Prowizja pracownika a wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy

Wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy a zasada "jak za pracę"

Zgodnie z art. 172 Kodeksu pracy za czas urlopu wypoczynkowego pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował. Oznacza to, że wynagrodzenie urlopowe nie powinno pogarszać sytuacji pracownika tylko dlatego, że korzysta on z urlopu.

Przepis ten nie ogranicza się wyłącznie do pensji zasadniczej. Jeżeli pracownik regularnie otrzymuje także prowizję, premię regulaminową, dodatek albo inny składnik wynagrodzenia ze stosunku pracy, trzeba sprawdzić, czy dany składnik jest wliczany do podstawy urlopowej, czy należy do wyjątków wskazanych w rozporządzeniu urlopowym.

Czego nie wlicza się do podstawy wynagrodzenia urlopowego?

Szczegółowe zasady obliczania wynagrodzenia urlopowego określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego uwzględnia się wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy, z wyłączeniem między innymi:

• jednorazowych lub nieperiodycznych wypłat za spełnienie określonego zadania albo za określone osiągnięcie,
• wynagrodzenia za czas gotowości do pracy oraz za czas niezawinionego przez pracownika przestoju,
• gratyfikacji, czyli nagród jubileuszowych,
• wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego oraz za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
• ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy,
• dodatkowego wynagrodzenia radcy prawnego z tytułu zastępstwa sądowego,
• wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby albo odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
• kwoty wyrównania do wynagrodzenia za pracę do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę,
• nagród z zakładowego funduszu nagród, dodatkowego wynagrodzenia rocznego oraz należności z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej,
• odpraw emerytalnych, rentowych i innych odpraw pieniężnych,
• wynagrodzenia i odszkodowania przysługującego w razie rozwiązania stosunku pracy.

Prowizja od sprzedaży nie została wymieniona w tym katalogu wyłączeń. Jeżeli jest składnikiem wynagrodzenia za pracę, przysługuje periodycznie i wynika z umowy, regulaminu wynagradzania, regulaminu premiowania albo stałej praktyki zakładowej, co do zasady należy ją uwzględnić przy obliczaniu wynagrodzenia urlopowego.

Czy prowizja od sprzedaży wchodzi do podstawy urlopowej?

Tak, jeżeli mówimy o prowizji miesięcznej, wypłacanej za okresy nie dłuższe niż jeden miesiąc i powiązanej z wynikami sprzedaży pracownika. Taka prowizja jest zmiennym składnikiem wynagrodzenia. W podstawie urlopowej ujmuje się ją w łącznej wysokości wypłaconej pracownikowi w okresie 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu.

Jeżeli wysokość prowizji znacznie się waha, pracodawca może przyjąć dłuższy okres, ale nie dłuższy niż 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. Ma to znaczenie zwłaszcza u handlowców, doradców klienta, agentów, przedstawicieli handlowych i innych pracowników, których przychód z prowizji zależy od sezonowości, dużych kontraktów albo cyklu sprzedaży.

Następnie ustaloną podstawę zmiennych składników dzieli się przez liczbę godzin pracy, za które pracownik otrzymał te składniki, a otrzymaną stawkę za jedną godzinę mnoży przez liczbę godzin urlopu. W praktyce dział kadr powinien więc obliczyć osobno wynagrodzenie stałe należne w miesiącu urlopu oraz część urlopową wynikającą ze zmiennych składników, takich jak prowizja.

Czy prowizję za miesiąc urlopu trzeba pomniejszyć?

Nie ma podstaw do automatycznego pomniejszenia prowizji tylko dlatego, że pracownik przez kilka dni korzystał z urlopu wypoczynkowego. Trzeba odróżnić dwie rzeczy: wynagrodzenie urlopowe za czas urlopu oraz prowizję należną za sprzedaż, obrót albo wynik osiągnięty zgodnie z zasadami obowiązującymi u pracodawcy.

Jeżeli pracownik nabywa prawo do prowizji od obrotu netto klientów, a zamówienia w czasie jego urlopu są efektem wcześniejszej pracy, utrzymanych relacji handlowych albo wcześniejszych działań sprzedażowych, sama nieobecność urlopowa nie powinna pozbawiać go prowizji. Pracodawca powinien wypłacić prowizję w takim zakresie, w jakim pracownik spełnił warunki jej nabycia wynikające z umowy, regulaminu albo przyjętych zasad prowizyjnych.

Inaczej może być wtedy, gdy regulamin prowizyjny wprost i zgodnie z prawem uzależnia prowizję od osobistego wykonania konkretnych czynności w danym okresie albo przewiduje proporcjonalne ustalanie składnika z powodu nieobecności. Taki zapis trzeba jednak ocenić ostrożnie. Nie może on prowadzić do obejścia zasady, że za urlop pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie odpowiadające temu, co uzyskałby, gdyby w tym czasie pracował.

Jak rozliczyć prowizję w praktyce?

Przy prowizji miesięcznej najczęściej stosuje się następujący schemat:

1. ustala się składniki stałe należne pracownikowi w miesiącu korzystania z urlopu,
2. sprawdza się prowizje i inne zmienne składniki wypłacone w 3 miesiącach poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu,
3. przy dużych wahaniach prowizji można przyjąć okres dłuższy, maksymalnie 12 miesięcy,
4. oblicza się stawkę godzinową ze zmiennych składników,
5. mnoży się tę stawkę przez liczbę godzin urlopu,
6. oddzielnie ustala się prowizję należną za bieżący miesiąc według zasad prowizyjnych.

Ważne jest także to, kiedy prowizja została wypłacona. Rozporządzenie posługuje się zasadą uwzględniania składników wypłaconych w okresie poprzedzającym miesiąc rozpoczęcia urlopu. Jeżeli prowizja jest rozliczana z opóźnieniem, np. za maj płatna w czerwcu, kadry powinny sprawdzić, które wypłaty faktycznie mieszczą się w przyjmowanym okresie i czy nie trzeba zastosować reguł dotyczących braku wynagrodzenia zmiennego za cały przyjmowany okres.

Urlop wypoczynkowy a zwolnienie lekarskie

W pytaniach o prowizję często pojawia się także zwolnienie lekarskie, potocznie nazywane L-4. Trzeba jednak podkreślić, że urlop wypoczynkowy i niezdolność do pracy z powodu choroby są rozliczane według odrębnych zasad.

Za czas urlopu stosuje się art. 172 Kodeksu pracy i rozporządzenie urlopowe. Natomiast za czas choroby pracownikowi przysługuje wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek chorobowy, ustalane według innych przepisów. Samo to, że prowizja jest uwzględniana w wynagrodzeniu urlopowym, nie oznacza automatycznie identycznego sposobu jej rozliczenia przy chorobie.

Jednocześnie prowizja należna za sprzedaż lub obrót może przysługiwać pracownikowi także wtedy, gdy transakcja została zrealizowana w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności, jeżeli spełnione zostały warunki nabycia tej prowizji. Decydujące znaczenie ma treść umowy, regulaminu wynagradzania, regulaminu premiowania albo utrwalona praktyka pracodawcy.

Najczęstsze błędy przy rozliczaniu prowizji urlopowej

W praktyce najwięcej sporów wynika z mylenia premii uznaniowej z prowizją regulaminową oraz z automatycznego pomniejszania prowizji za dni nieobecności. Błędem jest również nieuwzględnianie prowizji w podstawie urlopowej tylko dlatego, że jej wysokość jest zmienna.

Jeżeli prowizja ma charakter roszczeniowy, czyli pracownik może ją obliczyć i dochodzić jej wypłaty po spełnieniu określonych warunków, pracodawca powinien traktować ją jak składnik wynagrodzenia. Inaczej ocenia się jednorazową nagrodę za szczególne osiągnięcie, która nie ma charakteru periodycznego i mieści się w katalogu wyłączeń z § 6 rozporządzenia urlopowego.

FAQ

Czy każda prowizja wchodzi do wynagrodzenia urlopowego?

Nie każda, ale regularna prowizja miesięczna ze stosunku pracy co do zasady powinna być uwzględniona. Inaczej można ocenić jednorazową, nieperiodyczną wypłatę za szczególne osiągnięcie, która może być wyłączona z podstawy na podstawie § 6 rozporządzenia urlopowego.

Z ilu miesięcy liczy się prowizję do urlopu?

Zasadą są 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc rozpoczęcia urlopu. Jeżeli prowizje znacznie się wahają, można przyjąć okres dłuższy, ale nieprzekraczający 12 miesięcy.

Czy prowizję za miesiąc urlopu wypłaca się w pełnej wysokości?

Jeżeli pracownik spełnił warunki nabycia prowizji, nie należy jej automatycznie obniżać tylko z powodu urlopu. Ostateczna odpowiedź zależy jednak od treści umowy, regulaminu wynagradzania lub regulaminu prowizyjnego.

Czy pracodawca może wyłączyć prowizję z podstawy urlopowej w regulaminie?

Regulamin nie może skutecznie pogorszyć sytuacji pracownika wbrew zasadom wynikającym z Kodeksu pracy i rozporządzenia urlopowego. Jeżeli prowizja jest normalnym, zmiennym składnikiem wynagrodzenia, jej wyłączenie może być kwestionowane.

Czy premia uznaniowa jest liczona tak samo jak prowizja?

Nie zawsze. Prowizja regulaminowa, której warunki są konkretne i sprawdzalne, zwykle ma charakter roszczeniowy. Premia uznaniowa zależna wyłącznie od swobodnej decyzji pracodawcy może być oceniana inaczej. Kluczowe są zapisy obowiązujące w zakładzie pracy i faktyczny sposób wypłacania składnika.

Co zrobić, gdy pracodawca nie doliczył prowizji do urlopu?

W pierwszej kolejności warto poprosić o wyjaśnienie sposobu obliczenia wynagrodzenia urlopowego i sprawdzić listy płac z okresu poprzedzającego urlop. Jeżeli prowizja była regularna i nie została uwzględniona, pracownik może żądać korekty i wypłaty wyrównania.

Podsumowanie

Prowizja od sprzedaży wypłacana co miesiąc jest typowym zmiennym składnikiem wynagrodzenia. Jeżeli nie ma charakteru jednorazowej, nieperiodycznej nagrody i wynika z zasad wynagradzania, powinna zostać uwzględniona przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy.

Za dni urlopu pracownik otrzymuje wynagrodzenie urlopowe ustalone według średniej ze zmiennych składników. Natomiast prowizję za bieżący miesiąc należy rozliczyć zgodnie z warunkami jej nabycia. Jeżeli transakcje zostały zrealizowane w czasie urlopu, ale pracownik nabył do nich prawo na podstawie obowiązujących zasad prowizyjnych, pracodawca nie powinien automatycznie pomniejszać prowizji wyłącznie z powodu nieobecności urlopowej.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 172 - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141.
2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop - Dz.U. 1997 nr 2 poz. 14.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.