Norma zadaniowa dla pracownika z niepełnosprawnością

Czy osoba z umiarkowaną niepełnosprawnością może mieć taką samą normę zadań jak pracownik pracujący 8 godzin?

Co do zasady nie. Jeżeli pracownik ma umiarkowany stopień niepełnosprawności i nie zachodzi jeden z ustawowych wyjątków, pracodawca powinien planować jego zadania z uwzględnieniem normy 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Oznacza to, że zakres zadań nie powinien być mechanicznie taki sam jak u pracownika, który wykonuje tę samą pracę przez 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo.

W praktyce nie chodzi o automatyczne obniżenie każdej pojedynczej normy produkcyjnej o ten sam procent, ale o realne ustalenie takiego zakresu obowiązków, który pracownik może wykonać w swoim dopuszczalnym czasie pracy. Jeżeli wykonanie przydzielonych zadań wymaga regularnej pracy ponad normę, problemem nie jest wydajność pracownika, lecz wadliwe zaplanowanie pracy.

Jeżeli w opisie sytuacji pojawia się norma 7 godzin i 35 minut, trzeba ją zweryfikować. Dla pracownika z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności podstawową regułą z ustawy o rehabilitacji jest 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Norma 7 godzin i 35 minut może występować w niektórych szczególnych grupach zawodowych, ale nie powinna wydłużać czasu pracy osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli nie zachodzi wyjątek z art. 16 ustawy o rehabilitacji.

Na czym polega zadaniowy czas pracy?

Zadaniowy czas pracy może być stosowany wtedy, gdy uzasadnia to rodzaj pracy, jej organizacja albo miejsce wykonywania pracy. Zgodnie z art. 140 Kodeksu pracy pracodawca, po porozumieniu z pracownikiem, ustala czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań, uwzględniając wymiar czasu pracy wynikający z obowiązujących norm.

W tym systemie punkt ciężkości przesuwa się z kontroli konkretnych godzin rozpoczęcia i zakończenia pracy na rozliczenie z wykonania zadań. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności pracodawcy. Zadania muszą być ustalone tak, aby pracownik mógł je wykonać w normalnym, dopuszczalnym czasie pracy, bez stałego przekraczania norm.

Przy zadaniowym czasie pracy pracodawca nie prowadzi ewidencji godzin pracy w takim zakresie jak przy klasycznym rozkładzie czasu pracy, ale nadal musi prowadzić dokumentację pozwalającą ustalić między innymi dni pracy, urlopy, zwolnienia i inne nieobecności. Zadaniowy system nie może być używany jako sposób ukrywania nadgodzin ani przerzucania na pracownika ryzyka złej organizacji pracy.

Zobacz również: nadgodziny osoby niepełnosprawnej

Zadaniowy czas pracy a pracownik z niepełnosprawnością

Przepisy nie zawierają ogólnego zakazu zatrudniania osoby z niepełnosprawnością w zadaniowym systemie czasu pracy. Trzeba jednak stosować ten system bardzo ostrożnie, ponieważ osoba z orzeczeniem korzysta z dodatkowej ochrony czasu pracy.

Pracownik z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności co do zasady nie może pracować dłużej niż 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Ponadto nie może być zatrudniany w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych. Są to ograniczenia ochronne, których nie można obejść przez zapisanie w umowie, że pracownik ma system zadaniowy.

Jeżeli więc pracodawca powierza pracownikowi z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności identyczny pakiet zadań jak osobom pracującym 8 godzin dziennie, powinien wykazać, że obiektywnie da się go wykonać w krótszej normie czasu pracy. W przeciwnym razie może dojść do naruszenia przepisów o czasie pracy oraz zasady równego traktowania w zatrudnieniu.

Czy pracodawca może wymagać obecności przez 8 godzin?

Jeżeli pracownik ma umiarkowany stopień niepełnosprawności, wymóg codziennej obecności przez 8 godzin co do zasady będzie sprzeczny z jego obniżoną normą czasu pracy. Dodatkowo stałe wyznaczanie godzin od 8:00 do 16:00 kłóci się z istotą zadaniowego czasu pracy, który powinien dawać pracownikowi większą swobodę organizowania pracy.

Nie każdy element organizacyjny wyklucza zadaniowy czas pracy. Pracodawca może wyznaczać terminy realizacji, spotkania, zasady kontaktu z zespołem czy miejsce wykonywania niektórych czynności. Jeżeli jednak w praktyce pracownik ma codziennie pozostawać do dyspozycji pracodawcy w sztywnych godzinach, a do tego ma rozliczać się z pełnej normy zadań, należy rozważyć, czy system zadaniowy nie jest stosowany pozornie.

Ważne jest też to, że obniżone normy czasu pracy pracownika z umiarkowanym albo znacznym stopniem niepełnosprawności obowiązują od dnia następującego po przedstawieniu pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności. Pracodawca powinien więc odpowiednio zmienić organizację pracy od tego momentu.

Kiedy obniżonych norm nie stosuje się?

Ustawa przewiduje wyjątki. Ograniczeń z art. 15 ustawy o rehabilitacji nie stosuje się do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz wtedy, gdy na wniosek pracownika lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne, a w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą, wyrazi zgodę na niestosowanie tych ograniczeń. Koszty takich badań ponosi pracodawca.

Wyjątek powinien wynikać z konkretnej podstawy prawnej i dokumentów. Samo przekonanie pracodawcy, że pracownik sobie poradzi, nie wystarcza. Jeżeli nie ma pracy przy pilnowaniu ani zgody lekarskiej wydanej na wniosek pracownika, pracodawca powinien stosować normę 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo wobec osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności.

Wynagrodzenie, przerwy i organizacja zadań

Stosowanie skróconych norm czasu pracy nie może powodować obniżenia stałego miesięcznego wynagrodzenia. Jeżeli pracownik otrzymuje wynagrodzenie miesięczne, samo przejście na normę 7 godzin dziennie nie uzasadnia jego obniżenia.

Osoba z niepełnosprawnością ma również prawo do dodatkowej 15-minutowej przerwy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek, wliczanej do czasu pracy. Uprawnienie to nie narusza przerwy wynikającej z Kodeksu pracy. W praktyce oznacza to, że planując zadania, pracodawca powinien uwzględniać nie tylko krótszą normę dobową, ale również przysługujące przerwy.

Jeżeli w firmie stosuje się normy ilościowe, targety, liczbę spraw do obsłużenia albo liczbę projektów do wykonania, powinny one być ustalane z uwzględnieniem rzeczywistego czasu pracy pracownika. Przydzielenie tej samej liczby zadań osobie pracującej krócej może być dopuszczalne tylko wtedy, gdy zadania są realnie możliwe do wykonania w krótszym czasie, bez wymuszania pracy po godzinach.

Zobacz również: jeżeli problem dotyczy planowania czasu pracy bez odpoczynku, pomocny może być materiał praca 7 dni w tygodniu.

Co może zrobić pracownik, gdy zadań jest za dużo?

Pracownik powinien w pierwszej kolejności zadbać o dowody. Warto zapisywać liczbę przydzielanych zadań, terminy, polecenia przełożonych, godziny faktycznej pracy, wiadomości służbowe oraz sytuacje, w których wykonanie zadań wymagało przekroczenia normy czasu pracy.

Następnie można zwrócić się do pracodawcy o dostosowanie zakresu zadań do normy 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo oraz o potwierdzenie zasad organizacji pracy. Jeżeli problem się powtarza, możliwe jest skierowanie skargi do Państwowej Inspekcji Pracy albo dochodzenie roszczeń przed sądem pracy. W zależności od stanu faktycznego mogą wchodzić w grę roszczenia o wynagrodzenie za pracę wykonaną ponad dopuszczalną normę, ustalenie prawidłowego czasu pracy albo zarzuty naruszenia przepisów o czasie pracy.

Pracodawca, który narusza przepisy o czasie pracy, naraża się także na odpowiedzialność za wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Ocena konkretnej sprawy zależy jednak od dokumentów, rodzaju pracy, sposobu ustalania zadań, treści orzeczenia oraz tego, czy wystąpił ustawowy wyjątek.

FAQ

Czy zadaniowy czas pracy znosi normy czasu pracy?

Nie. Zadaniowy czas pracy zmienia sposób organizowania i rozliczania pracy, ale nie znosi norm czasu pracy. Zadania muszą być ustalone tak, aby można było je wykonać w czasie pracy właściwym dla danego pracownika.

Ile godzin dziennie może pracować osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności?

Co do zasady maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Wyjątki dotyczą między innymi osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz sytuacji, w której na wniosek pracownika lekarz wyrazi zgodę na niestosowanie ograniczeń.

Czy pracownik z umiarkowaną niepełnosprawnością może pracować 7 godzin i 35 minut?

W typowej sytuacji pracowniczej nie powinno się przyjmować takiej normy, jeżeli pracownik ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Zasadą jest 7 godzin na dobę. Norma 7 godzin i 35 minut może mieć znaczenie przy szczególnych przepisach branżowych, ale nie zastępuje korzystniejszej normy wynikającej z ustawy o rehabilitacji, o ile nie zachodzi ustawowy wyjątek.

Czy pracodawca może dać pracownikowi z niepełnosprawnością tyle samo zadań co innym?

Może tylko wtedy, gdy zadania są realnie możliwe do wykonania w krótszej normie czasu pracy i nie wymagają pracy ponad normę. Jeżeli wykonanie takiego samego pakietu zadań wymaga regularnego zostawania po godzinach, zakres obowiązków powinien zostać zmieniony.

Czy osoba z niepełnosprawnością może mieć nadgodziny?

Co do zasady osoba z niepełnosprawnością nie może być zatrudniana w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Zakaz ten nie dotyczy ustawowych wyjątków, w szczególności zatrudnienia przy pilnowaniu albo zgody lekarza wydanej na wniosek pracownika.

Czy skrócona norma czasu pracy obniża wynagrodzenie?

Nie, jeżeli pracownik ma stałe miesięczne wynagrodzenie. Przepisy wyraźnie wskazują, że stosowanie skróconych norm czasu pracy wobec osób z niepełnosprawnością nie może powodować obniżenia takiego wynagrodzenia.

Co zrobić, jeśli pracodawca wymaga pracy ponad 7 godzin?

Warto zebrać dokumenty i dowody faktycznego czasu pracy, a następnie zwrócić się do pracodawcy o dostosowanie zakresu zadań. Jeżeli problem się powtarza, można rozważyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy albo dochodzenie roszczeń przed sądem pracy.

Podsumowanie

Pracownik z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności zatrudniony w systemie zadaniowym powinien mieć zadania zaplanowane z uwzględnieniem normy 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. System zadaniowy nie daje pracodawcy prawa do wymagania takiej samej normy pracy jak od osób pracujących 8 godzin dziennie, jeżeli w praktyce prowadzi to do przekraczania czasu pracy.

Najważniejsze jest realne ustalenie, ile czasu potrzeba na wykonanie powierzonych zadań. Jeżeli zadania są zbyt obszerne, pracownik regularnie zostaje po godzinach albo pracodawca wymaga sztywnej 8-godzinnej obecności, warto sprawdzić, czy nie dochodzi do naruszenia przepisów o czasie pracy osób z niepełnosprawnością.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 129, art. 134, art. 140 i art. 149: Dz.U. 2025 poz. 277.
• Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w szczególności art. 15-18: Dz.U. 2025 poz. 913.
• Informacja Państwowej Inspekcji Pracy o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych: pip.gov.pl.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.