Przeniesienie na inne stanowisko i niższe zarobki

Niższe dochody po przeniesieniu na inne stanowisko

W opisanej sytuacji trzeba oddzielić dwie kwestie: formalne warunki wynagrodzenia zapisane w umowie, porozumieniu, regulaminie wynagradzania albo układzie zbiorowym oraz dodatki należne tylko za określony sposób wykonywania pracy. Jeżeli wynagrodzenie zasadnicze pozostało bez zmian, ale nowe stanowisko nie obejmuje pracy nocnej, świątecznej albo zmianowej, pracownik może faktycznie otrzymywać niższą pensję miesięczną, choć stawka zasadnicza nie została obniżona.

Nie oznacza to automatycznie, że pracodawca musi stale wypłacać średnią z dawnych dodatków. Takie wyrównanie jest możliwe tylko wtedy, gdy wynika z przepisu szczególnego, z regulaminu, z układu zbiorowego, z umowy albo z prawidłowo ustalonego dodatku wyrównawczego. Kluczowe znaczenie ma więc to, czy zmiana nastąpiła przez podpisane porozumienie stron, wypowiedzenie zmieniające czy czasowe powierzenie innej pracy.

Dodatki za pracę w nocy, niedziele i święta

Zgodnie z art. 151⁸ Kodeksu pracy pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatek za każdą godzinę pracy w porze nocnej w wysokości 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł brutto, a dodatek nocny oblicza się z uwzględnieniem liczby godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu.

W przypadku położnej albo innego pracownika wykonującego zawód medyczny znaczenie może mieć również art. 99 ustawy o działalności leczniczej. Jeżeli pracownik wykonujący zawód medyczny jest zatrudniony w systemie pracy zmianowej w podmiocie leczniczym udzielającym stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych, przysługują mu dodatki za pracę zmianową: co najmniej 65% stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego za każdą godzinę pracy w porze nocnej oraz co najmniej 45% tej stawki za każdą godzinę pracy w porze dziennej w niedziele, święta i dni wolne wynikające z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy.

Jeżeli po likwidacji oddziału pracownik nie pracuje już w nocy, w niedziele albo w święta, sam fakt wieloletniego pobierania takich dodatków nie tworzy jeszcze prawa do dalszej ich wypłaty. Inaczej będzie, jeśli pracodawca formalnie zagwarantował stały składnik wynagrodzenia niezależny od faktycznych godzin pracy albo jeśli pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy na podstawie przepisów ochronnych.

Zmiana stanowiska: porozumienie, wypowiedzenie zmieniające albo czasowe powierzenie pracy

Rodzaj pracy należy do istotnych warunków umowy o pracę. Jeżeli pracodawca chce na stałe zmienić stanowisko, zakres obowiązków, miejsce pracy albo zasady wynagradzania, powinien co do zasady uzyskać zgodę pracownika w porozumieniu stron albo zastosować wypowiedzenie zmieniające z art. 42 Kodeksu pracy.

Wypowiedzenie zmieniające polega na wypowiedzeniu dotychczasowych warunków pracy lub płacy i zaproponowaniu nowych. Pracownik może odmówić ich przyjęcia; odmowa powoduje rozwiązanie umowy z upływem okresu wypowiedzenia. Jeżeli pracownik chce podważyć wypowiedzenie zmieniające, termin na odwołanie do sądu pracy wynosi co do zasady 21 dni od doręczenia wypowiedzenia.

Od tej sytuacji trzeba odróżnić czasowe powierzenie innej pracy na podstawie art. 42 § 4 Kodeksu pracy. Jest ono dopuszczalne tylko w przypadkach uzasadnionych potrzebami pracodawcy, maksymalnie na 3 miesiące w roku kalendarzowym, pod warunkiem że powierzona praca odpowiada kwalifikacjom pracownika i nie powoduje obniżenia wynagrodzenia.

Ochrona przedemerytalna i dodatek wyrównawczy

Art. 39 Kodeksu pracy chroni pracownika, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Ochrona ta dotyczy wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę, a w praktyce także wypowiedzenia zmieniającego, ale nie zakazuje zawarcia porozumienia stron.

W okresie ochronnym pracodawca może wypowiedzieć warunki pracy lub płacy tylko w przypadkach przewidzianych przepisami, m.in. gdy jest to konieczne z powodu wprowadzenia nowych zasad wynagradzania obejmujących ogół pracowników albo określoną grupę pracowników, utraty zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy stwierdzonej orzeczeniem lekarskim albo niezawinionej utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy.

Jeżeli pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników i zmiana warunków następuje z przyczyn niedotyczących pracownika, np. w związku z likwidacją oddziału lub reorganizacją, zastosowanie może mieć ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. W takim przypadku pracownik objęty szczególną ochroną przed wypowiedzeniem może otrzymać wypowiedzenie zmieniające, a jeżeli nowe warunki powodują obniżenie wynagrodzenia, przysługuje mu dodatek wyrównawczy do końca okresu, w którym korzystałby z ochrony.

Dodatek wyrównawczy nie przysługuje jednak automatycznie każdemu pracownikowi, który po zmianie stanowiska zarabia mniej. W szczególności podpisanie dobrowolnego porozumienia stron może oznaczać zgodę na nowe stanowisko, nowy rozkład czasu pracy i brak dawnych dodatków. Roszczenie może wówczas dotyczyć tylko tego, co nadal wynika z umowy, regulaminu lub przepisów, chyba że porozumienie zostało podpisane pod wpływem błędu, groźby albo w warunkach naruszających przepisy prawa pracy.

Jak oblicza się dodatek wyrównawczy

Dodatek wyrównawczy jest różnicą między wynagrodzeniem z okresu poprzedzającego przeniesienie albo zmianę warunków a wynagrodzeniem uzyskiwanym po zmianie. Zasady jego obliczania wynikają z rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy. Co do zasady stosuje się reguły właściwe dla wynagrodzenia urlopowego.

Stałe miesięczne składniki wynagrodzenia przyjmuje się w wysokości należnej w miesiącu, którego dotyczy rozliczenie. Zmienne składniki, takie jak dodatki za pracę w nocy, święta, dyżury albo nadgodziny, bierze się zwykle z 3 miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do świadczenia, a przy znacznych wahaniach można uwzględnić okres do 12 miesięcy.

Do podstawy nie wchodzą m.in. jednorazowe lub nieperiodyczne wypłaty za określone osiągnięcia, wynagrodzenie za czas gotowości do pracy i niezawinionego przestoju, nagrody jubileuszowe, wynagrodzenie urlopowe, ekwiwalent za urlop, wynagrodzenie chorobowe, wyrównanie do minimalnego wynagrodzenia, nagrody z zakładowego funduszu nagród, trzynastka, udział w zysku oraz odprawy emerytalne, rentowe i inne odprawy związane z rozwiązaniem stosunku pracy.

Składka emerytalna a dodatki do wynagrodzenia

Wynagrodzenie brutto to kwota przed potrąceniem składek i podatku. Składki na ubezpieczenia społeczne, w tym składka emerytalna, są co do zasady naliczane od przychodu ze stosunku pracy. Jeżeli pracownik otrzymuje dodatki za pracę nocną, świąteczną, zmianową albo nadgodziny, takie wypłacone dodatki zasadniczo zwiększają podstawę wymiaru składek.

Nie oznacza to jednak, że ZUS albo pracodawca nalicza składki od dodatków, których pracownik po zmianie organizacji pracy już nie wypracowuje i które nie są mu należne. Składki nalicza się od wynagrodzenia rzeczywiście należnego i wypłacanego, z uwzględnieniem wyłączeń wynikających z przepisów składkowych.

Co może zrobić pracownik po obniżeniu dochodów

Pracownik powinien przede wszystkim ustalić, jaki dokument podpisał: porozumienie stron, aneks do umowy, wypowiedzenie zmieniające czy jedynie informację o organizacji pracy. Następnie trzeba sprawdzić, czy w dokumentach płacowych nadal występują te same składniki wynagrodzenia i czy obniżenie dochodów wynika z braku godzin nocnych lub świątecznych, czy z faktycznej zmiany stawek.

Warto wystąpić do pracodawcy o pisemne wyjaśnienie podstawy zmiany stanowiska i sposobu naliczenia wynagrodzenia. Przydatne są: umowa o pracę, aneksy, regulamin wynagradzania, harmonogramy, ewidencja czasu pracy i paski płac z okresu przed i po zmianie. Jeżeli pracownik uważa, że wynagrodzenie zostało naliczone nieprawidłowo, może dochodzić roszczeń przed sądem pracy; roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne.

FAQ

Czy pracodawca może przenieść pracownika na inne stanowisko bez jego zgody?

Na stałe zasadniczo nie. Stała zmiana rodzaju pracy lub stanowiska wymaga porozumienia stron albo wypowiedzenia zmieniającego. Bez wypowiedzenia można czasowo powierzyć inną pracę tylko na warunkach z art. 42 § 4 Kodeksu pracy.

Czy po zmianie stanowiska pracownik musi otrzymywać średnią z dawnych dodatków?

Nie zawsze. Jeżeli dodatki przysługiwały za faktyczną pracę w nocy, święta, niedziele albo w systemie zmianowym, a pracownik już takiej pracy nie wykonuje, dodatki mogą przestać być należne. Średnia z dawnych dodatków ma znaczenie głównie wtedy, gdy pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy.

Kiedy należy się dodatek wyrównawczy?

Najczęściej wtedy, gdy szczególnie chronionemu pracownikowi zmieniono warunki pracy lub płacy z przyczyn niedotyczących pracownika, a zmiana obniżyła wynagrodzenie. W praktyce dotyczy to m.in. pracowników w ochronie przedemerytalnej przy reorganizacji u pracodawcy objętego ustawą o zwolnieniach grupowych.

Czy podpisanie porozumienia stron odbiera prawo do dodatku wyrównawczego?

Zwykle tak, jeżeli pracownik świadomie zgodził się na nowe stanowisko i nowe zasady wykonywania pracy. Porozumienie stron nie jest wypowiedzeniem zmieniającym, więc przepisy o dodatku wyrównawczym związane z jednostronną zmianą warunków mogą nie mieć zastosowania.

Czy prywatna placówka medyczna musi płacić dodatki z ustawy o działalności leczniczej?

Może mieć taki obowiązek, jeżeli jest podmiotem leczniczym wykonującym stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, a pracownik wykonujący zawód medyczny jest zatrudniony w systemie pracy zmianowej. W pozostałych przypadkach trzeba badać Kodeks pracy, regulamin wynagradzania, układ zbiorowy i umowę.

Czy dodatki za noce i święta wliczają się do składki emerytalnej?

Tak, jeżeli są wypłacone jako przychód ze stosunku pracy i nie korzystają ze szczególnego wyłączenia składkowego. Nie wlicza się natomiast dodatków, które po zmianie stanowiska nie są już należne i nie zostały wypłacone.

Ile czasu ma pracownik na reakcję?

Od wypowiedzenia zmieniającego można odwołać się do sądu pracy co do zasady w terminie 21 dni. Roszczenia o niewypłacone albo zaniżone wynagrodzenie przedawniają się zasadniczo po 3 latach od dnia, w którym stały się wymagalne.

Podsumowanie

Przeniesienie na inne stanowisko może obniżyć realne miesięczne dochody, zwłaszcza gdy pracownik traci godziny nocne, świąteczne albo zmianowe. Nie każda taka obniżka oznacza jednak naruszenie prawa. Jeżeli dodatki były należne wyłącznie za faktyczne wykonywanie pracy w określonych porach, pracodawca nie musi ich płacić po zmianie organizacji pracy, chyba że co innego wynika z umowy, regulaminu albo przepisów szczególnych.

Inaczej wygląda sytuacja pracownika objętego szczególną ochroną, zwłaszcza przedemerytalną, któremu jednostronnie wypowiedziano warunki pracy lub płacy z przyczyn organizacyjnych. Wtedy może powstać prawo do dodatku wyrównawczego. Jeżeli jednak pracownik podpisał porozumienie stron, sprawa wymaga dokładnej analizy treści dokumentu i okoliczności jego podpisania.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 2025 poz. 277, tekst jednolity.

2. Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników - Dz.U. 2024 poz. 61, tekst jednolity.

3. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy - Dz.U. 2017 poz. 927, tekst jednolity.

4. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej - Dz.U. 2024 poz. 799, tekst jednolity.

5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. - Dz.U. 2025 poz. 1242.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.