Urlop uzupełniający nauczyciela po chorobie lub macierzyńskim

Kiedy nauczyciel ma prawo do urlopu uzupełniającego?

Nauczyciel zatrudniony w szkole, w której organizacja pracy przewiduje ferie szkolne, korzysta z urlopu wypoczynkowego w wymiarze odpowiadającym okresowi ferii i w czasie ich trwania. Wynika to z art. 64 ust. 1 Karty Nauczyciela. Nie oznacza to jednak, że każda nieobecność w ferie automatycznie daje dodatkowy urlop. Trzeba sprawdzić, czy nauczyciel nie wykorzystał urlopu w całości lub w części z przyczyn wskazanych w ustawie.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela urlop uzupełniający przysługuje, jeżeli nauczyciel nie wykorzystał urlopu wypoczynkowego w okresie ferii szkolnych z powodu:

• niezdolności do pracy wywołanej chorobą,
• odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
• urlopu macierzyńskiego,
• uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
• urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• urlopu ojcowskiego,
• urlopu rodzicielskiego,
• urlopu dla poratowania zdrowia,
• odbywania ćwiczeń wojskowych albo krótkotrwałego przeszkolenia wojskowego.

Jeżeli taka przyczyna wystąpiła w czasie ferii, nauczyciel może otrzymać urlop w ciągu roku szkolnego w wymiarze uzupełniającym do 8 tygodni. Szerzej omawiamy warunki urlopu uzupełniającego w osobnym materiale.

Jak obliczyć wymiar urlopu uzupełniającego?

Podstawą jest limit 8 tygodni. W praktyce należy ustalić, ile urlopu wypoczynkowego nauczyciel faktycznie wykorzystał w okresie ferii w danym roku szkolnym, a następnie porównać tę liczbę z 8 tygodniami. Jeżeli wykorzystał mniej niż 8 tygodni z powodu przyczyn wymienionych w art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela, przysługuje mu różnica.

Najprostszy schemat wygląda następująco: 56 dni kalendarzowych minus liczba dni urlopu faktycznie wykorzystanego w ferie. Jeżeli nauczyciel wykorzystał 21 dni urlopu w czasie ferii, a przez pozostały okres ferii był na zwolnieniu lekarskim albo urlopie macierzyńskim, może przysługiwać mu 35 dni kalendarzowych urlopu uzupełniającego.

Przy obliczeniach trzeba zachować ostrożność, ponieważ urlop nauczyciela szkoły feryjnej obejmuje także soboty, niedziele i święta przypadające w okresie ferii. Dlatego urlop uzupełniający w wymiarze tygodniowym liczy się jako dni kalendarzowe, a nie wyłącznie dni pracy. W bardziej złożonych sprawach pomocne bywa dokładne wyliczanie urlopu nauczyciela na podstawie konkretnych dat nieobecności.

Kiedy ustala się prawo do urlopu uzupełniającego?

Prawo do urlopu uzupełniającego zwykle można ustalić dopiero po zakończeniu ferii letnich w danym roku szkolnym. Dopiero wtedy wiadomo, czy nauczyciel wykorzystał co najmniej 8 tygodni urlopu wypoczynkowego w czasie ferii zimowych i letnich łącznie.

Jeżeli nauczyciel chorował przez 2 tygodnie ferii zimowych, nie oznacza to jeszcze, że od razu w marcu należy udzielić mu 2 tygodni urlopu uzupełniającego. Jeżeli w czasie wakacji wykorzysta 8 tygodni urlopu, prawo do urlopu uzupełniającego nie powstanie. Jeżeli natomiast wakacje także zostaną objęte chorobą, urlopem macierzyńskim, rodzicielskim albo inną przyczyną wskazaną w art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela, trzeba obliczyć brakującą część do 8 tygodni.

Znaczenie ma również orzecznictwo. Sąd Najwyższy w wyroku z 2 września 1998 r., I PKN 298/98, wskazał, że wykorzystanie przez nauczyciela urlopu wypoczynkowego w wymiarze 8 tygodni w ciągu roku szkolnego wyłącza prawo do urlopu uzupełniającego z powodu choroby przypadającej w czasie urlopu.

Urlop macierzyński, rodzicielski i choroba w czasie ferii

Jeżeli nauczycielka w czasie ferii zimowych albo letnich przebywa na urlopie macierzyńskim, uzupełniającym urlopie macierzyńskim lub urlopie rodzicielskim, nie korzysta w tym czasie z urlopu wypoczynkowego. Ten okres należy więc uwzględnić przy ocenie prawa do urlopu uzupełniającego. Podobnie jest w przypadku zwolnienia lekarskiego obejmującego okres ferii.

Jeżeli urlop macierzyński albo rodzicielski kończy się w trakcie wakacji, okres ferii przypadający po zakończeniu tego urlopu może być już traktowany jako wykorzystany urlop wypoczynkowy nauczyciela. Wtedy wymiar urlopu uzupełniającego trzeba pomniejszyć o tę część wakacji, w której nauczyciel mógł korzystać z urlopu wypoczynkowego. Podobne problemy praktyczne mogą pojawić się po rodzicielskim, gdy daty powrotu nakładają się na ferie letnie.

Warto odróżnić urlop macierzyński od urlopu rodzicielskiego i innych uprawnień związanych z rodzicielstwem. Aktualne przepisy nie posługują się już dawną konstrukcją dodatkowego urlopu macierzyńskiego w takim znaczeniu, w jakim funkcjonowała ona przed zmianami. Przy ustalaniu prawa do urlopu uzupełniającego trzeba więc posługiwać się aktualną nazwą i podstawą prawną konkretnej nieobecności.

Czy zwolnienie lekarskie przerywa urlop uzupełniający?

Jeżeli nauczyciel zachoruje przed rozpoczęciem zaplanowanego urlopu uzupełniającego, urlop powinien zostać przesunięty na termin późniejszy. Jeżeli choroba wystąpi już w trakcie urlopu uzupełniającego, część urlopu niewykorzystana z powodu czasowej niezdolności do pracy powinna zostać udzielona później. Wynika to z zasad dotyczących urlopu wypoczynkowego, stosowanych do nauczycieli w zakresie nieuregulowanym Kartą Nauczyciela na podstawie art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela.

W praktyce oznacza to, że zwolnienie lekarskie nie powoduje utraty urlopu uzupełniającego. Trzeba jednak pamiętać, że nauczyciel powinien prawidłowo usprawiedliwić nieobecność, a dyrektor szkoły powinien ustalić późniejszy termin wykorzystania niewykorzystanej części urlopu z uwzględnieniem organizacji pracy szkoły.

Kto ustala termin urlopu uzupełniającego?

Termin urlopu uzupełniającego ustala dyrektor szkoły. Powinien uwzględnić zarówno organizację pracy placówki, jak i propozycje nauczyciela. Nie ma przeszkód, aby urlop uzupełniający został udzielony bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego albo po ustaniu zwolnienia lekarskiego, jeżeli pozwala na to organizacja pracy szkoły.

Karta Nauczyciela nie wymaga, aby cały urlop uzupełniający zawsze był udzielony jednorazowo. Trzeba jednak pamiętać o prawie nauczyciela do nieprzerwanego co najmniej 4-tygodniowego urlopu wypoczynkowego w ramach ustalonego wymiaru urlopu. Dzielenie urlopu nie powinno też prowadzić do obejścia limitu 8 tygodni.

Urlop dla poratowania zdrowia a urlop uzupełniający

Od 19 marca 2025 r. art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela wprost obejmuje również urlop dla poratowania zdrowia jako jedną z przyczyn, które mogą uzasadniać urlop uzupełniający. Jeżeli więc nauczyciel szkoły feryjnej nie mógł wykorzystać ferii z powodu urlopu zdrowotnego, trzeba sprawdzić, czy spełnia przesłanki do uzupełnienia urlopu do 8 tygodni.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że każdy urlop zdrowotny daje pełne 8 tygodni urlopu uzupełniającego. Jeżeli nauczyciel mimo urlopu zdrowotnego wykorzystał co najmniej 8 tygodni urlopu wypoczynkowego w czasie ferii w danym roku szkolnym, urlop uzupełniający nie będzie przysługiwał. Praktyczne zasady omawiamy szerzej w artykule o urlopie uzupełniającym po urlopie zdrowotnym.

Wynagrodzenie za urlop uzupełniający nauczyciela

Za czas urlopu wypoczynkowego, w tym urlopu uzupełniającego, nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie takie, jakie otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i zajęcia dodatkowe oblicza się na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z okresu wszystkich miesięcy danego roku szkolnego poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu, a jeżeli zatrudnienie jest krótsze niż rok szkolny - z tego krótszego okresu.

Wynagrodzenie urlopowe nauczyciela ustala się według art. 67 Karty Nauczyciela oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 26 czerwca 2001 r. W wynagrodzeniu urlopowym uwzględnia się w szczególności:

• wynagrodzenie zasadnicze,
• dodatki: za wysługę lat, motywacyjny, funkcyjny oraz za warunki pracy,
• wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw,
• dodatkowe wynagrodzenie za pracę w porze nocnej,
• odrębne wynagrodzenie za zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze wykonywane w dniu wolnym od pracy,
• wynagrodzenie za pracę w święto,
• jednorazowy dodatek uzupełniający, jeżeli przysługuje.

Nie uwzględnia się natomiast wynagrodzenia za czas gotowości do pracy, niezawinionego przestoju, urlopu wypoczynkowego, innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną.

Jeżeli nauczyciel wraca do pracy po urlopie macierzyńskim albo rodzicielskim, sposób obliczenia wynagrodzenia może wymagać sprawdzenia składników stałych, zmiennych i średniej z godzin ponadwymiarowych. Osobno wyjaśniamy zasady dotyczące wynagrodzenia po macierzyńskim.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop nauczyciela

Urlop uzupełniający powinien być co do zasady udzielony w naturze. Ekwiwalent pieniężny pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy nauczyciel nie wykorzystał przysługującego urlopu z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy albo z innych przyczyn wymienionych w art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela. W przypadku nauczycieli szkoły feryjnej ekwiwalent jest ograniczony maksymalnie do 8 tygodni niewykorzystanego urlopu.

Nie należy więc automatycznie żądać wypłaty ekwiwalentu tylko dlatego, że urlop uzupełniający trudno zaplanować w roku szkolnym. Jeżeli stosunek pracy trwa, podstawowym rozwiązaniem pozostaje udzielenie urlopu. W sprawach spornych warto sprawdzić zasady dotyczące tego, kiedy możliwy jest ekwiwalent za uzupełniający.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Urlop uzupełniający nauczyciela nie jest dodatkowym urlopem przyznawanym automatycznie po każdej chorobie albo po każdym urlopie związanym z rodzicielstwem. Jest mechanizmem wyrównującym sytuację nauczyciela szkoły feryjnej, który z przyczyn wskazanych w Karcie Nauczyciela nie mógł wykorzystać urlopu wypoczynkowego w czasie ferii. Kluczowe znaczenie mają dokładne daty nieobecności, suma urlopu wykorzystanego w feriach zimowych i letnich oraz limit 8 tygodni.

Jeżeli choroba, urlop macierzyński, rodzicielski albo urlop dla poratowania zdrowia nakładają się na ferie, warto przeanalizować każdy rok szkolny osobno. Błędne obliczenie urlopu może prowadzić zarówno do zaniżenia uprawnień nauczyciela, jak i do nieprawidłowej organizacji pracy szkoły.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 515 - akt prawny
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 277 - akt prawny
3. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli, tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 1455 - akt prawny
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 września 1998 r., sygn. akt I PKN 298/98

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.