Aneksy do umowy zlecenia a umowa o pracę

Czy można wielokrotnie aneksować umowę zlecenia?

Tak. Przepisy nie przewidują maksymalnej liczby aneksów do umowy zlecenia. Aneks może przedłużać czas trwania umowy, zmieniać wynagrodzenie, zakres czynności, miejsce wykonywania zlecenia, sposób rozliczeń albo inne ustalenia stron. Warunkiem jest jednak zgoda obu stron, ponieważ aneks jest porozumieniem zmieniającym umowę.

Oznacza to, że zleceniodawca nie powinien jednostronnie narzucać kolejnych zmian. Jeżeli nie zgadza się Pani na nowy aneks, co do zasady nie ma obowiązku go podpisywać. Trzeba jednak sprawdzić, co wynika z dotychczasowej umowy, zwłaszcza w zakresie czasu jej obowiązywania, wypowiedzenia i skutków odmowy przyjęcia nowych warunków.

Wielokrotne aneksowanie umowy zlecenia nie jest samo w sobie nielegalne. Niepokój powinno budzić dopiero to, że pod nazwą zlecenia faktycznie wykonywana jest praca odpowiadająca stosunkowi pracy.

Kiedy zlecenie może być w rzeczywistości umową o pracę?

Zgodnie z art. 22 Kodeksu pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Jeżeli praca jest wykonywana w takich warunkach, zatrudnienie jest zatrudnieniem pracowniczym bez względu na nazwę zawartej umowy. Kodeks pracy wyraźnie zakazuje zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną, gdy faktyczne warunki wykonywania pracy odpowiadają stosunkowi pracy.

Najważniejsze cechy, które mogą przemawiać za istnieniem stosunku pracy, to w szczególności:

• obowiązek osobistego wykonywania pracy,
• stałość i powtarzalność obowiązków,
• podporządkowanie poleceniom przełożonych,
• wykonywanie pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez firmę,
• rozliczanie obecności, grafików, spóźnień lub nieobecności podobnie jak u pracowników etatowych,
• brak rzeczywistej swobody w organizowaniu sposobu wykonania zlecenia.

Nie wystarczy więc sama nazwa "umowa zlecenia" ani to, że strony podpisywały kolejne aneksy. Kluczowe jest to, jak współpraca wyglądała w praktyce.

Jakie znaczenie mają kolejne aneksy?

Kolejne aneksy mogą być neutralne prawnie, jeżeli służą tylko uporządkowaniu współpracy cywilnoprawnej, na przykład zmianie stawki albo przedłużeniu okresu wykonywania zlecenia. Mogą jednak stać się ważnym dowodem, jeśli pokazują wieloletnią, ciągłą i podporządkowaną pracę wykonywaną jak etat.

W sprawie o ustalenie stosunku pracy znaczenie mogą mieć między innymi: umowy, aneksy, grafiki, listy obecności, korespondencja z przełożonymi, regulaminy, ewidencje czasu pracy, potwierdzenia wypłat oraz zeznania świadków. Sąd bada całokształt okoliczności, a nie tylko jeden dokument.

Jak dochodzić ustalenia stosunku pracy?

Osoba, która uważa, że była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, mimo że podpisywała umowę zlecenia, może wystąpić do sądu pracy z pozwem o ustalenie istnienia stosunku pracy. W praktyce takie żądanie bywa łączone z roszczeniami o świadczenia pracownicze, jeżeli wynikają z ustalonego stosunku pracy.

Z inicjatywą może wystąpić także inspektor pracy. Państwowa Inspekcja Pracy może podjąć czynności kontrolne, a w określonych sytuacjach skierować sprawę do sądu lub przystąpić do toczącego się postępowania.

Jeżeli sąd ustali, że strony łączył stosunek pracy, mogą powstać dalsze skutki, na przykład dotyczące urlopu wypoczynkowego, wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, okresów zatrudnienia, świadectwa pracy albo rozliczeń składkowych. Zakres takich roszczeń zależy od konkretnego stanu faktycznego, czasu trwania współpracy i zgromadzonych dowodów.

Trzeba też pamiętać o przedawnieniu. Roszczenia ze stosunku pracy co do zasady przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Dlatego nie warto odkładać analizy sprawy, jeżeli współpraca trwa od dłuższego czasu.

Umowa zlecenia a prawa zleceniobiorcy

Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną. Nie daje automatycznie takich samych uprawnień jak umowa o pracę, w szczególności prawa do urlopu wypoczynkowego na zasadach z Kodeksu pracy, ochrony przed wypowiedzeniem właściwej dla pracowników czy typowego podporządkowania służbowego.

Nie oznacza to jednak, że zleceniobiorca jest pozbawiony ochrony. Do wielu umów zlecenia stosuje się przepisy o minimalnej stawce godzinowej, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek. Zasady wypowiedzenia zlecenia mogą wynikać z samej umowy oraz z przepisów Kodeksu cywilnego. Dlatego przed oceną sytuacji należy sprawdzić nie tylko liczbę aneksów, ale też treść umowy i faktyczny sposób wykonywania obowiązków.

Podsumowując: aneksy do umowy zlecenia mogą być podpisywane wielokrotnie. Jeżeli jednak zlecenie od dawna funkcjonuje jak etat, warto rozważyć działania zmierzające do ustalenia rzeczywistego charakteru zatrudnienia.

FAQ

Czy istnieje limit aneksów do umowy zlecenia?

Nie. Przepisy nie wskazują maksymalnej liczby aneksów. Liczy się jednak to, czy każda zmiana została zaakceptowana przez obie strony oraz czy zlecenie nie jest w praktyce wykonywane jak umowa o pracę.

Czy po roku pracy na zleceniu należy się umowa o pracę?

Nie automatycznie. Sam czas trwania współpracy nie przesądza o etacie. Umowa o pracę może być jednak ustalona, jeżeli sposób wykonywania obowiązków odpowiada cechom stosunku pracy.

Czy mogę odmówić podpisania aneksu?

Co do zasady tak, ponieważ aneks wymaga zgody stron. Przed odmową warto sprawdzić, czy obecna umowa nadal obowiązuje, jakie przewiduje zasady wypowiedzenia i jakie skutki może mieć brak zgody na zmianę warunków.

Czy zleceniobiorcy przysługuje urlop wypoczynkowy?

Urlop wypoczynkowy na zasadach Kodeksu pracy przysługuje pracownikom, a nie zleceniobiorcom. Strony mogą jednak umówić się w zleceniu na przerwy w wykonywaniu usług albo inne zasady nieobecności.

Co zrobić, jeśli zlecenie wygląda jak etat?

Warto zgromadzić dokumenty i dowody faktycznego wykonywania pracy, takie jak aneksy, grafiki, wiadomości, polecenia i potwierdzenia obecności. Następnie można rozważyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy lub pozew do sądu pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
3. Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, Dz.U. 2002 nr 200 poz. 1679

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.