Praca w gospodarstwie rodziców a staż żołnierza

Kiedy praca w gospodarstwie rodziców może być zaliczona do stażu?

Podstawą jest ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. W odniesieniu do okresu po 31 grudnia 1982 r. ustawa pozwala uwzględniać okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W opisanej sytuacji chodzi o lata 1992-1997, czyli okres po 31 grudnia 1982 r. Kluczowe jest więc nie samo zamieszkiwanie z rodzicami na wsi, ale spełnienie warunków domownika i wykazanie, że po ukończeniu 16 lat rzeczywiście wykonywał Pan stałą pracę w gospodarstwie.

Za domownika co do zasady uważa się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym albo mieszka na terenie gospodarstwa lub w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Uczęszczanie do szkoły średniej nie przekreśla takiego zaliczenia. W praktyce trzeba jednak wykazać, że praca była regularna, rzeczywista i potrzebna w gospodarstwie, na przykład wykonywana codziennie po zajęciach, w weekendy, w czasie żniw, przy obrządku zwierząt albo przy innych stałych pracach rolnych. Sama pomoc wakacyjna lub sporadyczne czynności mogą okazać się niewystarczające.

Jak udowodnić pracę jako domownik?

Najpierw warto wystąpić do urzędu gminy właściwego ze względu na położenie gospodarstwa o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okres pracy w gospodarstwie rolnym. Gmina wydaje zaświadczenie na podstawie posiadanych dokumentów, na przykład ewidencji gruntów, dokumentów meldunkowych, dokumentów podatkowych, akt dotyczących gospodarstwa albo innych materiałów urzędowych.

Jeżeli urząd gminy nie ma dokumentów pozwalających potwierdzić pracy w gospodarstwie, okres ten można wykazywać zeznaniami świadków. Zgodnie z praktyką wynikającą z ustawy powinny to być co najmniej dwie osoby, które w badanym czasie mieszkały na terenie, na którym położone było gospodarstwo, i mogą konkretnie opisać Pana pracę.

Świadkowie powinni wskazać nie tylko, że znały rodzinę i gospodarstwo, ale także jakie prace Pan wykonywał, jak często, w jakim okresie, jaki był charakter gospodarstwa oraz czy praca miała stały charakter. Ogólne stwierdzenie, że pomagał Pan rodzicom, może być za słabe.

Zobacz również: czas pracy żołnierzy zawodowych

Czy taki okres liczy się do pracowniczego stażu pracy?

Tak, ale tylko w zakresie, w jakim dany przepis, regulamin albo pragmatyka służbowa odwołuje się do pracowniczego stażu pracy lub okresów zaliczanych na podstawie odrębnych przepisów. Ustawa z 1990 r. nie tworzy jednego powszechnego stażu do wszystkich świadczeń. Ona wskazuje, kiedy praca w gospodarstwie może być traktowana jak okres zaliczany do pracowniczego stażu pracy.

Jeżeli więc w przyszłości będzie Pan ubiegał się o uprawnienie pracownicze, przy którym znaczenie ma ogólny staż pracy, potwierdzony okres pracy domownika może mieć znaczenie. Inaczej wygląda sytuacja przy świadczeniach żołnierza zawodowego, ponieważ są one regulowane przez przepisy szczególne.

Praca w gospodarstwie a wysługa lat żołnierza zawodowego

W przypadku żołnierzy zawodowych dodatek związany z długością służby i okresy uwzględniane do jego obliczenia wynikają z przepisów wojskowych, obecnie opartych przede wszystkim na ustawie o obronie Ojczyzny i aktach wykonawczych Ministra Obrony Narodowej. Nie każdy okres, który mógłby być pracowniczym stażem pracy w rozumieniu prawa pracy, automatycznie zwiększa wojskową wysługę.

Okres pracy w gospodarstwie rodziców jako domownik co do zasady nie jest okresem zawodowej służby wojskowej ani zatrudnienia w rozumieniu stosunku pracy. Dlatego przy dodatku za długoletnią służbę organ kadrowy może odmówić jego doliczenia, jeżeli aktualne przepisy dotyczące tego dodatku nie przewidują takiej kategorii okresów.

W praktyce należy złożyć wniosek wraz z dokumentami do właściwej komórki kadrowej jednostki. To organ wojskowy powinien ocenić, czy w Pana konkretnej sprawie istnieje podstawa do uwzględnienia okresu 1992-1997 przy danym świadczeniu.

Praca w gospodarstwie a nagroda jubileuszowa żołnierza

Przy nagrodzie jubileuszowej żołnierza zawodowego również trzeba odróżnić potwierdzenie pracy w gospodarstwie od automatycznego nabycia prawa do świadczenia. Przepisy wojskowe określają, jakie okresy wlicza się do okresu uprawniającego do nagrody jubileuszowej. Zwykle znaczenie mają okresy czynnej służby wojskowej, wskazane okresy służby w formacjach mundurowych, zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy przewidziane w przepisach szczególnych.

Praca domownika w gospodarstwie rodziców nie jest klasycznym zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy. Może być jednak argumentowana jako okres zaliczany na podstawie odrębnej ustawy, jeżeli przepis dotyczący nagrody jubileuszowej pozwala uwzględniać takie okresy albo jeżeli w sprawie działa regulacja przejściowa związana z wcześniejszym zaliczeniem okresów do nagrody.

Sam fakt, że rozpoczął Pan zawodową służbę wojskową w 1997 r. i pełnił ją przed 1 lipca 2004 r., nie powinien być traktowany jako automatyczne doliczenie wszystkich okresów pracy w gospodarstwie. Może natomiast mieć znaczenie, jeżeli określony okres został już wcześniej prawidłowo zaliczony przy ustalaniu prawa do nagrody jubileuszowej na podstawie ówczesnych przepisów.

Co powinien zawierać wniosek do jednostki?

Wniosek powinien być konkretny i oparty na dokumentach. Warto wskazać dokładny okres, którego dotyczy żądanie, podstawę faktyczną, rodzaj świadczenia, do którego okres ma zostać doliczony, oraz załączyć dokumenty potwierdzające status domownika.

• zaświadczenie z gminy albo informację o braku dokumentów w gminie,
• zeznania co najmniej dwóch świadków opisujące stałą pracę w gospodarstwie,
• dokumenty potwierdzające istnienie i wielkość gospodarstwa w latach 1992-1997,
• dokumenty meldunkowe lub inne dowody zamieszkiwania w gospodarstwie albo w bliskim sąsiedztwie,
• opis rodzaju wykonywanych prac i ich częstotliwości,
• wskazanie, czy wniosek dotyczy wysługi, nagrody jubileuszowej, czy innego uprawnienia.

Jeżeli organ odmówi doliczenia okresu, powinien wskazać podstawę prawną i powody odmowy. Wtedy można ocenić, czy problemem jest brak dowodów pracy w gospodarstwie, czy brak przepisu pozwalającego doliczyć taki okres do konkretnego świadczenia wojskowego.

FAQ

Czy nauka w szkole średniej wyklucza uznanie za domownika?

Nie. Nauka sama w sobie nie wyklucza zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie. Trzeba jednak wykazać, że mimo nauki praca była stała, regularna i miała realne znaczenie dla funkcjonowania gospodarstwa.

Od jakiego wieku można liczyć pracę w gospodarstwie rodziców?

W omawianym trybie znaczenie ma praca po ukończeniu 16 lat. Okres wcześniejszy nie powinien być zaliczany jako praca domownika na podstawie ustawy z 1990 r.

Czy wystarczą zeznania dwóch świadków?

Mogą wystarczyć, jeżeli gmina nie dysponuje dokumentami, a świadkowie potrafią konkretnie i wiarygodnie opisać stałą pracę w gospodarstwie. Im bardziej ogólne zeznania, tym większe ryzyko odmowy.

Czy zaświadczenie z gminy gwarantuje doliczenie okresu do wojskowej wysługi?

Nie. Zaświadczenie pomaga potwierdzić fakt pracy w gospodarstwie, ale o doliczeniu okresu do wysługi albo nagrody jubileuszowej decydują przepisy wojskowe dotyczące danego świadczenia.

Czy okres 1992-1997 może mieć znaczenie dla nagrody jubileuszowej?

Może mieć znaczenie, ale nie automatycznie. Trzeba ustalić, czy przepisy dotyczące nagrody jubileuszowej pozwalają uwzględnić taki okres albo czy został on wcześniej prawidłowo zaliczony na podstawie regulacji przejściowych.

Co zrobić, gdy jednostka odmówi zaliczenia okresu?

Należy przeanalizować uzasadnienie odmowy. Inne argumenty będą potrzebne, gdy organ kwestionuje samą pracę w gospodarstwie, a inne, gdy uznaje pracę, ale wskazuje brak podstawy prawnej do doliczenia jej do konkretnego świadczenia.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310
• Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
• Aktualne przepisy wykonawcze Ministra Obrony Narodowej dotyczące uposażenia oraz nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.