Łączenie pensum pedagoga i doradcy zawodowego

Kiedy można łączyć pensum nauczyciela?

Łączenie pensum jest instytucją przewidzianą w Karcie Nauczyciela. Dotyczy sytuacji, w której jeden nauczyciel realizuje w ramach tego samego stosunku pracy obowiązki przypisane do stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin. Nie jest to jednak swobodna decyzja dyrektora polegająca na wybraniu dowolnej liczby godzin, np. 23/23.

Podstawowe znaczenie ma art. 42 Karty Nauczyciela. Przepis ten reguluje tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć nauczycieli oraz zasady ustalania wymiaru w razie wykonywania obowiązków dla stanowisk o różnym pensum. W odniesieniu do pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych szczegółowy wymiar ustala organ prowadzący, przy uwzględnieniu limitów wynikających z ustawy.

Oznacza to, że dyrektor może przydzielić godziny zgodnie z arkuszem organizacyjnym, kwalifikacjami nauczyciela i potrzebami szkoły, ale nie może zastąpić uchwały organu prowadzącego własnym, uznaniowym uśrednieniem pensum. Jeżeli w szkole nadal stosuje się wymiar 25/25 dla pedagoga, warto zweryfikować, z jakiej uchwały lub podstawy organizacyjnej on wynika, ponieważ dla nauczycieli specjalistów w szkołach ustawodawca przewiduje szczególne zasady. Warto sprawdzić także omówienie: Czy dyrektor może zabrać nauczycielowi godziny.

Czy dyrektor może zmienić pedagogowi pensum na 23/23?

Odpowiedź zależy od dokumentów szkoły i podstawy zatrudnienia nauczyciela. Jeżeli nauczyciel jest zatrudniony jako pedagog, a dyrektor jedynie przydziela mu zadania mieszczące się w zakresie tego stanowiska, sama organizacja pracy może ulec zmianie w granicach prawa. Inaczej należy ocenić sytuację, gdy nauczycielowi faktycznie powierza się obowiązki właściwe dla innego stanowiska albo zmienia się istotne warunki zatrudnienia.

Nie wystarczy argument, że nauczyciel ma kwalifikacje z poradnictwa zawodowego lub rewalidacji. Kwalifikacje pozwalają rozważyć przydzielenie określonych zajęć, ale nie zastępują podstawy prawnej do zmiany pensum, stanowiska, zakresu obowiązków ani treści stosunku pracy. Każda taka decyzja powinna być możliwa do wykazania w arkuszu organizacyjnym, przydziale czynności, uchwale organu prowadzącego i dokumentacji kadrowej.

Jeżeli z uchwały organu prowadzącego wynika pensum doradcy zawodowego lub pedagoga, dyrektor powinien zastosować właśnie ten wymiar. Jeżeli natomiast nauczyciel wykonuje część zadań na jednym stanowisku, a część na drugim, należy ustalić łączony wymiar zgodnie z zasadami wynikającymi z Karty Nauczyciela, a nie przez proste, nieuzasadnione uśrednienie.

Zobacz również: wynagrodzenie nauczyciela za godziny ponadwymiarowe i zajęcia rewalidacyjne

Zmiana stanowiska a przydział innych zajęć

Trzeba odróżnić przydzielenie zajęć w ramach dotychczasowego stanowiska od przeniesienia nauczyciela na inne stanowisko. W przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania zastosowanie może mieć art. 18 Karty Nauczyciela. Przepis ten przewiduje, że nauczyciel może być przeniesiony na własną prośbę albo z urzędu za jego zgodą na inne stanowisko w tej samej lub innej szkole.

Pojęcie stanowiska w praktyce wiąże się między innymi z rodzajem obowiązków i tygodniowym obowiązkowym wymiarem zajęć. Jeżeli więc dyrektor chce faktycznie zmienić nauczycielowi stanowisko z pedagoga na stanowisko obejmujące także inne obowiązki o odmiennym pensum, nie można pomijać wymogów dotyczących zgody nauczyciela lub prawidłowej zmiany warunków zatrudnienia.

W przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę zmiana istotnych warunków pracy i płacy co do zasady wymaga porozumienia stron albo zastosowania właściwego trybu zmiany warunków zatrudnienia. Sama informacja ustna lub jednostronne wpisanie nowego wymiaru godzin do planu lekcji może być niewystarczające, jeżeli zmienia elementy wynikające ze stosunku pracy.

Poradnictwo zawodowe i rewalidacja w pensum pedagoga

Zajęcia z doradztwa zawodowego i zajęcia rewalidacyjne mogą być prowadzone przez nauczyciela mającego odpowiednie kwalifikacje, ale ich przydzielenie nie zawsze oznacza ten sam skutek prawny. Doradca zawodowy jest wprost wymieniany w przepisach dotyczących nauczycieli specjalistów, natomiast zajęcia rewalidacyjne mogą być realizowane w różnych konfiguracjach organizacyjnych, zależnie od typu szkoły, kwalifikacji nauczyciela i potrzeb ucznia wynikających z orzeczenia.

Dlatego w opisanej sytuacji nie można automatycznie przyjąć, że dyrektor ma prawo zmienić pełny etat pedagoga z 25/25 na 23/23 tylko przez dodanie poradnictwa zawodowego i rewalidacji. Należy ustalić, czy szkoła traktuje te godziny jako obowiązki na tym samym stanowisku, czy jako obowiązki dla stanowisk o różnym pensum. Od tej kwalifikacji zależy sposób obliczenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć.

Jeżeli dyrektor twierdzi, że stosuje pensum łączone, nauczyciel może poprosić o wskazanie podstawy prawnej, uchwały organu prowadzącego oraz sposobu wyliczenia. Prawidłowe łączenie pensum powinno być możliwe do odtworzenia na podstawie konkretnych danych: liczby godzin przypisanych do każdego rodzaju obowiązków oraz pensum obowiązującego dla tych obowiązków.

Co powinien zrobić nauczyciel?

W pierwszej kolejności warto zażądać pisemnego wyjaśnienia, na jakiej podstawie przyjęto wymiar 23/23. Pismo powinno być rzeczowe i odnosić się do dokumentów, a nie tylko do oceny, czy decyzja dyrektora jest słuszna. Nauczyciel może zapytać w szczególności o uchwałę organu prowadzącego, arkusz organizacyjny, sposób wyliczenia łączonego pensum oraz podstawę przydzielenia zajęć z doradztwa zawodowego i rewalidacji.

Jeżeli z dokumentów wynika, że nastąpiła zmiana stanowiska lub istotnych warunków pracy, nauczyciel powinien ustalić, czy wyraził na nią zgodę oraz czy zachowano wymagany tryb. W razie sporu pomocne może być zwrócenie się do organu prowadzącego, kuratorium w zakresie nadzoru pedagogicznego albo skonsultowanie dokumentów z prawnikiem specjalizującym się w prawie oświatowym.

Nie należy opierać się wyłącznie na nazwie zajęć w planie lekcji. Decydujące znaczenie ma to, jak określono stanowisko nauczyciela, jakie pensum wynika z przepisów i uchwały organu prowadzącego oraz czy powierzony zakres obowiązków mieści się w dotychczasowym stosunku pracy.

Podsumowanie

Łączenie pensum nauczyciela jest dopuszczalne, ale tylko wtedy, gdy wynika z przepisów i rzeczywistego wykonywania obowiązków dla stanowisk o różnym tygodniowym wymiarze zajęć. Dyrektor nie może dowolnie ustalić wymiaru 23/23 bez oparcia w Karcie Nauczyciela, uchwale organu prowadzącego i prawidłowym wyliczeniu.

W opisanej sprawie kluczowe jest sprawdzenie, czy nauczyciel nadal pracuje jako pedagog, czy powierzono mu także obowiązki doradcy zawodowego lub inne zadania o odmiennym pensum. Jeżeli zmiana dotyczy stanowiska lub istotnych warunków zatrudnienia, może wymagać zgody nauczyciela albo zastosowania właściwego trybu zmiany warunków pracy.

FAQ

Czy dyrektor może sam ustalić pensum łączone?

Nie w sposób dowolny. Dyrektor musi stosować przepisy Karty Nauczyciela, uchwałę organu prowadzącego i zatwierdzony arkusz organizacyjny. Powinien też umieć wykazać sposób obliczenia pensum.

Czy dodatkowe kwalifikacje oznaczają zgodę na zmianę pensum?

Nie. Dodatkowe kwalifikacje pozwalają przydzielić określone zajęcia, jeżeli jest na to podstawa organizacyjna, ale nie zastępują zgody nauczyciela na zmianę stanowiska ani prawidłowej zmiany warunków zatrudnienia.

Czy pedagog i doradca zawodowy mają zawsze takie samo pensum?

Nie należy tego zakładać bez sprawdzenia uchwały organu prowadzącego i aktualnych przepisów. Dla nauczycieli specjalistów ustawodawca przewiduje szczególne zasady, a szczegółowy wymiar powinien wynikać z dokumentów obowiązujących u danego organu prowadzącego.

Co zrobić, gdy szkoła wprowadza pensum 23/23 bez wyjaśnień?

Najlepiej złożyć pisemny wniosek o wskazanie podstawy prawnej, uchwały organu prowadzącego, arkusza organizacyjnego oraz wyliczenia pensum. Dopiero po analizie tych dokumentów można ocenić, czy decyzja jest prawidłowa.

Czy zmiana przydziału godzin zawsze wymaga zgody nauczyciela?

Nie zawsze. Zwykły przydział zajęć w ramach dotychczasowego stanowiska może mieścić się w organizacji pracy szkoły. Zgoda lub formalna zmiana warunków może być potrzebna wtedy, gdy dochodzi do zmiany stanowiska albo istotnych warunków zatrudnienia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19 ze zm.