Wyrównanie dodatku za wysługę lat nauczyciela

Dodatek za wysługę lat nauczyciela

Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela nauczycielom przysługuje dodatek za wysługę lat w wysokości 1% wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy. Dodatek wypłaca się miesięcznie, poczynając od czwartego roku pracy, a jego wysokość nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia zasadniczego.

Oznacza to, że nauczyciel nie nabywa dodatku dopiero na podstawie uznaniowej decyzji dyrektora. Jeżeli spełnia warunki i udowodni wymagany staż, dodatek powinien zostać naliczony zgodnie z przepisami. Spór zwykle dotyczy tego, czy dany okres zatrudnienia może być zaliczony oraz od kiedy szkoła powinna wypłacać wyższą kwotę.

Zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. do okresów pracy uprawniających do dodatku za wysługę lat wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy oraz inne udowodnione okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Zobacz również: wyrównanie dodatku stażowego a chorobowe

Czy praca za granicą wlicza się do stażu dodatku?

Tak, okres pracy za granicą może zostać zaliczony do stażu pracy, od którego zależy dodatek za wysługę lat, jeżeli jest odpowiednio udokumentowany i podlega wliczeniu na podstawie przepisów. W praktyce znaczenie mają przede wszystkim dokumenty potwierdzające zatrudnienie, okres pracy, pracodawcę i charakter wykonywanej pracy.

Jeżeli nauczyciel otrzymał zaświadczenie o zaliczeniu okresu pracy za granicą do okresu zatrudnienia w Polsce, dyrektor szkoły nie powinien pomijać takiego dokumentu bez rzeczowego uzasadnienia. Samo stwierdzenie, że praca była wykonywana poza Polską, nie wystarcza do odmowy, jeżeli okres ten został prawidłowo potwierdzony.

Trzeba jednak odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli nauczyciel dopiero teraz przedkłada dokumenty, podwyższenie dodatku może być liczone od momentu, w którym pracodawca mógł realnie ustalić prawo do wyższego dodatku. Jeżeli natomiast dokumenty były złożone już wcześniej, a szkoła mimo to naliczała dodatek zbyt nisko, powstaje roszczenie o wyrównanie wynagrodzenia.

Od kiedy należy się wyższy dodatek?

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazywano, że zaliczenie okresów pracy do stażu dla celów płacowych, po przedstawieniu dokumentów uzasadniających takie zaliczenie, wpływa na wynagrodzenie od pierwszego dnia najbliższego miesiąca kalendarzowego. W sprawach nauczycielskich istotny jest również art. 39 Karty Nauczyciela, który reguluje zasady zmiany wysokości wynagrodzenia.

W praktyce należy ustalić dokładną datę, w której nauczyciel przekazał szkole dokumenty potwierdzające dodatkowy staż. Od tej daty zależy, od kiedy dyrektor powinien był uwzględnić wyższy dodatek, a także za jaki okres można żądać wyrównania.

Przedawnienie roszczeń o wyrównanie dodatku

Roszczenia nauczyciela o wypłatę wynagrodzenia i jego składników, w tym dodatku za wysługę lat, są roszczeniami ze stosunku pracy. W sprawach nieuregulowanych w Karcie Nauczyciela stosuje się przepisy Kodeksu pracy, w tym art. 291 § 1 Kodeksu pracy. Zgodnie z tą zasadą roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne.

W przypadku dodatku wypłacanego co miesiąc przedawnienie należy oceniać osobno dla każdej miesięcznej kwoty. Nie oznacza to więc automatycznie utraty prawa do całego wyrównania. Najczęściej można dochodzić kwot należnych za ostatnie 3 lata, licząc od daty podjęcia właściwych działań prawnych, o ile nie doszło do przerwania biegu przedawnienia lub uznania roszczenia.

Pracodawca może dobrowolnie wypłacić także kwoty starsze, ale po upływie terminu przedawnienia nie zawsze można skutecznie wymusić ich zapłatę. Zrzeczenie się korzystania z przedawnienia jest możliwe dopiero po upływie terminu przedawnienia, dlatego w praktyce trzeba ustalić, czy szkoła lub organ prowadzący wyraźnie uznały roszczenie.

Jak dochodzić wyrównania od szkoły?

Najpierw warto złożyć do dyrektora szkoły pisemny wniosek o ponowne przeliczenie stażu pracy i dodatku za wysługę lat. Do wniosku należy dołączyć kopie dokumentów potwierdzających pracę za granicą oraz wskazać, od kiedy dokumenty znajdowały się w aktach osobowych albo kiedy zostały po raz pierwszy przekazane pracodawcy.

W piśmie dobrze jest zażądać zarówno podwyższenia dodatku na przyszłość, jak i wypłaty wyrównania za okres nieprzedawniony. Jeżeli dyrektor odmawia, warto poprosić o pisemne stanowisko z uzasadnieniem. Ułatwia to ocenę, czy sprawę kierować dalej, w szczególności do sądu pracy.

Jeżeli nauczyciel nadal pracuje w tej samej szkole, szczególnie istotne jest szybkie przerwanie sporu co do bieżących wypłat. Każdy kolejny miesiąc zaniżonego dodatku tworzy osobne roszczenie, ale jednocześnie z upływem czasu przedawniają się najstarsze należności.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji szansa na odzyskanie pieniędzy istnieje przede wszystkim za okres nieprzedawniony. Jeżeli dokumenty potwierdzające pracę na Litwie zostały dostarczone pracodawcy, a mimo to szkoła nie naliczała dodatku prawidłowo, można żądać ponownego przeliczenia dodatku i wyrównania.

Księgowa ma rację co do samej zasady 3-letniego przedawnienia roszczeń pracowniczych, ale nie oznacza to automatycznie, że nie da się odzyskać żadnych kwot. Trzeba sprawdzić daty wymagalności poszczególnych wypłat, datę złożenia dokumentów oraz ewentualne pisma, które mogły wpłynąć na bieg przedawnienia albo świadczyć o uznaniu roszczenia przez pracodawcę.

FAQ

Czy nauczyciel może żądać wyrównania dodatku za więcej niż 3 lata?

Co do zasady roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się po 3 latach. Starsze kwoty mogą być trudne do wyegzekwowania, chyba że doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia albo pracodawca dobrowolnie uzna i wypłaci należność.

Czy samo zaświadczenie o pracy za granicą wystarczy?

To zależy od treści dokumentu. Powinien on pozwalać ustalić okres zatrudnienia i potwierdzać okoliczności potrzebne do zaliczenia stażu. Jeżeli dokument jest niepełny, pracodawca może wezwać do przedstawienia dodatkowych wyjaśnień lub dowodów.

Od kiedy szkoła powinna podwyższyć dodatek?

Zasadniczo od momentu, w którym zostały spełnione warunki do wypłaty wyższego dodatku i pracodawca miał dokumenty pozwalające ustalić staż. W praktyce często będzie to pierwszy dzień miesiąca następującego po miesiącu złożenia dokumentów, chyba że szczególne okoliczności przemawiają za inną oceną.

Czy wniosek do dyrektora przerywa przedawnienie?

Samo wezwanie pracodawcy do zapłaty nie zawsze przerywa przedawnienie. Znaczenie może mieć natomiast uznanie roszczenia przez pracodawcę, mediacja albo podjęcie czynności przed właściwym organem lub sądem. Dlatego nie warto zwlekać z formalnym dochodzeniem roszczeń.

Czy odmowa księgowej przesądza sprawę?

Nie. Księgowa może wskazać stanowisko szkoły, ale ostatecznie znaczenie mają przepisy, dokumenty w aktach osobowych i decyzja pracodawcy. W razie sporu nauczyciel może dochodzić roszczeń na drodze przewidzianej dla spraw pracowniczych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19
2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy
3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1986 r., sygn. akt I PR 3/86, LEX nr 12956
5. Orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1484/10