Odprawa dla pracującego emeryta po reorganizacji firmy

Czy pracujący emeryt ma prawo do odprawy?

Tak, pracujący emeryt może mieć prawo do odprawy na takich samych zasadach jak inny pracownik. Pobieranie emerytury nie powoduje, że osoba zatrudniona na umowie o pracę traci status pracownika ani że można ją pominąć przy odprawie należnej z powodu reorganizacji, likwidacji stanowiska, redukcji zatrudnienia lub innych przyczyn niedotyczących pracownika.

Trzeba jednak odróżnić dwie różne odprawy. Pierwsza to odprawa pieniężna z ustawy o zwolnieniach grupowych, należna przy rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika. Druga to odprawa emerytalna z Kodeksu pracy, która przysługuje tylko raz i tylko wtedy, gdy ustanie zatrudnienia pozostaje w związku z przejściem na emeryturę lub rentę. W sprawie opisanej w pytaniu chodzi przede wszystkim o odprawę związaną z reorganizacją zakładu pracy, a nie o sam fakt pobierania emerytury.

Kiedy odprawa przysługuje przy reorganizacji firmy?

Podstawowe znaczenie ma ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Stosuje się ją do pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników. Jeżeli pracodawca zatrudnia mniej niż 20 pracowników, ustawowa odprawa z tej ustawy co do zasady nie przysługuje, chyba że korzystniejsze zasady wynikają z umowy o pracę, regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego albo przepisów szczególnych.

Odprawa może przysługiwać zarówno przy zwolnieniach grupowych, jak i przy zwolnieniu indywidualnym, jeżeli powód rozwiązania umowy leży poza pracownikiem. Typowymi przyczynami są likwidacja stanowiska, zmniejszenie zatrudnienia, reorganizacja działu, zamknięcie części zakładu, outsourcing zadań albo zmiany ekonomiczne po stronie pracodawcy.

Przy zwolnieniu indywidualnym z art. 10 ustawy przyczyna niedotycząca pracownika musi być wyłącznym powodem wypowiedzenia albo rozwiązania umowy na mocy porozumienia stron. Jeżeli pracodawca powołuje się także na zarzuty wobec pracownika, np. nienależyte wykonywanie obowiązków, spór o odprawę będzie zależał od oceny rzeczywistej przyczyny rozwiązania umowy.

Zwolnienia grupowe i zwolnienie indywidualne

Zwolnienie grupowe występuje wtedy, gdy w okresie nieprzekraczającym 30 dni pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników rozwiązuje stosunki pracy z przyczyn niedotyczących pracowników i skala zwolnień osiąga ustawowe progi: co najmniej 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników, co najmniej 10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, ale mniej niż 300 pracowników, co najmniej 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 pracowników. Do tych progów wlicza się także rozwiązania stosunków pracy z inicjatywy pracodawcy na mocy porozumienia stron, jeżeli dotyczą co najmniej 5 pracowników.

Szerzej opisujemy ten wątek w tekście: zwolnienia grupowe i zwolnienie indywidualne.

Odmowa przyjęcia nowego stanowiska a prawo do odprawy

W opisanej sytuacji istotne jest to, w jaki sposób pracodawca zaproponuje nowe stanowisko. Jeżeli będzie to zwykła propozycja porozumienia zmieniającego, pracownik może jej nie podpisać, a dotychczasowa umowa nadal obowiązuje, chyba że pracodawca podejmie dalsze działania. Jeżeli natomiast pracodawca wręczy wypowiedzenie zmieniające, zastosowanie ma art. 42 Kodeksu pracy.

Wypowiedzenie zmieniające musi wskazywać nowe warunki pracy lub płacy na piśmie. Pracownik może odmówić ich przyjęcia. Jeżeli złoży odmowę przed upływem połowy okresu wypowiedzenia, umowa o pracę rozwiąże się z upływem okresu wypowiedzenia. Jeżeli pracownik nie złoży odmowy w terminie, uważa się, że przyjął nowe warunki. Pismo pracodawcy powinno zawierać pouczenie o tym skutku; brak pouczenia wydłuża możliwość odmowy do końca okresu wypowiedzenia.

Nie każda odmowa przyjęcia nowych warunków oznacza automatyczne prawo do odprawy. Jeżeli nowe stanowisko jest realne, zgodne z kwalifikacjami pracownika i nie wiąże się z istotnym pogorszeniem wynagrodzenia, miejsca pracy, zakresu obowiązków lub prestiżu stanowiska, pracodawca może twierdzić, że odmowa pracownika była współprzyczyną rozwiązania umowy. W takim wariancie odprawa przy zwolnieniu indywidualnym może nie przysługiwać.

Inaczej będzie, gdy zaproponowane warunki są obiektywnie trudne do przyjęcia, np. oznaczają znaczną obniżkę wynagrodzenia, degradację stanowiska, przeniesienie do odległej miejscowości bez realnego uzasadnienia albo zmianę obowiązków nieadekwatną do kwalifikacji. Wtedy odmowa może być uznana za usprawiedliwioną, a rozwiązanie umowy nadal może być traktowane jako wynik przyczyn niedotyczących pracownika.

Wysokość odprawy dla pracującego emeryta

Wysokość odprawy z ustawy o zwolnieniach grupowych zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Pracownikowi przysługuje odprawa w wysokości:

• jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata,
• dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat,
• trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat.

Odprawę ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Jej kwota nie może przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy. Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł, dlatego maksymalna odprawa w 2026 r. wynosi 72 090 zł brutto.

Do zakładowego stażu pracy uwzględnia się okres zatrudnienia u tego konkretnego pracodawcy. Jeżeli doszło do przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, wcześniejszy okres zatrudnienia może mieć znaczenie na podstawie zasad sukcesji pracowniczej.

Kiedy odprawa powinna zostać wypłacona?

Odprawa staje się wymagalna co do zasady w dniu rozwiązania stosunku pracy, ponieważ dopiero wtedy wiadomo, że doszło do zakończenia zatrudnienia i spełnione są przesłanki do jej wypłaty. W praktyce bywa wypłacana razem z ostatnim wynagrodzeniem, ale pracodawca nie powinien bezzasadnie odwlekać jej rozliczenia.

Jeżeli odprawa nie zostanie wypłacona, pracownik może wezwać pracodawcę do zapłaty, a następnie dochodzić roszczenia przed sądem pracy. Roszczenia ze stosunku pracy co do zasady przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne.

Odprawa emerytalna a odprawa z tytułu zwolnienia

Odprawa emerytalna z art. 92¹ Kodeksu pracy to odrębne świadczenie. Przysługuje pracownikowi spełniającemu warunki do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli stosunek pracy ustał w związku z przejściem na to świadczenie. Minimalna ustawowa wysokość odprawy emerytalnej to jednomiesięczne wynagrodzenie, chyba że przepisy szczególne, układ zbiorowy, regulamin albo umowa przewidują więcej.

Pracownik, który już raz otrzymał odprawę emerytalną lub rentową, nie może ponownie nabyć do niej prawa. Dlatego pracujący emeryt powinien ustalić, czy wcześniej otrzymał odprawę emerytalną oraz czy obecne rozwiązanie umowy rzeczywiście pozostaje w związku z przejściem na emeryturę, czy raczej z reorganizacją zakładu pracy. Możliwe są sytuacje, w których pracownik dochodzi odprawy z tytułu zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracownika, a nie odprawy emerytalnej.

Na co zwrócić uwagę przed odmową nowych warunków?

Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić przede wszystkim: ilu pracowników zatrudnia pracodawca, czy wskazano przyczynę wypowiedzenia zmieniającego, jakie dokładnie warunki zaproponowano, czy pismo zawiera pouczenie o terminie odmowy oraz czy reorganizacja rzeczywiście obejmuje likwidację lub istotne przekształcenie stanowiska.

Warto też porównać wynagrodzenie zasadnicze, premie, dodatki, miejsce pracy, rozkład czasu pracy, poziom odpowiedzialności i realne obowiązki. Dla prawa do odprawy znaczenie ma nie subiektywne niezadowolenie pracownika, lecz obiektywna ocena, czy nowe warunki były rozsądną propozycją dalszego zatrudnienia, czy w praktyce prowadziły do zakończenia współpracy.

FAQ

Czy emeryt zatrudniony na etacie może dostać odprawę przy zwolnieniu?

Tak. Jeżeli jest pracownikiem i spełnione są warunki z ustawy o zwolnieniach grupowych, pobieranie emerytury nie pozbawia go prawa do odprawy.

Czy odprawa należy się, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 20 osób?

Co do zasady nie przysługuje ustawowa odprawa z ustawy o zwolnieniach grupowych. Można jej jednak szukać w umowie, regulaminie, układzie zbiorowym albo przepisach szczególnych właściwych dla danej grupy zawodowej.

Czy odmowa przyjęcia nowego stanowiska zawsze daje prawo do odprawy?

Nie. Jeżeli nowe warunki są porównywalne i racjonalne, odmowa może zostać uznana za współprzyczynę rozwiązania umowy. Odprawa jest bardziej prawdopodobna, gdy warunki były wyraźnie gorsze lub pozorne.

Ile wynosi odprawa przy likwidacji stanowiska?

W zależności od stażu u danego pracodawcy wynosi równowartość jednomiesięcznego, dwumiesięcznego albo trzymiesięcznego wynagrodzenia. W 2026 r. obowiązuje limit 72 090 zł brutto.

Czy odprawa z tytułu zwolnienia jest tym samym co odprawa emerytalna?

Nie. Odprawa z tytułu zwolnienia wynika z przyczyn niedotyczących pracownika, np. reorganizacji. Odprawa emerytalna wynika z przejścia na emeryturę lub rentę i zasadniczo przysługuje tylko raz.

Do kiedy trzeba odmówić przyjęcia warunków z wypowiedzenia zmieniającego?

Co do zasady przed upływem połowy okresu wypowiedzenia. Jeżeli pismo pracodawcy nie zawiera prawidłowego pouczenia, odmowę można złożyć do końca okresu wypowiedzenia.

Podsumowanie

Pracujący emeryt może otrzymać odprawę, jeżeli jego umowa o pracę rozwiązuje się z przyczyn niedotyczących pracownika, a pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników. Sama emerytura nie wyłącza prawa do świadczenia. Najwięcej wątpliwości powstaje przy wypowiedzeniu zmieniającym. Jeżeli odmowa nowych warunków jest obiektywnie uzasadniona, odprawa może być należna. Jeżeli jednak pracodawca proponuje porównywalne i realne warunki dalszej pracy, odmowa może pozbawić pracownika prawa do odprawy przy zwolnieniu indywidualnym.

Źródła

1. Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 570.

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy: Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141.

3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r.: Dz.U. 2025 poz. 1242.

4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2015 r., I PK 211/14, dotyczący oceny odmowy przyjęcia warunków z wypowiedzenia zmieniającego jako możliwej współprzyczyny rozwiązania stosunku pracy.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.