Umowa-zlecenie w dzień ustawowo wolny od pracy

Czy można podpisać umowę-zlecenie w święto?

Tak. Przepisy prawa cywilnego nie zakazują zawarcia umowy-zlecenia w dniu ustawowo wolnym od pracy. Zgodnie z art. 734 Kodeksu cywilnego przez umowę-zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie, a w praktyce do wielu umów o świadczenie usług stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Samo podpisanie umowy w święto nie jest więc problemem. Problem pojawia się wtedy, gdy umowa ma służyć wykonywaniu pracy w sklepie w dniu, w którym przepisy ograniczają handel, albo gdy w rzeczywistości opisuje typowe zatrudnienie pracownicze.

Sklep spożywczy a zakaz handlu w święta

W przypadku małego osiedlowego sklepu kluczowa jest nie tylko forma umowy, ale także przepisy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. Ustawa ta obejmuje nie tylko pracowników zatrudnionych na umowę o pracę, lecz także osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, jeżeli powierzono im wykonywanie pracy w handlu lub czynności związanych z handlem.

Oznacza to, że zatrudnienie osoby na umowę-zlecenia wyłącznie po to, aby sprzedawała towary w sklepie 15 sierpnia, może naruszać zakaz powierzania pracy w handlu, jeśli nie zachodzi jeden z ustawowych wyjątków. W praktyce najczęściej spotykany wyjątek dotyczący małego sklepu polega na tym, że handel prowadzi osobiście przedsiębiorca będący osobą fizyczną, we własnym imieniu i na własny rachunek. To jednak nie jest to samo, co powierzenie sprzedaży zleceniobiorcy.

Jeżeli sklep korzysta z wyjątku przewidzianego w ustawie, trzeba każdorazowo sprawdzić, czy rzeczywisty rodzaj placówki i sposób wykonywania pracy faktycznie mieszczą się w tym wyjątku. Inaczej oceniany będzie sklep prowadzony osobiście przez właściciela, a inaczej sytuacja, w której za ladą staje osoba zatrudniona specjalnie na świąteczny dyżur.

Kiedy umowa-zlecenie może zostać uznana za umowę o pracę?

Drugim ryzykiem jest pozorne użycie umowy-zlecenia zamiast umowy o pracę. Zgodnie z art. 22 Kodeksu pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Jeżeli więc osoba w sklepie ma obowiązek przyjść na konkretną zmianę, wykonywać polecenia właściciela lub kierownika, pracować w wyznaczonym miejscu, według grafiku i w sposób typowy dla pracownika sklepu, sama nazwa umowy nie przesądza o jej charakterze. Zatrudnienie w takich warunkach może zostać potraktowane jako stosunek pracy, niezależnie od tego, że dokument nazwano umową-zlecenia.

Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków właściwych dla stosunku pracy. Potwierdza to także orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym wyrok z dnia 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt I PKN 642/98, w którym wskazano, że nazwa umowy nie ma decydującego znaczenia, jeżeli sposób wykonywania pracy odpowiada cechom stosunku pracy.

Jakie są konsekwencje naruszenia przepisów?

Powierzenie pracy w handlu wbrew zakazowi może skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową i grzywną. W przypadku uporczywego lub złośliwego naruszania przepisów mogą pojawić się także poważniejsze konsekwencje przewidziane w przepisach karnych.

Osobne ryzyko dotyczy zastępowania umowy o pracę umową-zlecenia. Jeżeli kontrola wykaże, że zleceniobiorca faktycznie wykonywał pracę jak pracownik, przedsiębiorca może narazić się na roszczenia dotyczące ustalenia istnienia stosunku pracy oraz sankcje z Kodeksu pracy. Znaczenie mogą mieć także zaległe składki, urlopy, dodatki, ewidencja czasu pracy i inne obowiązki pracodawcy.

Przy umowie-zlecenia trzeba również pamiętać o obowiązkach właściwych dla tej formy współpracy, w tym o minimalnej stawce godzinowej, ewidencjonowaniu liczby godzin wykonania zlecenia oraz prawidłowym rozliczeniu składek i podatku. Te obowiązki nie znoszą jednak zakazu powierzania pracy w handlu, jeżeli dany dzień i dana placówka są nim objęte.

Co powinien zrobić właściciel małego sklepu?

Przed dopuszczeniem kogokolwiek do pracy w sklepie w święto warto przejść przez trzy pytania. Po pierwsze: czy w danym dniu sklep może prowadzić handel na podstawie ustawy o ograniczeniu handlu? Po drugie: czy osoba mająca pracować w sklepie mieści się w dopuszczalnym modelu pracy w tym dniu? Po trzecie: czy sposób wykonywania obowiązków nie ma cech stosunku pracy.

Jeżeli odpowiedź na którekolwiek z tych pytań jest niepewna, bezpieczniej jest nie opierać się wyłącznie na nazwie umowy-zlecenia. W praktyce dokument powinien odpowiadać rzeczywistym zasadom współpracy, a nie służyć obejściu przepisów o pracy w handlu albo przepisów prawa pracy.

FAQ

Czy można zawrzeć umowę-zlecenie 15 sierpnia?

Tak, samo zawarcie umowy-zlecenia w święto jest dopuszczalne. Nie oznacza to jednak, że zleceniobiorca może automatycznie wykonywać w tym dniu pracę w sklepie, jeżeli przepisy o ograniczeniu handlu tego zakazują.

Czy zleceniobiorca może sprzedawać w sklepie w święto?

Co do zasady trzeba zachować dużą ostrożność. Ustawa o ograniczeniu handlu obejmuje także powierzanie pracy osobom wykonującym czynności na podstawie umów cywilnoprawnych. Dopuszczalność zależy od tego, czy zachodzi konkretny wyjątek ustawowy.

Czy właściciel sklepu może sam pracować w święto?

W niektórych sytuacjach tak, zwłaszcza gdy przedsiębiorca będący osobą fizyczną prowadzi handel osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek. Nie należy jednak utożsamiać tego wyjątku z prawem do zatrudnienia zleceniobiorcy do obsługi sklepu.

Kiedy zlecenie może zostać uznane za umowę o pracę?

Gdy praca jest wykonywana osobiście, odpłatnie, pod kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez zatrudniającego. Wtedy nazwa umowy ma drugorzędne znaczenie, a kontrola może zakwestionować cywilnoprawny charakter współpracy.

Czy zgoda zleceniobiorcy rozwiązuje problem?

Nie zawsze. Zgoda osoby wykonującej zlecenie nie uchyla zakazu powierzania pracy w handlu ani przepisów o stosunku pracy. Organy kontrolne oceniają przede wszystkim rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków.

Podsumowanie

Umowę-zlecenia można podpisać w dzień ustawowo wolny od pracy, ale w sklepie spożywczym trzeba oddzielić samo zawarcie umowy od wykonywania pracy w handlu. Jeżeli 15 sierpnia sklep jest objęty zakazem handlu, zatrudnienie zleceniobiorcy do obsługi klientów może być niedopuszczalne, chyba że konkretna sytuacja mieści się w ustawowym wyjątku.

Dodatkowo umowa-zlecenia nie może służyć obejściu przepisów prawa pracy. Jeżeli organizacja obowiązków odpowiada stosunkowi pracy, przedsiębiorca powinien liczyć się z ryzykiem zakwestionowania umowy i konsekwencjami finansowymi.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 z późn. zm.

3. Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni, Dz.U. 2018 poz. 305 z późn. zm.

4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt I PKN 642/98

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.