Świadczenie kompensacyjne po urlopie zdrowotnym

Czy po urlopie zdrowotnym można przejść na świadczenie kompensacyjne?

Tak, nauczyciel może przejść na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia, ale tylko wtedy, gdy spełnia wszystkie warunki przewidziane w ustawie o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych. Sam fakt korzystania z urlopu zdrowotnego nie blokuje prawa do świadczenia.

Trzeba jednak odróżnić dwie kwestie. Po pierwsze, urlop dla poratowania zdrowia trwa w czasie istniejącego stosunku pracy, więc w jego trakcie nauczyciel nadal jest zatrudniony. Po drugie, okres tego urlopu nie jest okresem faktycznego wykonywania pracy nauczycielskiej, dlatego nie dolicza się go do wymaganego 20-letniego okresu pracy nauczycielskiej.

Jeżeli więc przed urlopem ma Pani już wymagany staż ogólny i nauczycielski, wykorzystanie 3-miesięcznego urlopu zdrowotnego co do zasady nie powinno pozbawić Pani prawa do świadczenia. Jeżeli jednak brakuje choćby części wymaganego okresu pracy nauczycielskiej, urlop zdrowotny tego braku nie uzupełni.

Zobacz również: odprawa po urlopie dla poratowania zdrowia

Warunki uzyskania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego

Świadczenie kompensacyjne przysługuje nauczycielowi, który łącznie spełnia ustawowe warunki. Najważniejsze z nich to:

• osiągnięcie wymaganego wieku, ustalanego według roku, w którym nauczyciel osiąga wiek wskazany w ustawie,
• posiadanie co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych,
• posiadanie co najmniej 20 lat pracy nauczycielskiej wykonywanej w jednostkach wskazanych w ustawie, zasadniczo w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć,
• rozwiązanie stosunku pracy,
• złożenie wniosku o świadczenie do ZUS wraz z wymaganymi dokumentami.

W praktyce największe znaczenie mają dwa elementy: prawidłowe wyliczenie stażu nauczycielskiego oraz sposób zakończenia zatrudnienia. ZUS bada nie tylko łączny staż pracy, ale także to, czy wymagane 20 lat było rzeczywiście pracą nauczycielską w odpowiedniej jednostce i odpowiednim wymiarze.

Wiek uprawniający do świadczenia kompensacyjnego nie jest jednolity dla wszystkich nauczycieli. Zależy od płci oraz od roku osiągnięcia wieku określonego w ustawie. Dlatego osoba, która ukończyła 55 lat, powinna upewnić się, czy w jej konkretnym przypadku ten wiek nadal wystarcza, czy też obowiązuje już wyższy próg ustawowy.

Jakich okresów nie wlicza się do 20 lat pracy nauczycielskiej?

Przy ustalaniu 20-letniego okresu pracy nauczycielskiej nie uwzględnia się okresów, w których nauczyciel formalnie pozostawał w zatrudnieniu, ale nie wykonywał pracy nauczycielskiej. Dotyczy to w szczególności okresów:

• urlopu dla poratowania zdrowia,
• pobierania wynagrodzenia chorobowego, zasiłku chorobowego albo innych świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa,
• urlopu wychowawczego,
• urlopu bezpłatnego,
• pozostawania w stanie nieczynnym,
• urlopu udzielonego w związku z dalszym kształceniem się,
• służby wojskowej.

Nie oznacza to, że te okresy zawsze są całkowicie obojętne dla sprawy. Część z nich może mieć znaczenie przy ustalaniu ogólnego stażu składkowego i nieskładkowego, ale nie zastąpi wymaganego okresu faktycznej pracy nauczycielskiej.

Rozwiązanie stosunku pracy przed wnioskiem do ZUS

Jednym z podstawowych warunków uzyskania świadczenia kompensacyjnego jest rozwiązanie stosunku pracy. Nauczyciel nie może skutecznie uzyskać świadczenia, pozostając nadal w stosunku pracy nauczycielskiej.

Rozwiązanie zatrudnienia może nastąpić m.in. na wniosek nauczyciela, za porozumieniem stron, z upływem czasu, na jaki zawarto umowę, albo w związku z likwidacją szkoły, częściową likwidacją szkoły czy zmianami organizacyjnymi powodującymi zmniejszenie liczby oddziałów lub zmiany planu nauczania. W konkretnej sprawie trzeba dobrać sposób rozwiązania stosunku pracy do rodzaju umowy, stanowiska oraz sytuacji organizacyjnej szkoły.

Po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia może więc Pani rozwiązać stosunek pracy i następnie złożyć wniosek o świadczenie kompensacyjne. Nie ma przepisu, który nakazywałby zrobić to natychmiast w pierwszym dniu po urlopie. Nie jest to jednak całkowicie dowolne w sensie praktycznym, ponieważ trzeba nadal spełniać warunki ustawowe, a przed wnioskiem nie należy podejmować zatrudnienia, które mogłoby przerwać wymagany związek z pracą nauczycielską.

Warto również pamiętać, że nauczycielskie świadczenie kompensacyjne ma charakter przejściowy i przysługuje zasadniczo do czasu uzyskania prawa do emerytury powszechnej. Zbyt długie odkładanie decyzji może więc w niektórych przypadkach zmniejszyć praktyczne znaczenie tego świadczenia.

Czy można pracować po przyznaniu świadczenia kompensacyjnego?

Po przyznaniu nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego trzeba zachować ostrożność przy podejmowaniu jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Nie każda aktywność zawodowa wywołuje identyczne skutki, ale może wpływać na wypłatę świadczenia.

Podjęcie pracy w jednostkach oświatowych objętych przepisami może prowadzić do zawieszenia prawa do świadczenia bez względu na wysokość osiąganego przychodu. W przypadku innej pracy zarobkowej stosuje się zasady zawieszania albo zmniejszania świadczeń zależnie od przychodu, na zasadach przewidzianych w przepisach emerytalnych.

Dlatego przed podpisaniem umowy o pracę, umowy zlecenia albo innej umowy zarobkowej po przyznaniu świadczenia warto sprawdzić, czy dana aktywność nie spowoduje zawieszenia albo zmniejszenia wypłaty z ZUS.

Jak złożyć wniosek o świadczenie kompensacyjne?

Wniosek składa się do ZUS po rozwiązaniu stosunku pracy. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe oraz dokumenty ze szkół potwierdzające wykonywanie pracy nauczycielskiej w wymaganym wymiarze.

W praktyce przydatne są m.in. świadectwa pracy, zaświadczenia o zatrudnieniu i wymiarze zajęć, dokumenty płacowe oraz dokumentacja potwierdzająca okresy niewykonywania pracy. Jeżeli nauczyciel pracował w kilku placówkach, trzeba zebrać dokumenty z każdej z nich.

Przed rozwiązaniem stosunku pracy warto poprosić kadry o wstępne zestawienie okresów zaliczanych i niezaliczanych do stażu nauczycielskiego. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której umowa zostanie rozwiązana, a ZUS odmówi świadczenia z powodu brakującego stażu.

Odpowiedź na pytanie: czy można odejść po urlopie w wybranym czasie?

Może Pani przejść na świadczenie kompensacyjne po urlopie dla poratowania zdrowia, jeżeli po jego zakończeniu rozwiąże Pani stosunek pracy i w dniu składania wniosku spełni wszystkie warunki ustawowe. Urlop zdrowotny nie jest przeszkodą, ale nie dolicza się go do 20 lat pracy nauczycielskiej.

Nie trzeba składać wniosku dokładnie w dniu zakończenia urlopu. Trzeba jednak uważać, aby przed złożeniem wniosku nie podjąć innego zatrudnienia, które mogłoby spowodować problem z ustaleniem, że ostatnim zatrudnieniem uprawniającym do świadczenia była praca nauczycielska. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wcześniejsze przeliczenie stażu, zaplanowanie daty rozwiązania stosunku pracy i dopiero potem złożenie wniosku do ZUS.

FAQ

Czy urlop dla poratowania zdrowia liczy się do 20 lat pracy nauczycielskiej?

Nie. Okres urlopu dla poratowania zdrowia nie jest wliczany do wymaganego 20-letniego okresu wykonywania pracy nauczycielskiej. Może natomiast pozostawać elementem całej historii zatrudnienia, którą ZUS analizuje przy ustalaniu innych okresów.

Czy po urlopie zdrowotnym trzeba od razu rozwiązać umowę?

Nie ma obowiązku rozwiązania stosunku pracy natychmiast po urlopie. Jeżeli jednak nauczyciel chce uzyskać świadczenie kompensacyjne, musi rozwiązać stosunek pracy przed złożeniem wniosku do ZUS i nadal spełniać wszystkie warunki ustawowe.

Czy ukończenie 55 lat wystarcza do świadczenia kompensacyjnego?

Nie zawsze. Wiek wymagany do świadczenia zależy od roku jego osiągnięcia oraz od płci nauczyciela. Dlatego trzeba sprawdzić aktualny próg wieku właściwy dla konkretnej osoby, a nie opierać się wyłącznie na ogólnej informacji o ukończeniu 55 lat.

Czy można złożyć wniosek o świadczenie będąc jeszcze zatrudnionym?

Wniosek można przygotować wcześniej, ale jednym z warunków przyznania świadczenia jest rozwiązanie stosunku pracy. ZUS będzie wymagał dokumentów potwierdzających zakończenie zatrudnienia.

Czy po przyznaniu świadczenia można dorabiać?

Możliwość dorabiania zależy od rodzaju pracy i wysokości przychodu. Praca w jednostkach oświatowych może powodować zawieszenie świadczenia, a inna praca zarobkowa może skutkować jego zmniejszeniem albo zawieszeniem na zasadach dotyczących przychodów emerytalno-rentowych.

Podsumowanie

Urlop dla poratowania zdrowia nie pozbawia nauczyciela prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Kluczowe jest jednak to, czy przed urlopem nauczyciel ma już wymagany staż, w tym co najmniej 20 lat faktycznej pracy nauczycielskiej. Samego urlopu zdrowotnego, podobnie jak okresów choroby czy urlopu wychowawczego, nie dolicza się do tego 20-letniego okresu.

Po zakończeniu urlopu można rozwiązać stosunek pracy i złożyć wniosek do ZUS. Nie musi to nastąpić dokładnie w pierwszym dniu po urlopie, ale termin powinien być zaplanowany ostrożnie. Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić wiek wymagany dla konkretnej osoby, dokładnie przeliczyć staż oraz upewnić się, że sposób rozwiązania stosunku pracy nie spowoduje problemów przy rozpatrywaniu wniosku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych.

2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela.

3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.