urlopu wypoczynkowego (art. 41 K.p.).
W artykule omówiono zasady udzielania urlopu zaległego.
Zasady udzielania urlopów w przypadku konieczności przeliczenia dni na godziny urlopu oraz odpowiadające im powinności w zakresie ewidencjonowania okresów przebywania na urlopie wypoczynkowym.
Wykładnia instytucji urlopu na żądanie w aspekcie celowościowym tej instytucji przy uwzględnieniu elementów równego traktowania w zatrudnieniu.
Wyjaśnienie charakteru znaczeniowego dnia urlopu wypoczynkowego w aspekcie jego wymiaru oraz okresu czasu wolnego przeznaczonego na wypoczynek.
Omówienie zasad udzielania końcowej części godzinowej urlopu wypoczynkowego w rozmiarze mniejszym niż dobowy wymiar czasu pracy pracownika.
Wykładnia przepisów urlopowych dotyczących przeliczania dni urlopu na godziny urlopowe w stosunku do pracowników zatrudnionych na niepełnym etacie.
.jpeg)
.jpeg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
