Wynagrodzenie nauczyciela za dni wolne od zajęć

Czy dzień wolny od zajęć jest dniem wolnym od pracy nauczyciela?

Nie zawsze. W szkołach mogą być ustalane dodatkowe dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych, m.in. w dniach egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego lub egzaminu zawodowego. Takie dni dotyczą przede wszystkim uczniów i organizacji zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Nie oznaczają automatycznie, że nauczyciel nie pozostaje w pracy albo że traci prawo do wynagrodzenia.

Dyrektor może w takim dniu zobowiązać nauczyciela do wykonywania innych obowiązków mieszczących się w czasie pracy nauczyciela, np. udziału w radzie pedagogicznej, szkoleniu, pracach organizacyjnych, czynnościach opiekuńczych albo innych zadaniach statutowych szkoły. Jeżeli nauczyciel stawia się do pracy zgodnie z poleceniem dyrektora, nie ma podstaw do traktowania tego dnia jako nieusprawiedliwionej nieobecności ani do potrącania wynagrodzenia. Uzupełniająco warto zobaczyć temat: Pomówienie nauczyciela na radzie pedagogicznej.

Czas pracy nauczyciela a pensum wychowawcy internatu

Zgodnie z art. 42 Karty Nauczyciela czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień. W ramach tego czasu pracy i ustalonego wynagrodzenia nauczyciel realizuje nie tylko zajęcia prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami, lecz także inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły oraz czynności związane z przygotowaniem do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

Dla wychowawców internatów Karta Nauczyciela przewiduje 30 godzin tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć wychowawczych i opiekuńczych. Te 30 godzin to pensum, a nie cały tygodniowy czas pracy. Oznacza to, że rada pedagogiczna, szkolenie, zebranie zespołu czy czynności organizacyjne mogą być obowiązkiem nauczyciela, ale nie są automatycznie dodatkowymi godzinami ponadwymiarowymi. Muszą jednak mieścić się w ogólnym limicie czasu pracy i nie mogą prowadzić do faktycznego obchodzenia przepisów o pensum. Powiązany problem omawiamy osobno: Szkolenie nauczyciela a odpracowanie godzin.

Jeżeli internat jest zamknięty, bo w szkole odbywa się egzamin maturalny albo dyrektor ustalił dodatkowy dzień wolny od zajęć dydaktyczno-wychowawczych, trzeba odróżnić dwie sytuacje. Czym innym jest zaplanowanie w tym czasie innych czynności służbowych, a czym innym jest odmowa zapłaty za dzień, w którym nauczyciel był gotów do pracy lub wykonywał polecenia pracodawcy.

Czy nauczyciel musi odpracować dzień wolny od zajęć?

Nie ma prostej zasady, że każdy dzień wolny od zajęć dydaktyczno-wychowawczych trzeba potem "odpracować" w tym samym miesiącu tak, aby w każdym tygodniu wykazać dokładnie 30 godzin pensum. Takie mechaniczne rozliczanie jest ryzykowne, zwłaszcza gdy nauczyciel w dniu wolnym od zajęć wykonywał inne obowiązki służbowe, np. brał udział w szkoleniu albo radzie pedagogicznej.

Aktualne brzmienie art. 42 ust. 5b Karty Nauczyciela przewiduje jednak możliwość nierównomiernego rozłożenia zajęć w roku szkolnym. Jeżeli w pewnych okresach roku szkolnego liczba przydzielonych zajęć bezpośrednich nie wyczerpuje pensum, nauczyciel może realizować odpowiednio większą liczbę takich zajęć w innych okresach, tak aby średni tygodniowy wymiar w ciągu całego roku szkolnego odpowiadał jego pensum. Praca w ramach tak ustalonego średniego wymiaru nie jest pracą w godzinach ponadwymiarowych.

W praktyce oznacza to, że dyrektor może planować pracę wychowawcy internatu z uwzględnieniem specyfiki roku szkolnego, ferii, egzaminów, przerw i okresów zamknięcia internatu. Nie powinno to jednak przybierać formy doraźnego potrącania wynagrodzenia albo nakazywania odpracowania dnia już przepracowanego w innej formie. Nierównomierny rozkład zajęć powinien wynikać z organizacji pracy szkoły, planu pracy i przydziału obowiązków, a nie z jednostronnej decyzji podejmowanej po fakcie.

Wynagrodzenie za dzień, w którym internat jest zamknięty

Co do zasady nauczyciel nabywa prawo do wynagrodzenia od dnia nawiązania stosunku pracy, a wynagrodzenie nauczyciela obejmuje m.in. wynagrodzenie zasadnicze, dodatki, wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw oraz inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy. Wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela nie jest wypłacane tylko za pojedyncze godziny obecności uczniów w internacie, lecz wynika ze stosunku pracy, wymiaru zatrudnienia, stopnia awansu, kwalifikacji i obowiązkowego wymiaru zajęć.

Jeżeli wychowawca internatu w dniu wolnym od zajęć przychodzi do szkoły na polecenie dyrektora, uczestniczy w radzie pedagogicznej lub szkoleniu, pozostaje do dyspozycji pracodawcy albo wykonuje inne zadania statutowe, to brak uczniów w internacie nie jest samodzielną podstawą do niewypłacenia wynagrodzenia za ten dzień. Inaczej można ocenić sytuację, w której nauczyciel nie stawił się do pracy mimo obowiązku albo korzystał z urlopu, zwolnienia lub innej usprawiedliwionej nieobecności rozliczanej na odrębnych zasadach.

Od roku szkolnego 2025/2026 szczególnie istotne są też nowe przepisy dotyczące godzin ponadwymiarowych. Jeżeli niezrealizowanie przydzielonych godzin ponadwymiarowych nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel był gotów je zrealizować, wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe również może przysługiwać. W takim czasie dyrektor może przydzielić nauczycielowi inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły. Powiązany problem omawiamy osobno: Wynagrodzenie nauczyciela za niezrealizowane zajęcia indywidualne.

Kiedy działanie dyrektora może być nieprawidłowe?

Nieprawidłowe może być zwłaszcza takie postępowanie, w którym szkoła traktuje dzień wolny od zajęć dydaktyczno-wychowawczych jak dzień bez prawa do wynagrodzenia, mimo że nauczyciel był w pracy, uczestniczył w radzie pedagogicznej lub pozostawał w gotowości do wykonywania obowiązków. Wątpliwe jest również nakazywanie "odrobienia" tych godzin wyłącznie po to, aby sztucznie uzupełnić tygodniowe pensum, bez oparcia w planie pracy i bez uwzględnienia rzeczywiście wykonanych czynności.

Trzeba jednak zachować ostrożność w ocenie. Sam fakt, że w jednym tygodniu wychowawca internatu ma mniej zajęć z wychowankami, nie zawsze oznacza naruszenie prawa. Jeżeli szkoła z góry planuje nierównomierne obciążenie w skali roku szkolnego i mieści się w przepisach Karty Nauczyciela, takie rozwiązanie może być dopuszczalne. Problem pojawia się wtedy, gdy uśrednianie jest pozorne, prowadzi do przekroczenia 40 godzin tygodniowo, ukrywa godziny ponadwymiarowe albo służy obniżeniu należnego wynagrodzenia.

Co może zrobić nauczyciel?

W pierwszej kolejności warto wystąpić do dyrektora o pisemne wyjaśnienie podstawy prawnej potrącenia wynagrodzenia albo obowiązku odpracowania godzin. Dobrze jest poprosić o wskazanie, czy szkoła stosuje uśrednienie pensum w skali roku szkolnego, jaki jest plan pracy internatu, jak rozliczono radę pedagogiczną lub szkolenie oraz czy w danym dniu nauczyciel miał przydzielone godziny ponadwymiarowe.

Nauczyciel powinien zachować dokumenty potwierdzające obecność i gotowość do pracy: plan zajęć, polecenie udziału w szkoleniu, listę obecności, zaproszenie na radę pedagogiczną, korespondencję z dyrektorem oraz paski wynagrodzeń. Jeżeli rozmowa ze szkołą nie przyniesie skutku, możliwe jest zwrócenie się do organu prowadzącego, związku zawodowego, Państwowej Inspekcji Pracy albo dochodzenie roszczeń przed sądem pracy.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 515, w szczególności art. 30, art. 35, art. 39, art. 42 i art. 91c - tekst aktu w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela, Dz. U. z 2025 r. poz. 1849 - tekst aktu w Dzienniku Ustaw.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego, tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1211, w szczególności § 5 i § 6 - tekst aktu w Dzienniku Ustaw.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.