Zasiłek macierzyński a dodatek komputerowy i premia

W praktyce spór o premię albo dodatek komputerowy przy zasiłku macierzyńskim dotyczy zwykle dwóch różnych kwestii. Pierwsza to pytanie, czy pracodawca ma nadal wypłacać dany składnik w czasie urlopu macierzyńskiego. Druga to pytanie, czy ten składnik powinien zwiększać podstawę zasiłku macierzyńskiego. To nie zawsze jest to samo.

W okresie urlopu macierzyńskiego pracownica co do zasady nie otrzymuje zwykłego wynagrodzenia za pracę, lecz zasiłek macierzyński wypłacany przez płatnika zasiłku albo przez ZUS. Dlatego dodatek zapisany w umowie, premia regulaminowa albo premia uznaniowa muszą być ocenione przez pryzmat przepisów zasiłkowych i przepisów płacowych obowiązujących u pracodawcy.

Czy dodatek komputerowy i premia wpływają na zasiłek macierzyński?

Tak, ale tylko wtedy, gdy spełniają warunki uwzględnienia w podstawie wymiaru zasiłku. Zgodnie z ustawą zasiłkową wynagrodzeniem jest przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu składek finansowanych przez pracownika na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe. Oznacza to, że w pierwszej kolejności trzeba ustalić, czy premia albo dodatek były oskładkowane.

Następnie trzeba sprawdzić, czy pracownica zachowuje prawo do danego składnika za okres pobierania zasiłku. Jeżeli tak i składnik jest za ten okres wypłacany, nie powinien być drugi raz odtwarzany w zasiłku. Jeżeli natomiast składnik nie jest wypłacany za okres zasiłku albo jest za ten czas zmniejszany, co do zasady może podwyższać podstawę zasiłku.

Jak ustala się podstawę zasiłku macierzyńskiego?

Do zasiłku macierzyńskiego stosuje się odpowiednio przepisy o ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Dla pracownicy podstawą jest zatem przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku. Jeżeli zatrudnienie lub ubezpieczenie trwało krócej, bierze się pod uwagę pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia.

Jeżeli pracownica przed urlopem macierzyńskim pobierała zasiłek chorobowy, a między świadczeniami nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż miesiąc kalendarzowy, podstawy wymiaru zasiłku zasadniczo nie ustala się od nowa. Ma to duże znaczenie w typowych sytuacjach, gdy przed porodem pracownica przebywała na zwolnieniu lekarskim w ciąży.

W razie zmiany wymiaru czasu pracy, na przykład z pełnego etatu na część etatu, podstawa może być ustalana z uwzględnieniem wynagrodzenia dla nowego wymiaru czasu pracy, jeżeli zmiana nastąpiła w miesiącu powstania prawa do zasiłku albo w miesiącach przyjmowanych do podstawy.

Kiedy premia albo dodatek nie wchodzą do podstawy zasiłku?

Premia, dodatek komputerowy, dodatek funkcyjny lub inny składnik wynagrodzenia nie są uwzględniane w podstawie zasiłku, jeżeli zgodnie z układem zbiorowym, regulaminem wynagradzania, regulaminem premiowania albo innymi przepisami płacowymi pracownica zachowuje do nich prawo w czasie pobierania zasiłku i składniki te są wypłacane za ten okres.

Chodzi o uniknięcie sytuacji, w której ten sam składnik byłby wypłacony dwa razy: raz bezpośrednio przez pracodawcę za okres zasiłku, a drugi raz pośrednio jako element podstawy zasiłku. Takie stanowisko wynika również z utrwalonej linii orzeczniczej. Sąd Najwyższy w wyroku z 11 maja 2005 r., III UK 33/05, wskazał, że do podstawy wymiaru zasiłku wlicza się składniki, co do których z przepisów płacowych wynika, że podlegają zmniejszeniu lub zawieszeniu w okresie pobierania zasiłku.

Jeżeli więc regulamin przewiduje, że pracownik zachowuje prawo do dodatku komputerowego albo premii także za czas pobierania zasiłku macierzyńskiego i składnik jest faktycznie wypłacany, pracodawca może prawidłowo wykazać go jako składnik niewchodzący do podstawy zasiłku.

Kiedy składnik powinien zostać uwzględniony?

Jeżeli premia albo dodatek komputerowy były składnikami oskładkowanymi i nie przysługiwały za okres pobierania zasiłku, zostały zawieszone albo były zmniejszane za czas nieobecności, powinny zostać ocenione jako składniki potencjalnie wchodzące do podstawy zasiłku. Dotyczy to zwłaszcza premii regulaminowej zależnej od wyników pracy, obecności, wykonania zadań albo faktycznego świadczenia pracy.

Znaczenie ma też częstotliwość wypłaty. Składniki miesięczne uwzględnia się co do zasady w kwocie wypłaconej za miesiące przyjmowane do podstawy. Składniki kwartalne i roczne rozlicza się według zasad przewidzianych dla takich okresów, zwykle przez doliczenie odpowiedniej części do przeciętnego wynagrodzenia.

Inaczej należy oceniać składniki niezależne od pracy konkretnego pracownika, wypłacane niezależnie od absencji i niepomniejszane za okres pobierania zasiłku. Takie świadczenia z reguły nie zwiększają podstawy zasiłku przysługującego w czasie trwania zatrudnienia.

Co oznacza odpowiedź pracodawcy dla ZUS?

ZUS pyta pracodawcę o premię albo dodatek po to, aby ustalić, czy dany składnik powinien wejść do podstawy zasiłku. Odpowiedź pracodawcy nie powinna być ogólnikowa. Powinna wynikać z dokumentów płacowych, regulaminu wynagradzania, regulaminu premiowania, umowy o pracę oraz faktycznej praktyki wypłat.

Jeżeli pracodawca wskazał tylko, że zgodnie z regulaminem premia i dodatek nie przysługują w czasie pobierania zasiłku, trzeba dokładnie ustalić, co miał na myśli. Jeżeli oznacza to, że pracownica nie dostaje ich osobno za okres urlopu macierzyńskiego, taka informacja nie przesądza jeszcze, że składnik należy wyłączyć z podstawy. Przeciwnie, brak prawa do składnika za okres zasiłku często przemawia za jego uwzględnieniem w podstawie, o ile był oskładkowany i spełnia pozostałe warunki.

Jeżeli natomiast regulamin stanowi, że pracownica zachowuje prawo do premii lub dodatku za okres pobierania zasiłku, a pracodawca faktycznie je wypłaca, taki składnik nie powinien być uwzględniany w podstawie zasiłku. W tej sytuacji nie dochodzi do pokrzywdzenia pracownicy przez pominięcie składnika w podstawie, bo otrzymuje go odrębnie.

Znaczenie umowy o pracę i regulaminu wynagradzania

Umowa o pracę jest ważnym dokumentem, ale przy składnikach takich jak premia czy dodatek często nie zawiera pełnych zasad ich wypłaty. Jeżeli umowa odsyła do regulaminu wynagradzania albo regulaminu premiowania, dokumenty te trzeba czytać łącznie. Regulamin może określać między innymi warunki nabycia prawa do premii, sposób jej pomniejszania, okresy, za które przysługuje, oraz zasady wypłaty dodatków.

Regulamin nie może dowolnie odbierać pracownikowi składnika wynagrodzenia przyznanego bezwarunkowo w umowie o pracę. Może jednak doprecyzowywać zasady składników zmiennych albo warunkowych. Dlatego w sprawie o zasiłek macierzyński kluczowe jest nie tylko to, że w umowie widnieje dodatek lub premia, ale także to, czy za czas pobierania zasiłku składnik jest należny, wypłacany, pomniejszany albo zawieszany.

Jak sprawdzić, czy zasiłek został obliczony prawidłowo?

Pracownica powinna w pierwszej kolejności poprosić pracodawcę o wskazanie konkretnej podstawy regulaminowej, na której oparł informację przekazaną do ZUS. Warto sprawdzić umowę o pracę, aneksy, regulamin wynagradzania, regulamin premiowania, paski wynagrodzeń, listy płac oraz zaświadczenie płatnika składek przekazane do ZUS.

Jeżeli z dokumentów wynika, że premia albo dodatek były zmniejszane lub nie przysługiwały za okresy pobierania świadczeń, a mimo to nie zostały uwzględnione w podstawie, można żądać korekty dokumentów albo wystąpić do ZUS o wydanie decyzji. Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, składane za pośrednictwem ZUS, co do zasady w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

Warto też pamiętać, że od 1 lipca 2026 r. zaczną obowiązywać zmienione przepisy dotyczące sposobu składania niektórych wniosków i dokumentów zasiłkowych. Zmiana ta dotyczy przede wszystkim procedury i dokumentów, a nie samej zasady wliczania premii oraz dodatków do podstawy zasiłku macierzyńskiego.

FAQ

Czy premia wpisana w umowie zawsze wchodzi do podstawy zasiłku macierzyńskiego?

Nie. Sam zapis w umowie nie przesądza sprawy. Trzeba ustalić, czy premia była oskładkowana, czy została wypłacona w okresie przyjmowanym do podstawy oraz czy pracownica zachowuje do niej prawo za okres pobierania zasiłku.

Czy dodatek komputerowy należy się osobno podczas urlopu macierzyńskiego?

To zależy od umowy i regulaminu. Jeżeli dodatek jest związany z faktycznym wykonywaniem pracy albo korzystaniem z komputera, regulamin może przewidywać, że nie przysługuje za czas pobierania zasiłku. Jeżeli jednak regulamin przyznaje prawo do dodatku także za ten okres, pracodawca powinien stosować własne przepisy płacowe.

Co jeśli regulamin nie mówi wprost o pomniejszaniu premii?

Trzeba zbadać charakter premii i praktykę wypłat. Jeżeli pracownik faktycznie zachowuje prawo do premii za okres pobierania zasiłku i premia jest wypłacana, zwykle nie wchodzi ona do podstawy. Jeżeli premia nie jest wypłacana za okres zasiłku, może być uwzględniona w kwocie faktycznie wypłaconej, jeżeli spełnia pozostałe warunki.

Czy po zwolnieniu lekarskim w ciąży ZUS ustala nową podstawę zasiłku macierzyńskiego?

Nie zawsze. Jeżeli między zasiłkiem chorobowym a zasiłkiem macierzyńskim nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż miesiąc kalendarzowy, podstawy wymiaru zasiłku co do zasady nie ustala się od nowa.

Ile wynosi zasiłek macierzyński?

Za okres urlopu macierzyńskiego zasiłek wynosi co do zasady 100% podstawy wymiaru. Za okres urlopu rodzicielskiego zasadniczo wynosi 70% podstawy, a przy terminowym wniosku o wypłatę za pełny okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego może wynosić 81,5% podstawy, z zastrzeżeniem części urlopu rodzicielskiego przysługującej wyłącznie drugiemu rodzicowi, za którą zasiłek wynosi 70%.

Czy można zakwestionować informację pracodawcy przekazaną do ZUS?

Tak. Pracownica może żądać wyjaśnień od pracodawcy, sprawdzić dokumenty płacowe, wnioskować o korektę danych oraz domagać się decyzji ZUS. Jeżeli decyzja jest niekorzystna, można wnieść odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Źródła

• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 3 pkt 3, art. 36-42, art. 45 i art. 47.
• Ustawa z dnia 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
• ZUS - wysokość zasiłku macierzyńskiego.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 11 maja 2005 r., III UK 33/05.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.