• Stan prawny na: 2026-06-10
Pracownica w drugiej ciąży nie otrzyma płatnego L4 za okres, w którym nadal przebywa na urlopie wychowawczym. Aby korzystać ze świadczeń chorobowych, musi najpierw zakończyć albo przerwać urlop wychowawczy.
Po powrocie do pracy, także od pierwszego dnia po zakończeniu urlopu wychowawczego, zwolnienie lekarskie w ciąży może dawać prawo do 100% wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku chorobowego, a po porodzie do uprawnień macierzyńskich.
Pracownica będąca w ciąży może otrzymać zwolnienie lekarskie, jeżeli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy. Problem polega jednak na tym, że w okresie urlopu wychowawczego pracownica nie wykonuje pracy i nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę. Dlatego zwolnienie lekarskie obejmujące czas trwania urlopu wychowawczego nie daje prawa do wypłaty wynagrodzenia chorobowego ani zasiłku chorobowego za ten okres.
W praktyce oznacza to, że przed rozpoczęciem płatnego L4 trzeba doprowadzić do zakończenia urlopu wychowawczego. Dopiero od dnia, w którym pracownica formalnie wraca z urlopu wychowawczego do pracy, zwolnienie lekarskie może być podstawą do świadczenia chorobowego.
Nie zawsze trzeba faktycznie przepracować choćby jeden dzień. Kluczowe jest to, aby urlop wychowawczy zakończył się przed okresem, za który ma być wypłacone świadczenie chorobowe. Jeżeli pierwszym dniem po zakończeniu urlopu wychowawczego jest dzień objęty e-ZLA, świadczenie może przysługiwać od tego dnia, o ile spełnione są pozostałe warunki.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin - Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Zasady rezygnacji z urlopu wychowawczego wynikają z Kodeksu pracy. Pracownica może zrezygnować z dalszej części urlopu wychowawczego:
Uzupełnieniem tego wątku jest omówienie: Połączenie spółek a rezygnacja pracownika z dalszej pracy.
Jeżeli pracodawca zgodzi się na wcześniejszy powrót, termin może być krótszy. Jeżeli zgody nie ma, bezpiecznym rozwiązaniem jest złożenie pisemnego zawiadomienia z zachowaniem 30-dniowego terminu.
W piśmie warto wskazać datę, od której pracownica rezygnuje z dalszej części urlopu wychowawczego i wraca do pracy. Po tej dacie, jeżeli lekarz wystawi zwolnienie lekarskie z powodu niezdolności do pracy w ciąży, sprawę rozlicza się już jak zwykłą nieobecność chorobową pracownika.
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży.
U pracownicy najpierw może wystąpić wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę, a następnie zasiłek chorobowy finansowany przez ZUS. Z punktu widzenia pracownicy najważniejsze jest to, że niezdolność do pracy w okresie ciąży jest co do zasady płatna w wysokości 100% podstawy wymiaru, a nie 80%.
Podstawę wymiaru ustala się według zasad z ustawy zasiłkowej. W konkretnych sytuacjach znaczenie mogą mieć m.in. wcześniejsze składniki wynagrodzenia, zmiany etatu, przerwy w pobieraniu świadczeń oraz dokumenty przekazane do pracodawcy lub ZUS.
Zobacz również: podwyżka podczas pobytu na zwolnieniu lekarskim
Co do zasady osoba objęta obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym okres wyczekiwania wynosi 90 dni.
W przypadku pracownicy wracającej z urlopu wychowawczego istotny jest jednak wyjątek. Do okresu ubezpieczenia chorobowego wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia, jeżeli przerwa była spowodowana m.in. urlopem wychowawczym. Dlatego pracownica zatrudniona na umowie o pracę zwykle nie musi ponownie czekać 30 dni po powrocie z urlopu wychowawczego.
Ostateczna ocena zależy od konkretnej historii zatrudnienia i ubezpieczenia. Inaczej może wyglądać sytuacja osoby, której umowa rozwiązała się, która zmieniła tytuł ubezpieczenia albo miała dłuższe przerwy niezwiązane z urlopem wychowawczym.
Po urodzeniu dziecka pracownica pozostająca w stosunku pracy ma prawo do urlopu macierzyńskiego, a następnie może korzystać z urlopu rodzicielskiego na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Za te okresy przysługuje zasiłek macierzyński, jeżeli spełnione są warunki wynikające z przepisów ubezpieczeniowych.
Jeżeli dziecko urodzi się już po zakończeniu urlopu wychowawczego i w trakcie trwania zatrudnienia, pracownica korzysta z typowych uprawnień macierzyńskich. Jeżeli poród nastąpiłby jeszcze w czasie urlopu wychowawczego, rozliczenie świadczeń może wymagać odrębnej analizy, ponieważ znaczenie ma dokładna data porodu, status urlopu oraz dokumentacja przekazana pracodawcy i ZUS.
Pracownica w ciąży korzysta ze szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy. Co do zasady pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać z nią umowy o pracę w okresie ciąży oraz w czasie urlopu macierzyńskiego, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach, np. w razie upadłości lub likwidacji pracodawcy albo w szczególnych sytuacjach dyscyplinarnych.
Ochrona nie oznacza jednak, że każda umowa będzie trwała bezterminowo. Znaczenie ma rodzaj umowy, data jej zakończenia, tydzień ciąży oraz ewentualne szczególne regulacje dotyczące danej grupy pracowników. W razie wątpliwości warto zweryfikować konkretną umowę i dokumenty kadrowe.
Kobieta w drugiej ciąży może korzystać ze zwolnienia lekarskiego po urlopie wychowawczym, ale płatne L4 wymaga wcześniejszego zakończenia lub przerwania urlopu wychowawczego. Za okres choroby przypadający już po powrocie do pracy świadczenie w ciąży wynosi co do zasady 100% podstawy wymiaru.
Przerwa spowodowana urlopem wychowawczym nie powinna powodować ponownego 30-dniowego okresu wyczekiwania u pracownicy objętej obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym. Po porodzie pracownica może korzystać z uprawnień macierzyńskich, o ile nadal spełnia warunki wynikające z prawa pracy i przepisów ubezpieczeniowych.
Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce rozlicza się przejście z urlopu wychowawczego na zwolnienie lekarskie w ciąży.
Anna była na urlopie wychowawczym z pierwszym dzieckiem i zaszła w kolejną ciążę. Lekarz uznał, że ze względu na stan zdrowia powinna przebywać na zwolnieniu. Anna uzgodniła z pracodawcą wcześniejsze zakończenie urlopu wychowawczego od konkretnej daty. Od pierwszego dnia po zakończeniu urlopu lekarz wystawił e-ZLA. Ponieważ niezdolność do pracy przypadała już po powrocie z urlopu wychowawczego, mogła ubiegać się o świadczenie chorobowe w wysokości 100% podstawy wymiaru.
Katarzyna złożyła pracodawcy pismo o rezygnacji z urlopu wychowawczego, ale wskazała termin powrotu dopiero za 30 dni, ponieważ pracodawca nie zgodził się na wcześniejszy powrót. Zwolnienie lekarskie wystawione na okres przed tą datą nie dawało jej prawa do świadczenia chorobowego za czas, w którym nadal formalnie przebywała na urlopie wychowawczym. Świadczenie mogło być rozliczane dopiero od dnia zakończenia urlopu.
Marta urodziła drugie dziecko krótko po zakończeniu urlopu wychowawczego. Do dnia porodu przebywała na zwolnieniu lekarskim w ciąży, a po porodzie rozpoczęła korzystanie z uprawnień macierzyńskich. Pracodawca rozliczył nieobecności w kolejności: zakończenie urlopu wychowawczego, okres choroby w ciąży, a następnie urlop macierzyński i zasiłek macierzyński.
Nie za okres, w którym pracownica nadal przebywa na urlopie wychowawczym. Aby L4 było podstawą wypłaty świadczenia chorobowego, urlop wychowawczy musi zostać zakończony albo przerwany.
Nie zawsze. Najważniejsze jest formalne zakończenie urlopu wychowawczego. Jeżeli zwolnienie lekarskie obejmuje pierwszy dzień po zakończeniu urlopu, świadczenie może przysługiwać od tego dnia, jeśli spełnione są pozostałe warunki.
Tak, niezdolność do pracy przypadająca w okresie ciąży jest co do zasady płatna w wysokości 100% podstawy wymiaru. Dotyczy to zarówno wynagrodzenia chorobowego, jak i zasiłku chorobowego, przy spełnieniu ustawowych warunków.
Natychmiastowy powrót wymaga zgody pracodawcy. Bez takiej zgody pracownica może zrezygnować z urlopu po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy najpóźniej 30 dni przed planowaną datą powrotu.
Tak, jeżeli pracownica pozostaje w stosunku pracy i spełnia warunki przewidziane w przepisach, po porodzie przysługują jej uprawnienia macierzyńskie, w tym urlop macierzyński i zasiłek macierzyński.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Marta Handzlik
Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego. Specjalizuje się w prawie oświatowym i prawie pracy . Jest praktykującym prawnikiem z wieloletnim doświadczeniem zawodowym i byłym pracownikiem Ministerstwa Edukacji Narodowej....
>> więcej informacji