Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron a wypowiedzenie

Porozumienie stron i wypowiedzenie to dwa różne tryby

W języku potocznym często pojawia się określenie "wypowiedzenie za porozumieniem stron", ale w Kodeksie pracy są to dwa odrębne sposoby zakończenia stosunku pracy. Umowa o pracę może rozwiązać się m.in. na mocy porozumienia stron albo przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Porozumienie stron jest umową między pracownikiem i pracodawcą. Można w nim ustalić dowolną datę zakończenia zatrudnienia: z dnia na dzień, z końcem miesiąca albo po wykorzystaniu określonej części urlopu. Nie ma tu ustawowego okresu wypowiedzenia, bo strony same uzgadniają termin.

Wypowiedzenie pracownika jest jednostronnym oświadczeniem. Pracodawca nie musi się na nie zgadzać. Jeżeli wypowiedzenie zostanie skutecznie doręczone, umowa rozwiąże się z upływem właściwego okresu wypowiedzenia, nawet jeśli pracodawca nie chce podpisywać żadnego potwierdzenia.

Jaki okres wypowiedzenia obowiązuje po ponad 5 latach pracy?

Przy umowie o pracę na czas nieokreślony oraz przy umowie na czas określony okres wypowiedzenia zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Wynosi:

• 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
• 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
• 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Jeżeli pracownik pracuje w firmie ponad 5 lat, standardowo obowiązuje go 3-miesięczny okres wypowiedzenia. Wypowiedzenie złożone w styczniu spowoduje zatem rozwiązanie umowy z ostatnim dniem kwietnia, ponieważ okres wypowiedzenia liczony w miesiącach kończy się w ostatnim dniu miesiąca.

Po złożeniu wypowiedzenia strony mogą jednak uzgodnić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. Takie porozumienie co do skrócenia okresu wypowiedzenia nie zmienia trybu rozwiązania umowy - nadal jest to rozwiązanie za wypowiedzeniem, tylko z ustalonym krótszym terminem zakończenia pracy.

Czy pracodawca może odmówić podpisania wypowiedzenia?

Pracodawca może odmówić podpisania kopii wypowiedzenia albo odmówić zawarcia porozumienia stron. Nie może jednak skutecznie "zablokować" wypowiedzenia pracownika, jeżeli pismo zostało mu doręczone w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią.

Dla bezpieczeństwa wypowiedzenie warto przygotować na piśmie, opatrzyć datą i własnoręcznym podpisem oraz zadbać o dowód doręczenia. Może to być potwierdzenie przyjęcia na kopii, wysłanie listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, przesyłka kurierska albo złożenie pisma w obecności świadka. Zwykły e-mail lub wiadomość SMS może wywołać spór dowodowy i nie jest najbezpieczniejszą formą rozwiązania umowy.

Jeżeli pracownik najpierw chce zaproponować porozumienie stron, może w piśmie wyraźnie wskazać, że wnosi o rozwiązanie umowy w określonym dniu, a w razie braku zgody pracodawcy składa wypowiedzenie umowy o pracę. Takie pismo trzeba sformułować jednoznacznie, aby nie było wątpliwości, od kiedy biegnie okres wypowiedzenia.

Co z urlopem w okresie wypowiedzenia?

W okresie wypowiedzenia pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego, a pracownik ma obowiązek ten urlop wykorzystać. Dotyczy to zarówno urlopu zaległego, jak i urlopu bieżącego w wymiarze wynikającym z przepisów. Pracownik nie powinien jednak samowolnie przestać przychodzić do pracy, tłumacząc to chęcią wykorzystania urlopu.

Jeżeli do dnia rozwiązania umowy urlop nie zostanie wykorzystany, pracodawca co do zasady wypłaca ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop. Wyjątek może dotyczyć sytuacji, gdy bezpośrednio po zakończeniu jednej umowy strony zawierają kolejną umowę o pracę i uzgodnią wykorzystanie urlopu w ramach dalszego zatrudnienia u tego samego pracodawcy.

Czy pracodawca może zastosować "dyscyplinarkę"?

Samo złożenie wypowiedzenia albo wniosku o porozumienie stron nie uzasadnia zwolnienia dyscyplinarnego. Pracownik do końca zatrudnienia nadal ma jednak obowiązek wykonywać pracę, stosować się do poleceń służbowych zgodnych z prawem i przestrzegać podstawowych obowiązków pracowniczych.

Ryzyko rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy pracownik porzuci pracę, przestanie przychodzić do firmy bez usprawiedliwienia, odmówi wykonywania podstawowych obowiązków albo dopuści się innego ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. W takim przypadku pracodawca może także próbować dochodzić roszczeń, jeżeli wykaże szkodę i związek przyczynowy.

Czy przy odejściu z pracy przysługuje odprawa?

Odprawa nie przysługuje automatycznie dlatego, że pracownik odchodzi z pracy. Jeżeli to pracownik składa wypowiedzenie albo inicjuje porozumienie stron z powodów osobistych, co do zasady nie ma podstaw do ustawowej odprawy.

Odprawa pieniężna może natomiast przysługiwać, gdy stosunek pracy rozwiązuje pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników z przyczyn niedotyczących pracownika, np. z powodu likwidacji stanowiska, restrukturyzacji albo redukcji zatrudnienia. Dotyczy to zarówno zwolnień grupowych, jak i - przy spełnieniu warunków ustawowych - zwolnień indywidualnych, gdy przyczyna niedotycząca pracownika jest wyłącznym powodem rozwiązania umowy.

Wysokość ustawowej odprawy zależy od stażu u danego pracodawcy i wynosi równowartość jednomiesięcznego, dwumiesięcznego albo trzymiesięcznego wynagrodzenia. Przy stażu od 2 do 8 lat u danego pracodawcy odprawa wynosi zasadniczo dwumiesięczne wynagrodzenie. Ustawa przewiduje też górny limit odprawy - 15-krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Jak praktycznie przygotować pismo do pracodawcy?

Jeżeli zależy Ci na szybszym odejściu, w pierwszej kolejności możesz złożyć propozycję rozwiązania umowy za porozumieniem stron i wskazać konkretną datę zakończenia pracy. W piśmie można też zaproponować wykorzystanie zaległego urlopu, rozliczenie bieżącego urlopu, przekazanie obowiązków i wydanie świadectwa pracy.

Jeżeli nie chcesz ryzykować, że pracodawca będzie zwlekał z odpowiedzią, warto dodać wyraźne zastrzeżenie, że w przypadku braku zgody na porozumienie pismo stanowi wypowiedzenie umowy o pracę. Trzeba wtedy wskazać, że umowa rozwiąże się z upływem właściwego okresu wypowiedzenia.

Nie należy zakładać, że milczenie pracodawcy oznacza zgodę na porozumienie. Jeżeli chcesz zakończyć zatrudnienie wcześniej niż po 3 miesiącach, potrzebujesz wyraźnej zgody pracodawcy albo późniejszego uzgodnienia wcześniejszego terminu rozwiązania umowy.

FAQ

Czy istnieje wypowiedzenie za porozumieniem stron?

Nie. Istnieje rozwiązanie umowy za porozumieniem stron oraz rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem. Pierwsze wymaga zgody obu stron, drugie jest jednostronnym oświadczeniem pracownika albo pracodawcy.

Czy pracodawca musi podpisać wypowiedzenie pracownika?

Nie musi podpisywać wypowiedzenia, aby było skuteczne. Podpis pracodawcy na kopii jest jedynie dowodem przyjęcia pisma. Dlatego najważniejsze jest zabezpieczenie dowodu doręczenia.

Kiedy kończy się 3-miesięczne wypowiedzenie złożone w styczniu?

Okres wypowiedzenia liczony w miesiącach kończy się w ostatnim dniu miesiąca. Przy 3-miesięcznym wypowiedzeniu złożonym w styczniu umowa rozwiąże się z końcem kwietnia.

Czy mogę wykorzystać zaległy urlop w okresie wypowiedzenia?

Tak, ale o udzieleniu urlopu decyduje pracodawca. Jeżeli pracodawca udzieli urlopu w okresie wypowiedzenia, pracownik ma obowiązek go wykorzystać. Niewykorzystany urlop należy rozliczyć ekwiwalentem pieniężnym, o ile nie zachodzi ustawowy wyjątek.

Czy dostanę odprawę, jeżeli sam składam wypowiedzenie?

Zasadniczo nie. Odprawa ustawowa wiąże się z rozwiązaniem umowy z przyczyn niedotyczących pracownika przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników, a nie z dobrowolnym odejściem pracownika z pracy.

Czy pracodawca może mnie zmusić do pracy do końca okresu wypowiedzenia?

Jeżeli nie ma porozumienia co do wcześniejszego terminu, stosunek pracy trwa do końca okresu wypowiedzenia. Pracodawca może jednak zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia albo udzielić urlopu.

Podsumowanie

Pracownik z ponad 5-letnim stażem u tego samego pracodawcy nie może jednostronnie skrócić okresu wypowiedzenia do miesiąca. Może zaproponować rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, ale jeśli pracodawca odmówi, obowiązuje ustawowy 3-miesięczny okres wypowiedzenia. Odmowa podpisania wypowiedzenia nie blokuje jego skuteczności, o ile pracownik potrafi wykazać doręczenie pisma. Odprawa będzie należna tylko wtedy, gdy wynikają z tego konkretne przepisy, zwłaszcza dotyczące zwolnień z przyczyn niedotyczących pracownika.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141, w szczególności art. 30, art. 32, art. 36, art. 36¹, art. 36², art. 52, art. 55, art. 167¹ i art. 171.

2. Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników - tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 570, w szczególności art. 1, art. 8 i art. 10.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.