Czas pracy wychowawcy w ośrodku szkolno-wychowawczym

Czas pracy wychowawcy w ośrodku szkolno-wychowawczym

Zasady czasu pracy nauczyciela wynikają przede wszystkim z art. 42 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. Nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć pracuje w ramach czasu pracy nieprzekraczającego 40 godzin tygodniowo. Nie oznacza to jednak, że wszystkie te godziny są jednakowo rozliczane jako zajęcia bezpośrednio prowadzone z uczniami albo wychowankami.

W przypadku wychowawcy w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym istotne jest odróżnienie dwóch pojęć: 40-godzinnego tygodnia pracy oraz tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć, czyli pensum. Dla tej grupy nauczycieli pensum wynosi co do zasady 24 godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych prowadzonych bezpośrednio z wychowankami albo na ich rzecz.

Pozostała część czasu pracy nie jest czasem "wolnym". Wypełniają ją czynności mieszczące się w obowiązkach nauczyciela, ale nie zawsze stanowiące zajęcia pensum. Chodzi w szczególności o przygotowanie do pracy z grupą, prowadzenie dokumentacji, analizę sytuacji wychowanków, kontakty z rodzicami lub opiekunami, udział w zebraniach zespołów, współpracę ze specjalistami, samokształcenie oraz realizację innych zadań statutowych placówki.

Czy wychowawca może mieć dyżur w grupie w pozostałych godzinach?

Odpowiedź zależy od tego, czym w praktyce jest taki dyżur. Jeżeli polega on na regularnej, zaplanowanej i bezpośredniej pracy opiekuńczo-wychowawczej z grupą wychowanków, to nie powinien być automatycznie przenoszony do "pozostałych" godzin tylko dlatego, że nauczyciel wykonał już 24 godziny pensum. Taka praca może mieć charakter zajęć bezpośrednich i powinna zostać prawidłowo uwzględniona w planie pracy.

Jeżeli natomiast dyżur ma charakter organizacyjny, porządkowy, krótkotrwały, wynika z zadań statutowych placówki i nie zwiększa faktycznie tygodniowego wymiaru stałych zajęć bezpośrednich ponad pensum, może mieścić się w ramach 40-godzinnego tygodnia pracy. W praktyce trzeba więc ocenić nie samą nazwę "dyżur", ale rzeczywistą treść czynności.

Dyrektor może przydzielać nauczycielowi zadania wynikające z organizacji pracy szkoły lub ośrodka, ale polecenia te powinny pozostawać w granicach prawa, statutu, arkusza organizacyjnego, przydziału czynności oraz obowiązujących norm czasu pracy. Nie można dowolnie zastępować godzin ponadwymiarowych stałą pracą z grupą wpisaną jako obowiązek poza pensum.

Co może wypełniać pozostałe godziny pracy?

Poza pensum nauczyciel może wykonywać czynności potrzebne do prawidłowej realizacji zadań placówki. W ośrodku szkolno-wychowawczym będą to często czynności związane z bezpieczeństwem, opieką, indywidualnym wsparciem wychowanków oraz organizacją pracy wychowawczej.

Do takich czynności można zaliczyć w szczególności:

• przygotowanie zajęć, materiałów i planów pracy z grupą,
• prowadzenie dokumentacji wychowawczej i analizę sytuacji wychowanków,
• udział w zebraniach zespołów nauczycieli, specjalistów i wychowawców,
• współpracę z rodzicami, opiekunami prawnymi, poradniami i instytucjami wspierającymi dziecko,
• udział w szkoleniach, samokształceniu i doskonaleniu zawodowym,
• czynności organizacyjne związane z funkcjonowaniem grupy, internatu lub placówki, jeżeli wynikają z zadań statutowych.

Ważne jest, aby zadania te były rzeczywiście związane z pracą nauczyciela i organizacją placówki. Nie powinny prowadzić do faktycznego zwiększenia obowiązkowego wymiaru stałej pracy bezpośredniej ponad pensum bez prawidłowego rozliczenia.

Kiedy dyżur może oznaczać godziny ponadwymiarowe?

Godziny ponadwymiarowe pojawiają się wtedy, gdy nauczyciel realizuje zajęcia ponad obowiązujące go pensum, a zajęcia te mają charakter zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych prowadzonych bezpośrednio z uczniami albo wychowankami. Jeżeli więc wychowawca ma 24 godziny pensum, a dodatkowo przydziela mu się kolejne stałe godziny opieki nad grupą, należy zbadać, czy nie są to godziny ponadwymiarowe.

Nie przesądza tego sama nazwa w grafiku. Określenie "dyżur", "opieka", "nadzór" albo "praca z grupą" może obejmować różne czynności. Decydujące są: zakres odpowiedzialności nauczyciela, obecność wychowanków, powtarzalność obowiązku, miejsce w planie pracy oraz to, czy zadanie odpowiada zajęciom bezpośrednim.

Jeżeli placówka traktuje stałą opiekę nad grupą jako czynność poza pensum, nauczyciel może poprosić o pisemne wyjaśnienie podstawy przydziału tych godzin i sposobu ich rozliczania. W sporach znaczenie mają dokumenty: arkusz organizacyjny, plan pracy, przydział czynności, ewidencja godzin, statut oraz regulaminy obowiązujące w ośrodku.

Jak powinien postąpić wychowawca?

Najbezpieczniej zacząć od ustalenia, jakie dokładnie godziny są ujęte jako pensum, a jakie jako inne zadania w ramach 40-godzinnego tygodnia pracy. Wychowawca powinien porównać grafik z przydziałem czynności i sprawdzić, czy opis dyżurów odpowiada faktycznie wykonywanym obowiązkom.

Jeżeli z dokumentów wynika, że nauczyciel regularnie sprawuje bezpośrednią opiekę nad wychowankami ponad 24 godziny tygodniowo, warto wystąpić do dyrektora o doprecyzowanie, czy są to godziny ponadwymiarowe, zastępstwa, zadania statutowe czy inna kategoria pracy. Dobrze, aby taka odpowiedź była udzielona na piśmie lub co najmniej znalazła odzwierciedlenie w dokumentacji organizacyjnej.

W razie braku jasności pomocna może być konsultacja z prawnikiem znającym prawo oświatowe albo ze związkiem zawodowym działającym w placówce. Ocena zawsze zależy od realnego zakresu obowiązków, a nie tylko od nazwy wpisanej w planie dyżurów.

FAQ

Czy wychowawca w SOSW pracuje tylko 24 godziny tygodniowo?

Nie. 24 godziny to co do zasady pensum, czyli tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć bezpośrednich. Pełny czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze nie może przekraczać 40 godzin tygodniowo.

Czy dyrektor może wpisać dyżur w grupie poza pensum?

Może przydzielać zadania wynikające z organizacji pracy placówki, ale trzeba ocenić rzeczywistą treść dyżuru. Jeśli jest to stała bezpośrednia praca opiekuńczo-wychowawcza z wychowankami, nie powinna być automatycznie traktowana jako zwykła czynność poza pensum.

Czy przygotowanie dokumentacji wlicza się do czasu pracy?

Tak. Prowadzenie dokumentacji, przygotowanie do zajęć, współpraca z rodzicami i specjalistami oraz doskonalenie zawodowe mogą mieścić się w 40-godzinnym tygodniu pracy nauczyciela.

Co zrobić, gdy grafik przekracza 24 godziny pracy z wychowankami?

Warto porównać grafik z przydziałem czynności i wystąpić do dyrektora o wyjaśnienie, jak kwalifikowane są dodatkowe godziny. Jeżeli są to zajęcia bezpośrednie ponad pensum, może powstać kwestia godzin ponadwymiarowych.

Czy każda czynność opiekuńcza jest godziną pensum?

Nie zawsze. O kwalifikacji decyduje charakter czynności, jej powtarzalność, sposób ujęcia w organizacji pracy oraz to, czy jest to bezpośrednia praca z uczniami lub wychowankami. Dlatego każdą sytuację trzeba oceniać konkretnie.

Podsumowanie

Wychowawca w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym pracuje w ramach 40-godzinnego tygodnia pracy, ale jego pensum zajęć bezpośrednich wynosi co do zasady 24 godziny. Pozostały czas może obejmować zadania statutowe, przygotowanie do pracy, dokumentację, współpracę z rodzicami i specjalistami oraz doskonalenie zawodowe.

Dyżur w grupie może być dopuszczalny w ramach organizacji pracy placówki, ale nie powinien służyć omijaniu limitu pensum. Jeżeli dyżur faktycznie polega na stałej bezpośredniej opiece wychowawczej nad grupą, należy sprawdzić, czy nie powinien zostać potraktowany jako zajęcia w ramach pensum albo godziny ponadwymiarowe.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19 z późn. zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.