Zwolnienie lekarskie po rozwiązaniu umowy o pracę

Ustanie stosunku pracy a prawo do zasiłku chorobowego

Rozwiązanie umowy o pracę nie oznacza automatycznie, że były pracownik traci wszelką ochronę na wypadek choroby. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.

Jeżeli więc choroba zaczęła się jeszcze w czasie zatrudnienia i niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie po rozwiązaniu umowy, były pracownik może nadal otrzymywać zasiłek chorobowy za okres po ustaniu zatrudnienia. Po zakończeniu stosunku pracy płatnikiem świadczenia jest co do zasady ZUS, a nie były pracodawca.

Możliwa jest także sytuacja, w której niezdolność do pracy powstaje dopiero po rozwiązaniu umowy. Wtedy zasiłek chorobowy przysługuje, jeżeli niezdolność trwa bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:

1. nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego, albo
2. nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli chodzi o chorobę zakaźną o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni albo inną chorobę, której objawy ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby; w zaświadczeniu lekarskim ma to znaczenie praktyczne jako kod literowy E.

W opisanej sytuacji, gdy umowa ustała dwa dni temu, sama data zachorowania mieści się jeszcze w podstawowym 14-dniowym terminie. Nie przesądza to jednak automatycznie o wypłacie zasiłku. ZUS będzie badał również długość i ciągłość niezdolności do pracy, okres wcześniejszego ubezpieczenia chorobowego oraz to, czy nie występują przesłanki wyłączające świadczenie.

Zobacz również: brak ciągłości w zwolnieniu lekarskim

Czy po ustaniu zatrudnienia można pobierać zasiłek przez 182 dni?

To najważniejsza różnica między dawnym a obecnym stanem prawnym. Standardowy okres zasiłkowy wynosi 182 dni, a 270 dni wtedy, gdy niezdolność do pracy jest spowodowana gruźlicą albo przypada w trakcie ciąży. Jednak za okres niezdolności do pracy przypadający po ustaniu ubezpieczenia chorobowego zasiłek chorobowy przysługuje zasadniczo nie dłużej niż przez 91 dni.

Limit 91 dni nie dotyczy niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą, niezdolności przypadającej w czasie ciąży oraz niezdolności powstałej wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów albo zabiegowi ich pobrania. W tych sytuacjach trzeba jednak każdorazowo ustalić, jaki okres zasiłkowy ma zastosowanie i ile dni zostało już wykorzystanych.

Jeżeli zatem były pracownik zachorował po rozwiązaniu umowy i nie zachodzi żaden wyjątek, nie powinien zakładać, że automatycznie otrzyma zasiłek przez pełne 182 dni. W typowej sprawie po ustaniu ubezpieczenia maksymalny okres wypłaty wynosi 91 dni, choć łączny okres zasiłkowy nadal trzeba oceniać z uwzględnieniem wcześniejszych dni niezdolności do pracy.

W sprawach dotyczących ciąży po rozwiązaniu umowy warto osobno przeanalizować ochronę przed ustaniem zatrudnienia i prawo do świadczeń. Praktyczny kontekst omawia także materiał: likwidacja firmy a ciąża.

Warunki otrzymania zasiłku chorobowego po rozwiązaniu umowy

Aby uzyskać zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia, muszą zostać spełnione łącznie ustawowe warunki. W praktyce najczęściej trzeba zweryfikować następujące kwestie:

1. moment powstania niezdolności do pracy - choroba powstała w czasie zatrudnienia i trwa dalej albo powstała po ustaniu ubezpieczenia w terminie 14 dni, a w szczególnych przypadkach w terminie 3 miesięcy;
2. ciągłość zwolnienia - gdy niezdolność powstała po ustaniu tytułu ubezpieczenia, musi trwać bez przerwy co najmniej 30 dni;
3. okres wyczekiwania - pracownik objęty obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym nabywa prawo do zasiłku po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia, chyba że korzysta z ustawowego wyjątku;
4. brak przesłanek wyłączających - nie mogą wystąpić okoliczności, które ustawowo pozbawiają prawa do świadczenia;
5. prawidłowe dokumenty - ZUS musi otrzymać dane potrzebne do ustalenia prawa i wysokości zasiłku.

Do jednego okresu zasiłkowego wlicza się okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy, niezależnie od przyczyny choroby. Wlicza się także poprzednie okresy niezdolności, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 60 dni. To oznacza, że zmiana rozpoznania medycznego nie zawsze otwiera nowy okres zasiłkowy.

Kiedy ZUS może odmówić zasiłku po ustaniu zatrudnienia?

Zasiłek chorobowy po ustaniu tytułu ubezpieczenia ma charakter wyjątkowy, dlatego ustawa wskazuje sytuacje, w których świadczenie nie przysługuje. ZUS może odmówić wypłaty w szczególności wtedy, gdy osoba po rozwiązaniu umowy:

• ma prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego albo emerytury lub renty inwalidzkiej przysługującej z zaopatrzenia służb mundurowych;
• kontynuuje albo podejmuje działalność zarobkową, która daje tytuł do objęcia ubezpieczeniem chorobowym albo daje prawo do świadczeń za okres choroby;
• ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego;
• ma prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego;
• nie nabyła prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia, ponieważ nie upłynął wymagany okres wyczekiwania;
• zakończyła ubezpieczenie po wyczerpaniu pełnego okresu pobierania zasiłku chorobowego.

Prawo do zasiłku może zostać zakwestionowane również wtedy, gdy osoba wykonuje pracę zarobkową w czasie zwolnienia albo wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z jego celem. ZUS może kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnienia i w razie naruszeń wydać decyzję odmawiającą prawa do świadczenia za wskazany okres.

Co zrobić ze zwolnieniem lekarskim po rozwiązaniu umowy?

Obecnie zwolnienie lekarskie jest najczęściej wystawiane elektronicznie jako e-ZLA. Lekarz przekazuje je elektronicznie do ZUS, a jeżeli płatnik składek ma profil informacyjny, także do płatnika. Po rozwiązaniu umowy były pracownik powinien jednak dopilnować formalności po swojej stronie, ponieważ samo e-ZLA nie zawsze wystarcza do wypłaty zasiłku.

W typowej sprawie po ustaniu zatrudnienia należy:

1. uzyskać zwolnienie lekarskie obejmujące rzeczywisty okres niezdolności do pracy;
2. złożyć w ZUS wniosek o zasiłek chorobowy ZAS-53, jeżeli ZUS nie ma już kompletnego wniosku do wypłaty świadczenia;
3. złożyć oświadczenie Z-10, w którym wskazuje się m.in. informacje istotne dla oceny, czy nie występują przesłanki wyłączające zasiłek po ustaniu ubezpieczenia;
4. upewnić się, że były pracodawca przekazał do ZUS zaświadczenie płatnika składek Z-3, potrzebne do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia;
5. podać numer rachunku bankowego albo dane do przekazu, jeżeli świadczenie ma być wypłacone na wskazany adres.

Jeżeli lekarz wystawił papierowy druk ZUS ZLA albo zwolnienie w trybie alternatywnym, dokument trzeba przekazać do ZUS w terminie 7 dni od jego otrzymania. Zasada obniżenia zasiłku za spóźnione dostarczenie nie dotyczy standardowego wydruku e-ZLA.

ZUS powinien wypłacić zasiłek niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od daty złożenia dokumentów niezbędnych do stwierdzenia uprawnień. Jeżeli odmówi prawa do świadczenia, wyda decyzję, od której przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 1 miesiąca od doręczenia decyzji, za pośrednictwem oddziału ZUS, który ją wydał.

Świadczenie rehabilitacyjne po zasiłku chorobowym

Jeżeli po wykorzystaniu zasiłku chorobowego osoba nadal jest niezdolna do pracy, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy, może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. Świadczenie to przysługuje na okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, maksymalnie przez 12 miesięcy.

O świadczeniu rehabilitacyjnym rozstrzyga ZUS na podstawie dokumentacji medycznej i orzeczenia lekarza orzecznika. Jeżeli ubezpieczony nie zgadza się z orzeczeniem lekarza orzecznika, może wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia.

Nie każdy po zasiłku chorobowym otrzyma świadczenie rehabilitacyjne. Nie przysługuje ono m.in. osobie uprawnionej do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, urlopu dla poratowania zdrowia, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

Zobacz również: zwolnienie z pracy podczas trwania świadczenia rehabilitacyjnego oraz zwolnienie z pracy a świadczenie rehabilitacyjne.

FAQ

Czy lekarz może wystawić L4 po rozwiązaniu umowy o pracę?

Tak. Lekarz może wystawić e-ZLA także po rozwiązaniu umowy, jeżeli stwierdzi niezdolność do pracy z przyczyn medycznych. O prawie do pieniędzy z ZUS decyduje jednak nie samo zwolnienie, lecz spełnienie warunków ustawowych.

Ile dni można chorować po ustaniu zatrudnienia?

W typowej sytuacji zasiłek chorobowy za okres po ustaniu ubezpieczenia przysługuje maksymalnie przez 91 dni. Dłuższy okres może dotyczyć ustawowych wyjątków, w szczególności ciąży, gruźlicy oraz określonych przypadków związanych z dawstwem komórek, tkanek lub narządów.

Czy zwolnienie po ustaniu zatrudnienia musi trwać 30 dni?

Jeżeli niezdolność do pracy powstała dopiero po ustaniu tytułu ubezpieczenia, musi trwać bez przerwy co najmniej 30 dni. Jeżeli choroba zaczęła się jeszcze w czasie zatrudnienia i trwa nieprzerwanie po jego ustaniu, ocena przebiega inaczej, ale ciągłość zwolnienia nadal ma duże znaczenie.

Czy po rozwiązaniu umowy trzeba wysyłać L4 do byłego pracodawcy?

Standardowe e-ZLA trafia elektronicznie do ZUS. Po ustaniu zatrudnienia były pracownik powinien przede wszystkim zadbać o dokumenty dla ZUS, zwłaszcza ZAS-53 i Z-10. Były pracodawca powinien przekazać do ZUS zaświadczenie Z-3, potrzebne do wyliczenia zasiłku.

Czy można dostać zasiłek, gdy po zwolnieniu z pracy podejmę nową pracę?

Podjęcie pracy albo innej działalności zarobkowej po ustaniu zatrudnienia może wyłączyć prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia, jeżeli daje nowy tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo prawo do świadczeń za czas choroby. Dodatkowo wykonywanie pracy w czasie zwolnienia może skutkować utratą prawa do zasiłku za kontrolowany okres.

Co zrobić, gdy ZUS odmówi zasiłku chorobowego?

Jeżeli ZUS odmówi prawa do zasiłku, powinien wydać decyzję. Od decyzji można złożyć odwołanie do sądu rejonowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 1 miesiąca od jej doręczenia, za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję.

Podsumowanie

Zwolnienie lekarskie po rozwiązaniu umowy o pracę może być podstawą do zasiłku chorobowego, ale tylko wtedy, gdy spełnione są ustawowe warunki. Najważniejsze jest ustalenie, czy niezdolność do pracy powstała jeszcze w czasie zatrudnienia, czy już po ustaniu ubezpieczenia. W tym drugim przypadku choroba zasadniczo musi powstać w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia i trwać bez przerwy co najmniej 30 dni.

Nieaktualne jest założenie, że po rozwiązaniu umowy w typowej sprawie można pobierać zasiłek przez pełne 182 dni. Za okres po ustaniu ubezpieczenia limit wynosi co do zasady 91 dni, chyba że sprawa mieści się w ustawowym wyjątku. Warto też pamiętać o dokumentach dla ZUS, zwłaszcza ZAS-53, Z-10 i Z-3, oraz o tym, że podjęcie działalności zarobkowej może wyłączyć prawo do świadczenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636 z późn. zm.
2. Informacje ZUS: prawo do zasiłku chorobowego i okres przysługiwania
3. Informacje ZUS: jak uzyskać zasiłek po ustaniu tytułu ubezpieczenia
4. Informacje ZUS: świadczenie rehabilitacyjne - prawo do świadczenia i okres przysługiwania
5. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1984 r., III UZP 55/84
6. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1984 r., II URN 161/84
7. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 1999 r., II UKN 68/99
8. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 2001 r., III ZP 11/01

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.