Przy umowie na czas określony pracownik ma takie samo prawo do urlopu wypoczynkowego jak przy umowie na czas nieokreślony. Gdy zatrudnienie obejmuje tylko część roku, urlop ustala się proporcjonalnie do okresu pracy u danego pracodawcy. Trzeba jednak prawidłowo ustalić roczny...
Do rejestracji w urzędzie pracy nie jest obecnie decydujący meldunek, lecz miejsce zamieszkania. Osoba bezrobotna albo poszukująca pracy zgłasza się do powiatowego urzędu pracy właściwego dla miejsca, w którym faktycznie mieszka, albo składa wniosek elektronicznie przez...
Pracodawca może zmieniać organizację czasu pracy, ale nie zawsze wystarczy ustna informacja o przesunięciu godziny rozpoczęcia pracy z 8.00 na 9.00. To, czy zmiana jest skuteczna, zależy od tego, gdzie dotychczasowy rozkład czasu pracy został ustalony: w regulaminie, obwieszczeniu,...
Pracownik wracający z urlopu wychowawczego nie zawsze ma automatycznie pełny roczny okres ochronny. Ochrona z art. 186 8 Kodeksu pracy działa przede wszystkim wtedy, gdy pracownik nadal jest uprawniony do urlopu wychowawczego i złoży wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy. ...
Pracownik z umiarkowanym albo znacznym stopniem niepełnosprawności co do zasady pracuje maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Nie potrzeba do tego dodatkowego zaświadczenia o celowości skrócenia czasu pracy - wystarczy, że pracodawca zna orzeczenie potwierdzające...
Samo przeoczenie jednego terminu wizyty w powiatowym urzędzie pracy nie oznacza obecnie automatycznej utraty statusu bezrobotnego od dnia tej wizyty. Od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia, dlatego trzeba sprawdzić, czy w konkretnej sytuacji zachodzi...
Po powrocie z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego pracownik może wykonywać pracę w obniżonym wymiarze etatu, np. na 7/8. Wynagrodzenie zasadniczo ustala się wtedy proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, ale przeliczenie dotyczy kwot brutto, a nie prostego pomniejszenia...
Ukończenie szkoły przysposabiającej do zawodu może być doliczone do stażu urlopowego jak ukończenie zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej. W praktyce oznacza to doliczenie czasu trwania nauki przewidzianego programem, maksymalnie 3 lat. Jeżeli po doliczeniu...
Pracodawca może czasowo powierzyć pracownikowi inną pracę niż wskazana w umowie, ale tylko w granicach przewidzianych w Kodeksie pracy. Najczęściej dotyczy to przestoju albo uzasadnionych potrzeb pracodawcy. Pracownik nie zawsze może odmówić wykonania takiego polecenia....
Premia nazwana w umowie "uznaniową" co do zasady zależy od decyzji pracodawcy i nie daje pracownikowi automatycznego roszczenia o wypłatę. Sama regularność wypłat przez kilka miesięcy lub lat nie zawsze wystarczy, aby uznać ją za stały składnik pensji. Inaczej może być...
Umowa o dzieło zawarta podczas urlopu wychowawczego nie zawsze powoduje obowiązek zapłaty składek ZUS. Jeżeli pracownik na urlopie wychowawczym zawiera umowę o dzieło z własnym pracodawcą, ZUS wskazuje, że nadal podlega on ubezpieczeniom z tytułu urlopu wychowawczego, a samo dzieło...
Jeżeli w piśmie powierzającym funkcję p.o. kierownika wskazano, że ma ona trwać „na czas nieobecności pani X”, co do zasady obejmuje to także jej urlop wypoczynkowy wykorzystany bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Decydująca jest jednak dokładna treść...
Wniosek o urlop wychowawczy można złożyć wcześniej niż wymagane 21 dni przed rozpoczęciem urlopu, także np. miesiąc wcześniej. Trzeba jednak pamiętać, że przy zbyt wczesnym złożeniu wniosku ochrona przed wypowiedzeniem nie zawsze działa od razu. Pracownik może wskazać...
Po powrocie z urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub wychowawczego pracodawca powinien dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym albo równorzędnym stanowisku, na warunkach nie mniej korzystnych niż te, które obowiązywałyby, gdyby pracownik nie korzystał z urlopu. ...
Dodatek funkcyjny może być osobnym składnikiem wynagrodzenia albo elementem wliczanym do pensji, ale wszystko zależy od umowy o pracę, regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego oraz faktycznie wykonywanej funkcji. W artykule wyjaśniamy, kiedy pracodawca może uwzględnić...
Ukończenie liceum ogólnokształcącego daje 4 lata stażu urlopowego, a ukończenie szkoły policealnej - 6 lat. Tych okresów nie sumuje się, więc przy ustalaniu wymiaru urlopu wybiera się jeden, najkorzystniejszy okres nauki. Jeżeli nauka odbywała się równolegle z pracą,...
W systemie akordowym pracownik otrzymuje wynagrodzenie przede wszystkim za rzeczywisty wynik pracy, a za czas choroby - wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek, jeżeli spełnia warunki ustawowe. Brak stałej pensji zasadniczej nie oznacza jednak braku ochrony: wynagrodzenie za pracę musi być...
Brak podpisanej umowy nie oznacza, że pracownik nie ma praw. Jeżeli praca była wykonywana pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, może istnieć stosunek pracy, a wynagrodzenie za przepracowany czas nadal się należy. Pracodawca nie może zmusić...
Pracownik, który musi pomóc choremu rodzicowi, może skorzystać z kilku rozwiązań: bezpłatnego urlopu opiekuńczego z Kodeksu pracy, zasiłku opiekuńczego na chorego członka rodziny albo zwykłego urlopu, zależnie od sytuacji. Najważniejsze jest rozróżnienie, czy chodzi o...
Zmiana wymiaru etatu nie powinna powodować utraty nabytego urlopu, ale może zmienić sposób jego rozliczenia w praktyce. Przy urlopie wypoczynkowym osoby zatrudnionej na część etatu kluczowe jest przeliczenie urlopu na godziny. Wyjaśniamy, jak liczyć urlop przy zmianie etatu w...
Pracownik zatrudniony na pełny etat, także na umowie na okres próbny, musi otrzymać co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. W 2026 r. wynosi ono 4806 zł brutto miesięcznie. Wynagrodzenie zasadnicze może być niższe od płacy minimalnej, jeżeli pozostałe wliczane...
Samo karmienie dziecka piersią nie daje pracownicy automatycznej ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Ochrona może jednak wynikać z innych przepisów, np. z ciąży, urlopów rodzicielskich, urlopu wychowawczego albo obniżenia wymiaru czasu pracy. Pracownica karmiąca...
Umowa-zlecenie z własnym pracodawcą jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy dotyczy rzeczywiście odrębnej współpracy i jest wykonywana na zasadach właściwych dla umowy cywilnoprawnej. Nie można używać jej do ukrywania nadgodzin ani omijania dodatków za pracę ponad obowiązujące...
Pracodawca nie powinien polecać delegacji w czasie urlopu wypoczynkowego bez przerwania albo odwołania pracownika z urlopu. Urlop służy wypoczynkowi, a wykonywanie w tym czasie obowiązków z tej samej umowy o pracę narusza sens tej instytucji i może powodować problemy z rozliczeniem...
Trzynastka wypłacona po ustaniu zatrudnienia nadal jest przychodem ze stosunku pracy. Dlatego przy jej rozliczeniu co do zasady stosuje się pracownicze koszty uzyskania przychodu, ale nie wolno automatycznie korzystać z oświadczeń PIT-2 złożonych przed rozwiązaniem umowy. W...
Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron może wpływać na prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Zasadą jest 90 dni oczekiwania, ale nie dotyczy to sytuacji, gdy porozumienie nastąpiło m.in. z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy albo zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn...
Przy ryczałcie 12% z art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT liczy się kwota należności określona w konkretnej umowie zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika. Jeżeli kwota ta nie przekracza 200 zł, ryczałt może mieć zastosowanie. Aktualny przepis nie posługuje się już...
Pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn zdrowotnych tylko wtedy, gdy orzeczenie lekarskie stwierdza szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na jego zdrowie, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu do innej odpowiedniej pracy. Samo...
Jeżeli po zakończeniu umowy pracodawca dopuścił pracownika do dalszej pracy, może dojść do zawarcia kolejnej umowy o pracę także bez podpisania nowego dokumentu. Pracodawca powinien jednak potwierdzić ustalenia dotyczące umowy na piśmie najpóźniej przed dopuszczeniem pracownika...
Okres urlopu wychowawczego może mieć znaczenie przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz jego wysokości. Od 1 czerwca 2025 r. brak 5 lat stażu nie oznacza już obniżenia zasiłku do 80%: przy okresie uprawniającym krótszym niż 20 lat przysługuje co do zasady 100% stawki...
Jeżeli pracownik podczas zastępstwa faktycznie kieruje innymi osobami, organizuje ich pracę lub odpowiada za przestrzeganie zasad BHP, powinien mieć szkolenie okresowe właściwe dla osób kierujących pracownikami. Sam tytuł stanowiska nie przesądza sprawy. Kluczowe są realne...
Pracownik może zaproponować rozwiązanie umowy za porozumieniem stron także podczas zwolnienia lekarskiego. Ochrona z art. 41 Kodeksu pracy ogranicza wypowiedzenie składane przez pracodawcę, ale nie blokuje zgodnego porozumienia stron. W artykule wyjaśniamy, kiedy pracodawca...
Po wykorzystaniu 182 dni zwolnienia lekarskiego kolejne L4 wystawione przed upływem 60 dni przerwy co do zasady nie otwiera automatycznie nowego okresu zasiłkowego, nawet jeśli dotyczy innej choroby. Znaczenie ma przede wszystkim długość przerwy oraz ustawowe wyjątki. Przy...
Odprawy, zaległego wynagrodzenia za godziny nadliczbowe i innych świadczeń ze stosunku pracy można dochodzić także po ustaniu zatrudnienia, ale zasadniczo tylko przez 3 lata od dnia, w którym dane świadczenie stało się wymagalne. W praktyce warto najpierw pisemnie wezwać...
Umowa na okres próbny nie przedłuża się automatycznie tylko dlatego, że pracownik dalej przychodzi do pracy. Jeżeli jednak pracodawca świadomie dopuszcza pracownika do pracy po zakończeniu poprzedniej umowy, może dojść do zawarcia nowej umowy o pracę w sposób dorozumiany. ...
Podwyższone koszty uzyskania przychodu przysługują pracownikowi, gdy jego miejsce stałego lub czasowego zamieszkania znajduje się poza miejscowością, w której położony jest zakład pracy, a pracownik nie otrzymuje dodatku za rozłąkę. Nie ma ustawowego limitu kilometrów, a sam kod...
Były pracodawca może wezwać pracownika do zwrotu nadpłaconego wynagrodzenia, ale powinien wykazać, skąd wynika nadpłata, za jaki okres została naliczona i jak obliczono żądaną kwotę. Samo rozwiązanie umowy, wydanie świadectwa pracy albo wcześniejsze rozliczenie z firmą nie...
Praca na 3/4 etatu nie pozbawia prawa do świadczeń w ciąży. Kluczowe jest to, czy pracownica pozostaje objęta ubezpieczeniem chorobowym, zwłaszcza w dniu porodu. Jeżeli zamiast rezygnacji z pracy lekarz wystawi zwolnienie lekarskie z powodu niezdolności do pracy w ciąży, można...
Pracodawca może ukarać pracownika upomnieniem za spóźnienie, jeżeli narusza ono ustaloną organizację i porządek pracy. Nie oznacza to jednak, że może pominąć procedurę z Kodeksu pracy. Przed nałożeniem kary pracodawca powinien wysłuchać pracownika, a po doręczeniu...
Po urlopie macierzyńskim pracownica może złożyć wniosek o urlop wypoczynkowy bezpośrednio po zakończeniu macierzyńskiego. Co do zasady pracodawca powinien taki urlop udzielić, jeżeli pracownica ma do niego prawo i zachowana jest ciągłość między urlopami. Wynagrodzenie za...
Pracodawca powinien wydać świadectwo pracy w dniu ustania stosunku pracy, a gdy nie jest to możliwe z przyczyn obiektywnych, przesłać je albo doręczyć w inny sposób w ciągu 7 dni. Brak reakcji po kilku tygodniach uzasadnia pisemne wezwanie, skargę do PIP i ewentualnie pozew do sądu...
Pracodawca może przetwarzać informacje o zajęciu wynagrodzenia i przekazywać je wyłącznie osobom, które muszą je znać, aby wykonać obowiązki wobec komornika. Rozgłaszanie tych danych współpracownikom, zwłaszcza w celu ośmieszenia pracownika, może naruszać RODO, godność i...
Kara finansowa w umowie-zleceniu może być dopuszczalna, ale tylko w granicach prawa cywilnego i zasad współżycia społecznego. Szczególne wątpliwości budzi zapis, który po rozwiązaniu współpracy obniża o połowę wynagrodzenie za cały już przepracowany okres. W artykule...
Pracodawca może czasowo powierzyć pracownikowi inną pracę bez zmiany umowy tylko w wyjątkowych warunkach: na maksymalnie 3 miesiące w roku kalendarzowym, z uzasadnionych potrzeb, zgodnie z kwalifikacjami i bez obniżenia wynagrodzenia. Jeżeli po przeniesieniu na inne stanowisko...
Po rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron można zarejestrować się w urzędzie pracy od razu, bez czekania 3 miesięcy. Tryb rozwiązania umowy wpływa przede wszystkim na termin nabycia prawa do zasiłku, a nie na samą rejestrację. Rejestracja może dać dostęp do...
Jednorazowe odszkodowanie z ZUS za wypadek przy pracy co do zasady ustala się dopiero po zakończeniu leczenia i rehabilitacji, gdy można ocenić uszczerbek na zdrowiu. Kosztów leczenia można jednak dochodzić od pracodawcy lub jego ubezpieczyciela na zasadach cywilnych, jeżeli da...
Pracodawca może rozszerzyć zakres obowiązków pracownika, jeżeli nowe zadania mieszczą się w rodzaju pracy określonym w umowie, odpowiadają kwalifikacjom pracownika i dają się wykonać w normalnym czasie pracy. Podwyżka nie zawsze jest obowiązkowa, ale nadmierne obciążenie,...
Po zakończeniu umowy na okres próbny pracodawca może zaproponować umowę na czas nieokreślony albo umowę na czas określony. Umowy terminowe między tymi samymi stronami są co do zasady limitowane do 33 miesięcy i 3 umów, a okresu próbnego nie wlicza się do tych limitów. ...
Przy porozumieniu zmieniającym przepisy nie wyznaczają pracownikowi konkretnego terminu na odpowiedź. Zmiana warunków następuje dopiero po zgodzie obu stron, a samo milczenie pracownika nie oznacza akceptacji. Inne zasady obowiązują przy wypowiedzeniu zmieniającym: brak odmowy...
Dodatek zadaniowy może wpływać na wysokość wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego w ciąży, ale nie zawsze będzie uwzględniony w podstawie świadczenia. Decydują przede wszystkim zasady jego przyznania, to, czy od dodatku naliczano składkę chorobową, oraz czy pracownica...
Aktualnym formularzem wywiadu zawodowego ZUS jest OL-10 ; oznaczenie N-10 ma dziś charakter historyczny. Przepisy nie wyznaczają pracodawcy ani płatnikowi składek jednego terminu, np. 3, 7 lub 14 dni, na jego wypełnienie. Dokument powinien jednak zostać przygotowany...
Praca wykonywana na podstawie umowy o pracę przed rozpoczęciem studiów nie przepada przy ustalaniu wymiaru urlopu. Jeżeli nie pokrywała się z okresem nauki, dolicza się ją do 8 lat przysługujących z tytułu ukończenia szkoły wyższej. W opisanej sytuacji kadrowa nie ma...
Jeżeli student pobiera stypendium za staż w projekcie współfinansowanym ze środków publicznych lub unijnych, obowiązek ubezpieczeń społecznych może powstać na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Co do zasady składki emerytalne i rentowe od takiego stypendium...
Spóźnione dostarczenie świadectwa ukończenia szkoły nie odbiera pracownikowi prawa do urlopu w prawidłowym wymiarze. Jeżeli po doliczeniu okresu nauki pracownik osiągnął co najmniej 10-letni staż urlopowy, co do zasady przysługuje mu 26 dni urlopu. Pracodawca powinien po...
Jeżeli ZUS wzywa dziś do korekty raportów za lata 1999-2021, płatnik nie może już złożyć zwykłej korekty DRA, RCA ani RSA za te okresy. Termin przejściowy na korekty upłynął 1 stycznia 2024 r. Wezwania nie należy jednak ignorować - trzeba odpowiedzieć, przedstawić...
Jeżeli pracodawca nie opłaca składek ZUS, pracownik powinien najpierw sprawdzić dane na swoim koncie w ZUS i zażądać od pracodawcy informacji o rozliczonych składkach. Brak wpłat warto zgłosić do ZUS, a w razie potrzeby także do Państwowej Inspekcji Pracy. Nieopłacenie...
ZUS nie zawsze liczy 30 dni od samego złożenia wniosku o rentę socjalną. Co do zasady decyzja powinna zostać wydana w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do jej wydania. W praktyce czas oczekiwania zależy m.in. od kompletności dokumentów,...
Etat i współpraca B2B z tym samym podmiotem nie są z góry zakazane, ale wymagają realnego rozdzielenia obowiązków i sposobu wykonywania pracy. Jeżeli umowa B2B w praktyce wygląda jak etat albo dotyczy tych samych zadań po godzinach, może zostać uznana za obejście przepisów...
Po zakończeniu umowy-zlecenia nie otrzymujesz świadectwa pracy, bo ten dokument dotyczy stosunku pracy. Do rejestracji w urzędzie pracy potrzebne są jednak dokumenty potwierdzające okres wykonywania zlecenia, wynagrodzenie oraz składki. Wyjaśniamy, jakie zaświadczenie warto...
Przepisy Kodeksu pracy nie wskazują, ile dni wcześniej trzeba złożyć wniosek o urlop wypoczynkowy. Termin zależy od planu urlopów, regulaminu pracy, zwyczaju w zakładzie oraz od tego, czy nieobecność pracownika nie zakłóci normalnego toku pracy. Z artykułu dowiesz się,...
Pracodawca ma obowiązek zapoznać pracownika z zakresem obowiązków, sposobem wykonywania pracy i podstawowymi uprawnieniami. Kodeks pracy nie wymaga jednak, aby zawsze zrobił to w formie pisemnej. Brak pisemnego dokumentu po kilku miesiącach zatrudnienia nie musi więc oznaczać...
Za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi co do zasady przysługuje normalne wynagrodzenie oraz dodatek 50% albo 100%. To, które składniki pensji wchodzą do obliczeń, zależy od tego, czy liczymy normalne wynagrodzenie za nadgodziny, czy sam dodatek. W artykule wyjaśniamy,...
Pracownik zatrudniony w jednostce sfery budżetowej na umowę o pracę na zastępstwo może mieć prawo do trzynastki tak samo jak inni pracownicy. Decyduje nie nazwa umowy, lecz to, czy jest to stosunek pracy i czy spełniono warunki z ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym. W...
Wynagrodzenie za pracę co do zasady wypłaca się na wskazany przez pracownika rachunek płatniczy. Gotówka jest możliwa tylko wtedy, gdy pracownik złoży wniosek o wypłatę do rąk własnych w postaci papierowej lub elektronicznej. Wyjaśniamy, czy trzeba drukować potwierdzenia...
Po zakończeniu urlopu wychowawczego umowa o pracę nadal trwa. Pracownik może wrócić do pracy, rozwiązać umowę za porozumieniem stron albo złożyć wypowiedzenie, także jeszcze w czasie urlopu. Od 2026 r. przy ustalaniu długości wypowiedzenia trzeba uwzględnić również nowe...
Za każdą godzinę pracy w porze nocnej pracownikowi przysługuje dodatek liczony od minimalnego wynagrodzenia. Sama gotowość pod telefonem w domu co do zasady nie daje prawa do wynagrodzenia ani dnia wolnego, jeżeli pracownik w tym czasie nie wykonywał pracy. Inaczej będzie...
Druk ZUS Rp-7 funkcjonuje dziś przede wszystkim jako potoczna nazwa zaświadczenia ZUS ERP-7 o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Pracodawca lub były pracodawca ma obowiązek wystawić dokument potrzebny do ustalenia emerytury, renty albo kapitału początkowego, o ile dysponuje odpowiednią...
Pracownica na zwolnieniu lekarskim w ciąży ma prawo do świadczenia w wysokości 100% podstawy wymiaru. Nie oznacza to jednak zawsze pełnej kwoty ostatniej pensji, bo podstawę ustala się według szczególnych zasad, zwykle z wynagrodzenia z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania...
Jeżeli w regulaminie pracy, umowie albo innym akcie prawa pracy ustalono dzień wypłaty wynagrodzenia, pracownik powinien mieć pieniądze do dyspozycji najpóźniej w tym dniu. Gdy ustalony dzień wypłaty przypada na dzień wolny od pracy, wynagrodzenie trzeba wypłacić wcześniej. ...
Pracodawca nie opłaca składek na Fundusz Pracy za pracownika wracającego z urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego albo urlopu wychowawczego przez 36 miesięcy, licząc od pierwszego miesiąca po...
Urlop wychowawczy przysługuje pracownikowi, który ma co najmniej 6 miesięcy okresu zatrudnienia. Nie trzeba przepracować 6 miesięcy u nowego pracodawcy. Od 2026 r. do tego okresu mogą być wliczane także odpowiednio udokumentowane okresy wskazane w art. 302 1 Kodeksu pracy,...
Za urlop wypoczynkowy pracownik powinien otrzymać zasadniczo takie wynagrodzenie, jakie dostałby, gdyby w tym czasie pracował. Przy pensji stałej urlop najczęściej nie obniża miesięcznej wypłaty, a przy składnikach zmiennych trzeba ustalić średnią z poprzednich miesięcy. ...
Pracownik, który podejmuje pierwszą pracę na etacie w połowie października, co do zasady nie nabywa do końca roku 4 dni urlopu z mocy prawa. Przy podstawowym wymiarze 20 dni rocznie po dwóch pełnych miesiącach pracy przysługuje mu 3,33 dnia urlopu, chyba że pracodawca zaokrągli ten...
Jeżeli pracodawca kieruje pracownika na obowiązkowe szkolenie potrzebne do wykonywania pracy, czas takiego szkolenia poza normalnymi godzinami pracy wlicza się do czasu pracy. Dotyczy to także szkolenia w sobotę lub niedzielę, ale sposób rekompensaty zależy od rozkładu czasu pracy i...
Pracodawca może uzależnić premię od obecności w pracy, ale tylko wtedy, gdy wynika to z jasnych i zgodnych z prawem zasad premiowania. Inaczej ocenia się premię regulaminową, a inaczej premię uznaniową. W artykule wyjaśniamy, kiedy jeden dzień urlopu na żądanie, opieki...
Gdy pracownik rozpoczyna urlop wychowawczy w trakcie miesiąca, wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca nie rozlicza się tak jak przy chorobie, czyli przez podział pensji przez 30. Przy stałej miesięcznej pensji stosuje się metodę godzinową z § 12 rozporządzenia...
Pracownik nie musi podpisywać porozumienia zmieniającego warunki pracy lub płacy. Sama odmowa nie rozwiązuje umowy o pracę i nie powoduje automatycznego wejścia nowych warunków w życie. Pracodawca może jednak pozostawić dotychczasowe warunki albo zastosować wypowiedzenie...
Jeżeli dodatek specjalny przysługiwał tylko do 31 października, to co do zasady nie powinien być uwzględniany w podstawie zasiłku chorobowego należnego za okres od 1 listopada. Znaczenie ma jednak treść umowy, regulaminu wynagradzania albo decyzji o przyznaniu dodatku oraz to,...
O prawie do diety nie decyduje zameldowanie pracownika, lecz to, czy wykonywał zadanie służbowe poza miejscem pracy ustalonym w umowie albo poza siedzibą pracodawcy. Przy zapisie "Katowice i inne miejscowości wskazane przez pracodawcę" trzeba ocenić, czy doszło do podróży...
Jeżeli po zakończeniu umowy na okres próbny pracodawca od razu albo w ciągu 7 dni zawiera z pracownikiem kolejną umowę o pracę, świadectwo pracy za okres próbny co do zasady wydaje dopiero na wniosek pracownika. Umowa na czas określony zawarta na 5 lat nie staje się...
Po powrocie z urlopu wychowawczego pracownik może otrzymać zasiłek opiekuńczy na chore dziecko, jeżeli podlega ubezpieczeniu chorobowemu i spełnia warunki z ustawy zasiłkowej. Co do zasady zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru. Sam fakt, że przed zwolnieniem...
Pracodawca nie może po prostu zastąpić posiłku profilaktycznego kwotą 5 zł za dzień pracy, jeżeli pracownik spełnia warunki do otrzymania takiego świadczenia. Przepisy przewidują posiłek w formie jednego dania gorącego albo inną realną organizację posiłku, ale nie zwykły...
Jeżeli w umowie-zleceniu nie zapisano okresu wypowiedzenia, zleceniobiorca może co do zasady wypowiedzieć ją w każdym czasie. Szef nie może sam jednostronnie narzucić dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, jeżeli nie wynika on z umowy albo z późniejszego porozumienia stron. ...
Po powrocie z urlopu wychowawczego pracodawca nie może ustalić wynagrodzenia tak, jakby w czasie nieobecności pracownika nie zmieniły się stawki na jego stanowisku. Liczy się wynagrodzenie przysługujące w dniu powrotu na stanowisku zajmowanym przed urlopem, a nie pensja sprzed...
Zmiana stanowiska, podpisanie kolejnej umowy z tym samym pracodawcą albo zmiana wymiaru etatu co do zasady nie resetuje stażu potrzebnego do ustalenia okresu wypowiedzenia. W opisanej sytuacji zatrudnienie należy liczyć od maja 2008 r., a nie od stycznia 2009 r., dlatego po przekroczeniu 3...
Po powrocie z urlopu macierzyńskiego pracownica powinna wrócić na warunki nie mniej korzystne od tych, które obowiązywałyby, gdyby z urlopu nie korzystała. Jeżeli w tym czasie w firmie były podwyżki dla osób na porównywalnych stanowiskach, pracodawca powinien uwzględnić je przy...
Odprawę emerytalną wypłaca się wtedy, gdy stosunek pracy ustaje w związku z przejściem pracownika na emeryturę. Ponowne zatrudnienie tej samej osoby, nawet u tego samego pracodawcy, co do zasady nie pozwala odłożyć należnej odprawy. W artykule wyjaśniamy, kiedy powstaje prawo...
Pracownik w zadaniowym systemie czasu pracy ma prawo do przerw z art. 134 Kodeksu pracy tak jak inni pracownicy. Jeżeli jego dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin, przysługuje mu co najmniej 15 minut przerwy wliczanej do czasu pracy; przy pracy powyżej 9 i 16 godzin...
Praca na pół etatu nie oznacza jednej stałej liczby godzin w każdym miesiącu. Wymiar czasu pracy oblicza się proporcjonalnie do pełnego etatu w danym okresie rozliczeniowym, z uwzględnieniem świąt, grafiku oraz usprawiedliwionych nieobecności. W praktyce osoba zatrudniona na...
Pracownik może krytykować organizację pracy, ale nie ma prawa publicznie obrażać, ośmieszać ani poniżać przełożonego. Takie zachowanie może uzasadniać karę porządkową, wypowiedzenie umowy, a w poważnych przypadkach rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Przed podjęciem...
Pracownik na urlopie wychowawczym może podjąć pracę u innego pracodawcy, także na podstawie umowy o pracę, ale tylko wtedy, gdy nowe zatrudnienie nie wyłącza osobistej opieki nad dzieckiem. Przy pełnym etacie ryzyko wezwania do powrotu do pracy jest duże, zwłaszcza gdy faktyczną...
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop przysługuje pracownikowi, gdy z powodu rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy nie wykorzystał urlopu wypoczynkowego w całości lub w części. Pracodawca powinien wypłacić go z urzędu, bez oczekiwania na wniosek pracownika. Jeżeli...
Pracodawca nie powinien żądać od pracownika ani od lekarza dodatkowych dopisków na zwolnieniu lekarskim, takich jak "kontynuacja chorobowego". Zaświadczenie e-ZLA ma ustawowo określoną treść, a pracodawca otrzymuje je z ZUS bez numeru statystycznego choroby. Kody A i B nie...
Obecnie podstawy zasiłku chorobowego nie ustala się na nowo tylko wtedy, gdy między okresami pobierania świadczeń nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż 1 miesiąc kalendarzowy. Dawna zasada 3 miesięcy nie jest już aktualna. Przy datach takich jak zakończenie...
Stażysta skierowany przez urząd pracy może odbywać staż w sobotę, jeżeli wynika to z programu stażu, rozkładu czasu u organizatora i nie narusza ustawowych limitów czasu stażu. Sobota nie jest obecnie dniem bezwzględnie wyłączonym ze stażu. Trzeba jednak zachować...
Od 2026 r. umowa-zlecenie może wpływać na wymiar urlopu wypoczynkowego, ale nie zawsze i nie automatycznie. Kluczowe jest to, czy okres zlecenia podlega wliczeniu do okresu zatrudnienia i czy został prawidłowo udokumentowany, najczęściej zaświadczeniem z ZUS. Inaczej należy...
Pracodawca może organizować pracę i zlecać dodatkowe zadania, ale nie może stale przerzucać skutków braków kadrowych na pracownika bez respektowania umowy, norm czasu pracy, przerw i prawa do wynagrodzenia za nadgodziny. Z artykułu dowiesz się, kiedy dodatkowe obowiązki...
Dodatek funkcyjny przyznany pracownikowi pełniącemu czasowo obowiązki kierownika można cofnąć przede wszystkim wtedy, gdy ustaje funkcja, z którą dodatek był związany. Forma cofnięcia zależy jednak od tego, jak dodatek został przyznany: na określony czas, w porozumieniu, w...
Jeżeli w umowie o pracę widnieje niższa pensja niż faktycznie wypłacana, a część wynagrodzenia trafia do pracownika "pod stołem", mamy do czynienia z nieujawnieniem części podstawy opodatkowania i składek. Taka praktyka jest nielegalna i najbardziej ryzykowna dla pracodawcy, ale...
Pracownik, który podnosi kwalifikacje zawodowe z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą, może mieć prawo do płatnego urlopu szkoleniowego. Przy pracy dyplomowej i obronie Kodeks pracy przewiduje 21 dni urlopu w ostatnim roku studiów. W artykule wyjaśniamy, kiedy przysługuje...
Przy ustalaniu podstawy wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego dodatkowe wynagrodzenie roczne, czyli trzynastkę, co do zasady wlicza się w wysokości 1/12 kwoty za rok poprzedzający miesiąc choroby. Nie zawsze jednak przyjmuje się kwotę faktycznie wypłaconą. Jeżeli...
Premia nazwana przez pracodawcę "uznaniową" nie zawsze jest wyłączona z podstawy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Jeżeli w praktyce jest wypłacana regularnie, według sprawdzalnych zasad i pracownik może skutecznie domagać się jej wypłaty, może być traktowana jak premia...
Pracownik, który proponuje rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron, co do zasady nie musi podawać przyczyny. Warto jednak zrobić to wtedy, gdy powodem jest zmiana miejsca zamieszkania, bo może to mieć znaczenie przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W...
Pracodawca nie może dowolnie przenieść pracownika na inne stanowisko tylko dlatego, że obawia się o jego zdrowie. Kluczowe znaczenie ma orzeczenie lekarza medycyny pracy oraz forma zaproponowanej zmiany. Odmowa może być bezpieczna, gdy chodzi jedynie o porozumienie stron, ale...
Świadectwo pracy bez pieczątki imiennej co do zasady nie jest z tego powodu nieważne. Kluczowe jest, czy dokument zawiera wymagane dane pracodawcy, treść przewidzianą przepisami oraz podpis pracodawcy albo osoby upoważnionej. Jeżeli urząd pracy kwestionuje dokument, warto...
Powtarzające się lub poważne opóźnienia w wypłacie wynagrodzenia mogą uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy na podstawie art. 55 § 1 1 K.p. Nie każde spóźnienie daje jednak takie prawo - znaczenie mają przyczyna, skala i...
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop przysługuje zasadniczo wtedy, gdy stosunek pracy rozwiązuje się albo wygasa, a pracownik nie wykorzystał urlopu w naturze. Przy pół etatu znaczenie ma nie tylko aktualne wynagrodzenie, lecz także liczba godzin niewykorzystanego urlopu i proporcjonalny...
Za pracę w sobotę, która zgodnie z harmonogramem jest dniem wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, pracownikowi przysługuje inny dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego. Termin tego dnia nie jest wybierany jednostronnie ani przez pracownika, ani przez...
Stała praca od poniedziałku do niedzieli, nawet po 7 godzin dziennie, co do zasady narusza przepisy o czasie pracy. Pracownik ma prawo do przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, przeciętnie 40 godzin pracy tygodniowo oraz co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdym...
Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron nie zawsze pozbawia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ale może opóźnić jego wypłatę o 90 dni. Kluczowe jest to, czy porozumienie było związane z przyczynami leżącymi po stronie pracodawcy, zmianą miejsca zamieszkania albo inną...
Pracownik nie traci automatycznie świadczeń tylko dlatego, że przyczynił się do wypadku przy pracy. Odmowa świadczeń wypadkowych jest możliwa przede wszystkim wtedy, gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione, umyślne albo rażąco niedbałe naruszenie przepisów ochrony...
Wypowiedzenie umowy o pracę nie przekreśla automatycznie prawa do trzynastki. Jeżeli chodzi o ustawowe dodatkowe wynagrodzenie roczne w jednostce sfery budżetowej, decyduje przede wszystkim przepracowanie wymaganego okresu w roku, za który trzynastka przysługuje, oraz brak przesłanek...
Przy umowie-zleceniu nie ma automatycznego obowiązku kierowania na pracownicze badania okresowe. Badania lub szkolenie BHP mogą być jednak wymagane, gdy uzasadnia to rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania albo poziom ryzyka. Najważniejsze jest ustalenie, kto organizuje pracę, jakie...
Po urodzeniu dziecka urlop macierzyński rozpoczyna się co do zasady z mocy prawa w dniu porodu, a pracownica nie musi składać osobnego wniosku o jego udzielenie. Musi jednak usprawiedliwić nieobecność i dostarczyć dokumenty potrzebne do wypłaty zasiłku macierzyńskiego. W...
Dyrektor szkoły może odmówić rozwiązania umowy z nauczycielem za porozumieniem stron, bo taki tryb wymaga zgody pracownika i pracodawcy. Nie oznacza to jednak, że nauczyciel zatrudniony na czas określony zawsze musi czekać do końca roku szkolnego. Obecnie umowę o pracę na...
Żołnierz zawodowy może wypowiedzieć stosunek służbowy w każdym czasie, także przed upływem okresu, na jaki planował pełnić służbę, i nie musi podawać przyczyny. Obecnie zwolnienie po takim wypowiedzeniu następuje po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia, w...
Słuchacz studiów podyplomowych nie jest "studentem" dla celów zwolnienia z ZUS przy umowie-zleceniu. Od takiej umowy co do zasady trzeba więc naliczyć składki społeczne i zdrowotną, nawet gdy zleceniobiorca ma mniej niż 26 lat i pobiera rentę rodzinną. Inaczej może...
Przy zwykłym elektronicznym zwolnieniu lekarskim e-ZLA nie trzeba donosić dokumentu do ZUS w terminie 7 dni, bo zwolnienie trafia do ZUS automatycznie. Dotyczy to także kolejnego zwolnienia wystawionego bez przerwy. Inaczej może być, gdy otrzymasz dokument w trybie awaryjnym albo...
Pracownik może złożyć wniosek o urlop wychowawczy także w okresie wypowiedzenia, jeżeli spełnia ustawowe warunki. Sam urlop nie przedłuży jednak umowy, jeżeli wypowiedzenie zostało dokonane wcześniej: stosunek pracy rozwiąże się w terminie wynikającym z wypowiedzenia. ...
Wcześniejszy powrót do pracy jest możliwy, gdy odzyskałeś zdolność do pracy, ale nie należy traktować samego podjęcia pracy jako "skrócenia" okresu wskazanego w decyzji ZUS. Przed rozpoczęciem pracy trzeba uporządkować z ZUS dalszy okres przyznanego świadczenia i uzyskać...
Sama podróż służbowa w niedzielę co do zasady nie daje automatycznie prawa do dnia wolnego ani dodatku za pracę w niedzielę. Inaczej jest wtedy, gdy pracownik w czasie delegacji faktycznie wykonywał pracę, np. uczestniczył w spotkaniu, szkoleniu, prowadził pojazd w ramach...
Pracownik może zmienić pracę nawet wtedy, gdy wykorzystał już cały urlop wypoczynkowy za dany rok. Co do zasady poprzedni pracodawca nie może żądać zwrotu wynagrodzenia za prawidłowo udzielony urlop ani nakazać jego "odpracowania". Przy zmianie pracodawcy trzeba jednak...
Jeżeli podczas urlopu wychowawczego podejmujesz umowę-zlecenie u innego podmiotu, składki ZUS zwykle rozlicza się z tej umowy, a nie z samego urlopu wychowawczego. Wyjaśniamy, które ubezpieczenia są obowiązkowe, kiedy chorobowe jest dobrowolne i o czym trzeba poinformować...
Kobieta, która ma 54 lata i 33 lata stażu, co do zasady nie może przejść na zwykłą emeryturę z ZUS przed ukończeniem 60 lat. Sam długi staż pracy nie daje obecnie prawa do powszechnej emerytury wcześniej. Wyjątki mogą dotyczyć tylko szczególnych sytuacji, np. pracy w...
Pracodawca może żądać potwierdzenia odbioru i zasad zwrotu odzieży roboczej, ale nie może przerzucać na pracownika kosztów BHP ani pobierać opłaty tylko dlatego, że umowa się kończy. Jeżeli pracownik zwraca odzież, co do zasady nie powinien płacić. Roszczenie pieniężne...
Po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni pracodawca ma obowiązek skierować pracownika na badania kontrolne. Zaświadczenie od lekarza rodzinnego nie zastępuje orzeczenia lekarza medycyny pracy. Jeżeli lekarz medycyny pracy nie dopuści pracownika do pracy, można złożyć...
Pracownica w ciąży korzysta ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę, ale ochrona ta nie jest bezwzględna. Pracodawca nie może po prostu wręczyć kolejnego wypowiedzenia, aby ominąć ciążę, natomiast w wyjątkowych sytuacjach może rozwiązać umowę...
Jeżeli w miesiącu przyjmowanym do podstawy zasiłku chorobowego pracownik z usprawiedliwionych przyczyn przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy, co do zasady ten miesiąc wyłącza się z obliczeń. Inaczej będzie, gdy pracownik przepracował co najmniej...
3-miesięczny okres wypowiedzenia można skrócić za zgodą pracownika i pracodawcy po dokonaniu wypowiedzenia. Samo znalezienie nowej pracy nie daje pracownikowi prawa do jednostronnego odejścia z dnia na dzień. Od 2026 r. na długość wypowiedzenia może wpływać także...
Pracodawca może ukarać pracownika naganą za palenie w czasie pracy, nawet jeżeli pracownik palił w wyznaczonej palarni, jeżeli zrobił to poza dozwoloną przerwą albo wbrew regulaminowi pracy. Pozbawienie premii zależy od tego, czy była to rzeczywiście premia uznaniowa, czy...
Staż z urzędu pracy nie jest umową o pracę i sam w sobie nie daje prawa do zasiłku chorobowego z ZUS. Jeżeli jednak podczas stażu powstanie udokumentowana niezdolność do pracy, stażystka zachowuje prawo do 50% stypendium za ten okres. Wyjaśniamy, jak wygląda wypłata...
Stażysta skierowany przez urząd pracy nie może realizować programu stażu w godzinach nadliczbowych. Co do zasady jego czas zajęć nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, a przy znacznym lub umiarkowanym stopniu...
Umowa przedwstępna o pracę może zabezpieczyć pracownika, który przed zmianą pracy musi jeszcze przepracować okres wypowiedzenia u dotychczasowego pracodawcy. Ustna obietnica zatrudnienia jest ryzykowna, dlatego warunki przyszłej pracy warto spisać. W artykule wyjaśniamy, co...
Składka zdrowotna wykazana na liście płac lub w raporcie ZUS RCA jako 0 zł nie oznacza automatycznie braku ubezpieczenia zdrowotnego. Przy umowie o pracę decydujące jest przede wszystkim istnienie tytułu do ubezpieczenia i prawidłowe zgłoszenie pracownika przez...
Nie ma bezwzględnego obowiązku wykorzystania 10 dni roboczych urlopu jednym ciągiem. Art. 162 Kodeksu pracy przewiduje, że przy podziale urlopu jedna część wypoczynku powinna trwać co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje jednak, że podział...
Jeżeli w trakcie stażu z PUP otrzymasz płatną umowę zlecenia i zaczniesz ją wykonywać, podejmujesz inną pracę zarobkową. Trzeba zgłosić to PUP w terminie 7 dni, a staż może zostać zakończony z powodu podjęcia pracy. Podjęcie zlecenia nie oznacza automatycznie...
Za pracę w sobotę lub niedzielę pracownik nie zawsze dostaje dodatkowe wynagrodzenie. Kluczowe jest to, czy był to dzień pracy zgodnie z grafikiem, dzień wolny z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, niedziela wymagająca rekompensaty albo praca nadliczbowa. W...
Po wyczerpaniu okresu zasiłku chorobowego pracownik, który nadal jest niezdolny do pracy i czeka na decyzję ZUS o świadczeniu rehabilitacyjnym, co do zasady nie powinien brać urlopu wypoczynkowego zamiast usprawiedliwienia nieobecności. W takiej sytuacji kluczowe jest szybkie...
Od 27 stycznia 2026 r. termin wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wynika wprost z art. 171 § 4 i 5 Kodeksu pracy. Co do zasady pracodawca wypłaca ekwiwalent w terminie wypłaty wynagrodzenia ustalonym zgodnie z art. 85 k.p. Jeżeli ten termin przypada przed dniem...
Dwutygodniowy okres wypowiedzenia umowy o pracę nie oznacza prostego liczenia 14 dni od doręczenia pisma - okres liczony w tygodniach kończy się w sobotę. Zanim jednak wyliczysz datę, sprawdź, czy po zmianach zasad liczenia stażu pracy obowiązujących w 2026 r. rzeczywiście...
Ciąża w czasie zawierania albo przedłużania umowy o pracę nie powoduje nieważności umowy. Pracownica nie ma obowiązku informowania pracodawcy o ciąży przy podpisywaniu umowy, a po zatrudnieniu korzysta z ochrony przewidzianej w Kodeksie pracy. Znaczenie ma przede wszystkim...
Praca w sobotę może być zgodna z prawem, ale tylko wtedy, gdy harmonogram i okres rozliczeniowy zachowują przeciętnie 5-dniowy tydzień pracy, odpoczynek dobowy i tygodniowy oraz prawidłową rekompensatę. Pracodawca nie może samowolnie wpisywać urlopu na żądanie pracownikowi, który...
Urlop wychowawczy sam w sobie jest urlopem niepłatnym. Pracownik może jednak, po spełnieniu dodatkowych warunków, otrzymać zasiłek rodzinny i dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Od 2026 r. przy ustalaniu wymaganych co najmniej 6...
Jeżeli pracodawca wyznaczył dzień wolny za święto przypadające w sobotę, z tego dnia korzystają pracownicy, dla których obniżony wymiar czasu pracy rzeczywiście ma znaczenie w danym okresie rozliczeniowym. Pracownik przebywający w tym dniu na urlopie macierzyńskim co do zasady nie...
W nieformalnym związku rodzic może skorzystać ze zwolnienia na opiekę nad dzieckiem z art. 188 Kodeksu pracy, jeżeli jest pracownikiem i faktycznie wychowuje dziecko w wieku do 14 lat. Ślub rodziców nie ma tu znaczenia. W artykule wyjaśniamy, kiedy limit 2 dni albo 16 godzin...
Minimalne wynagrodzenie w 2026 r. wynosi 4806 zł brutto dla pełnego etatu, ale nie każdy dodatek można zaliczyć do tej kwoty. Do płacy minimalnej nie wlicza się m.in. dodatku za pracę w nocy, dodatku stażowego, dodatku za szczególne warunki pracy, wynagrodzenia za nadgodziny, nagrody...
Dodatek funkcyjny nie przysługuje automatycznie każdemu pracownikowi, który wykonuje dodatkowe zadania albo nadzoruje innych pracowników. Prawo do niego powinno wynikać z umowy o pracę, regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego pracy, przepisów szczególnych albo utrwalonych zasad...
Kolejną umowę o pracę można podpisać przed dniem jej rozpoczęcia. Aby zachować ciągłość zatrudnienia po umowie kończącej się 30 kwietnia, najczęściej wskazuje się w nowej umowie termin rozpoczęcia pracy od 1 maja, nawet jeżeli faktyczne stawienie się do pracy nastąpi...
Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy może uzasadniać rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, ale nie każda absencja automatycznie daje podstawę do dyscyplinarki. Pracodawca powinien ustalić, czy pracownik zawiadomił o przyczynie nieobecności, czy istnieje e-ZLA oraz...
Przy zwolnieniu lekarskim trwającym do 30 dni pracodawca co do zasady nie kieruje pracownika na kontrolne badania lekarskie z art. 229 § 2 Kodeksu pracy. Obowiązek powstaje dopiero po niezdolności do pracy spowodowanej chorobą trwającej dłużej niż 30 dni. W artykule...
Po urlopie macierzyńskim, rodzicielskim lub wychowawczym pracodawca powinien dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku, a gdy nie jest to możliwe - na stanowisku równorzędnym i na warunkach nie mniej korzystnych niż te, które obowiązywałyby bez urlopu. ...
Pracodawca może wprowadzić dodatkową, niepłatną przerwę obiadową, ale tylko na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Taka przerwa nie może przekraczać 60 minut, nie wlicza się do czasu pracy i może wydłużyć obecność pracownika w zakładzie pracy. Pracownik nie może...
Jeżeli w porozumieniu zapisano, że pracownik otrzyma świadczenie w wysokości kilku pensji brutto, co do zasady oznacza to kwotę przed potrąceniem zaliczki na PIT. Pracodawca wypłaca więc kwotę netto, czyli brutto pomniejszone o należny podatek. Wyjaśniamy, kiedy odprawa lub...
Przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie oznacza automatycznie utraty prawa do podwyżki. Trzeba jednak odróżnić prawo do wyższego wynagrodzenia po powrocie do pracy od zasad obliczania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego. Wyjaśniamy, kiedy podwyżka nie zmienia...
Osoba bez pracy może dobrowolnie opłacać składki emerytalne i rentowe w ZUS, jeżeli nie ma tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Nie obejmuje to ubezpieczenia zdrowotnego, chorobowego ani wypadkowego. Objęcie ubezpieczeniami następuje od dnia...
Dodatek aktywizacyjny przysługuje tylko osobie, która była zarejestrowana jako bezrobotna z prawem do zasiłku i po spełnieniu warunków podejmuje pracę, inną pracę zarobkową albo rozpoczyna działalność gospodarczą. Od 1 czerwca 2026 r. jego urzędowa stawka wynosi 892,00 zł...
Po zmianach obowiązujących w 2026 r. odpowiedź nie jest już tak prosta jak dawniej: umowa-zlecenie może być wliczona do stażu pracy, od którego zależy okres wypowiedzenia, jeżeli spełnione są warunki z Kodeksu pracy i pracownik udokumentuje taki okres. W artykule...
60 dni opieki nad dzieckiem to potoczne określenie rocznego limitu zasiłku opiekuńczego, który przysługuje tylko w sytuacjach wskazanych w ustawie, np. przy chorobie dziecka albo nagłym zamknięciu placówki opiekuńczej. Nie można wykorzystać zasiłku opiekuńczego wyłącznie...
Od 1 czerwca 2025 r. bezrobotny nie traci statusu ani zasiłku tylko dlatego, że odmówił zwykłej oferty zatrudnienia przedstawionej przez urząd pracy. Nowa ustawa nie powtarza dawnego mechanizmu "odmowa odpowiedniej pracy = utrata statusu". Inaczej jest przy niektórych...
Pracownik może złożyć wypowiedzenie umowy o pracę także w czasie urlopu wychowawczego. Ochrona związana z tym urlopem ogranicza co do zasady działania pracodawcy, ale nie odbiera pracownikowi prawa do rozwiązania umowy. W artykule wyjaśniamy, jaki okres wypowiedzenia stosuje...
Poronienie po silnym stresie w pracy może uzasadniać roszczenia wobec pracodawcy, ale trzeba oddzielić mobbing, dyskryminację z powodu ciąży, wadliwe rozwiązanie umowy oraz odpowiedzialność za szkodę na zdrowiu. Sam stres lub konflikt w pracy nie przesądza jeszcze o...
Jeżeli złożyłaś wniosek o urlop wychowawczy, a przed jego rozpoczęciem dowiedziałaś się, że jesteś w ciąży, możesz cofnąć ten wniosek najpóźniej 7 dni przed planowaną datą rozpoczęcia urlopu. Oświadczenie składa się pracodawcy w postaci papierowej albo...
Orzeczenie komisji ZUS o niezdolności do pracy nie jest samo w sobie wystarczającą podstawą do automatycznego rozwiązania umowy o pracę. Dla dopuszczenia pracownika do konkretnego stanowiska kluczowe jest aktualne orzeczenie lekarza medycyny pracy. Pracodawca powinien ocenić...
Przy rencie rodzinnej ZUS bierze pod uwagę przychód brutto z działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi, a nie kwotę wypłacaną "na rękę". Przekroczenie progów 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia może spowodować zmniejszenie albo zawieszenie...
Przy pracy po 12 godzin urlopu nie rozlicza się według samej liczby kalendarzowych dni nieobecności, lecz w godzinach. Jeżeli w dniu urlopu pracownik miał zaplanowaną 12-godzinną zmianę, z puli urlopowej odejmuje się 12 godzin, mimo że kodeksowo jeden dzień urlopu odpowiada 8...
Poród za granicą co do zasady nie pozbawia prawa do urlopu macierzyńskiego w Polsce, jeżeli nadal pozostajesz pracownicą polskiego pracodawcy i podlegasz polskim ubezpieczeniom społecznym. Znaczenie mają przede wszystkim dokumenty potwierdzające urodzenie dziecka, ewentualne...
Sobota i niedziela nie wliczają się do urlopu wypoczynkowego, jeżeli zgodnie z grafikiem są dla pracownika dniami wolnymi od pracy. Urlopu udziela się tylko na dni pracy pracownika i rozlicza go w godzinach. Inaczej będzie wtedy, gdy weekend jest normalnym dniem pracy z grafiku,...
Rodzic korzystający z urlopu wychowawczego może zgłosić dziecko do swojego ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli sam podlega ubezpieczeniu z tego tytułu, a dziecko nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia. Zgłoszenia dokonuje się zasadniczo przez płatnika składek, najczęściej...
Zaległy urlop może spełnić warunek 14 kolejnych dni kalendarzowych, jeżeli pracownik faktycznie korzysta w tym czasie z urlopu wypoczynkowego. Przepisy o świadczeniu urlopowym nie wymagają, aby ten 14-dniowy wypoczynek pochodził wyłącznie z urlopu bieżącego. Trzeba jednak...
Dodatek za niechorowanie można wprowadzić przede wszystkim jako premię frekwencyjną albo przyznawać wysoką obecność w formie nagrody uznaniowej. Kluczowe są jasne kryteria, właściwa podstawa w regulaminie lub umowie oraz unikanie zasad, które mogłyby prowadzić do...
Nie, zwolnienia lekarskiego w ciąży nie musi wystawiać ginekolog, aby pracownica zachowała prawo do 100% podstawy świadczenia. Jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, 100% przysługuje także wtedy, gdy e-ZLA wystawi np. internista z powodu grypy czy innej choroby, o...
Zwolnienie z pracy w czasie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego nie oznacza samo w sobie utraty tego świadczenia. Jeżeli ZUS przyznał świadczenie na określony okres, wypłata zasadniczo trwa do końca decyzji, chyba że wystąpią ustawowe przeszkody. W artykule wyjaśniamy,...
Pracodawca może zmienić lub doprecyzować zakres obowiązków bez zgody pracownika tylko wtedy, gdy nowe zadania mieszczą się w rodzaju pracy ustalonym w umowie i są zgodne z przepisami, kwalifikacjami oraz zasadami BHP. Jeżeli obsługa nowej maszyny wykracza poza umowę, wymaga...
Pracodawca nie musi "zaakceptować" wypowiedzenia pracownika, aby było ono skuteczne. Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem woli, więc odmowa podpisu lub przyjęcia pisma nie zatrzymuje rozwiązania umowy z upływem prawidłowo ustalonego okresu wypowiedzenia. ...
Pracownik zatrudniony co najmniej 3 lata ma co do zasady 3-miesięczny okres wypowiedzenia. Po wypowiedzeniu strony mogą ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy, ale trzeba odróżnić takie porozumienie od jednostronnego skrócenia wypowiedzenia przez pracodawcę. W artykule...
Przy ponownym zatrudnieniu u tego samego pracodawcy wcześniejsze okresy pracy co do zasady wlicza się do stażu, od którego zależy długość wypowiedzenia umowy na czas określony albo nieokreślony. Od 2026 r. do stażu zakładowego mogą wejść także kwalifikowane okresy pracy lub...
Choroba dziecka w czasie urlopu wypoczynkowego nie przerywa urlopu automatycznie. Inaczej jest przy chorobie samego pracownika - wtedy niewykorzystaną część urlopu pracodawca musi udzielić w późniejszym terminie. Jeżeli pracownik podczas urlopu otrzyma e-ZLA z powodu...
Jeżeli pracownik wykorzystał więcej urlopu, niż wynika z jego aktualnego wymiaru, skutki zależą od przyczyny: zmiany pracodawcy w trakcie roku, błędu kadrowego albo wcześniejszego uzgodnienia urlopu udzielonego z góry. Co do zasady pracodawca nie powinien samowolnie...
Jeżeli po złożeniu wypowiedzenia pracownik i pracodawca zgodnie ustalą wcześniejszy termin rozwiązania umowy, takiego skrócenia co do zasady nie wpisuje się osobno w świadectwie pracy. W świadectwie należy wskazać właściwy tryb rozwiązania umowy, stronę wypowiadającą oraz...
Po ustaniu zatrudnienia można otrzymać zasiłek chorobowy z ZUS, jeżeli niezdolność do pracy spełnia warunki z ustawy zasiłkowej. Nie można jednak za ten sam okres pobierać jednocześnie zasiłku chorobowego i zasiłku dla bezrobotnych. W artykule wyjaśniamy, kiedy najpierw...
Jeżeli bezrobotny z własnej winy nie podejmie albo przerwie staż z PUP, może być zobowiązany do zwrotu tylko określonych i faktycznie poniesionych kosztów: badań lekarskich lub psychologicznych, przejazdu i zakwaterowania. Stypendium należne za okres faktycznego odbywania stażu nie...
Pracodawca nie zawsze potrzebuje zgody pracownika na zmianę godzin pracy. Kluczowe jest to, czy godziny pracy wynikają tylko z grafiku i regulaminu, czy zostały wpisane jako warunek umowy o pracę. Jeżeli zmiana z systemu dwuzmianowego na pracę w godzinach 10-18 oznacza zmianę...
Okres pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia nie zawsze wlicza się do stażu wymaganego do nagrody jubileuszowej. Decyduje przede wszystkim podstawa przyznawania nagrody: przepisy branżowe, układ zbiorowy albo regulamin wynagradzania. Jeżeli regulamin odsyła do...
Sam fakt, że paszport jest potrzebny do wyjazdu służbowego, zwykle nie oznacza automatycznego obowiązku zwrotu kosztu jego wyrobienia. Paszport jest dokumentem osobistym pracownika i może być używany także prywatnie. Zwrot może być jednak uzasadniony, jeżeli pracodawca...
Pracownik zatrudniony na 1/4 etatu ma prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego. Wymiar urlopu ustala się proporcjonalnie do etatu, a niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. W artykule wyjaśniamy, ile urlopu przysługuje przy 1/4 etatu, jak liczyć pierwszy...
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop przysługuje pracownikowi wtedy, gdy z powodu rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy nie może już wykorzystać urlopu w naturze. Nie ma znaczenia, czy umowę zakończono za porozumieniem stron, za wypowiedzeniem, z upływem czasu czy w innym...
Odprawa przy zwolnieniu z przyczyn niedotyczących pracownika powinna zostać wypłacona najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy, choć ustawa nie wskazuje osobnego terminu wypłaty. Wyjaśniamy, kiedy odprawa staje się wymagalna, jak ustalić jej wysokość po zmianach stażu...
Osoba zatrudniona do prac interwencyjnych jest pracownikiem, dlatego przysługuje jej urlop wypoczynkowy na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Sam fakt skierowania z urzędu pracy nie obniża wymiaru urlopu. W 2026 r. przy ustalaniu 10-letniego stażu trzeba uwzględnić także nowe...
Podpisanie dokumentu przez pracownika, który przebywa na urlopie wypoczynkowym, nie jest automatycznie nieważne. Kluczowe jest to, czy ta osoba miała umocowanie do działania za pracodawcę i czy dokument został podpisany w wymaganej formie. W artykule wyjaśniamy, kiedy podpis...
Praca w sobotę jest dopuszczalna, ale jej rozliczenie zależy od tego, czy sobota była dla pracownika normalnym dniem pracy z grafiku, czy dniem wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Wyjaśniamy, kiedy pracodawca może polecić pracę w wolną sobotę, kiedy...
Pracodawca może wymagać raportowania wykonywanych zadań, nawet bardzo częstego, ale polecenie musi dotyczyć pracy, mieć uzasadniony cel i nie naruszać prawa, godności ani prywatności pracownika. Sam e-mail wysłany po godzinach nie oznacza obowiązku natychmiastowej...
Pracodawca może zaplanować pracę w sobotę albo niedzielę pracownicy wychowującej roczne dziecko, jeżeli wynika to z prawidłowego grafiku i rodzaju pracy, np. pracy zmianowej w szpitalu. Sama opieka nad dzieckiem nie oznacza automatycznego zakazu pracy w weekend. Inaczej jest...
Jeżeli pracodawca rozwiązuje umowę o pracę z przyczyn ekonomicznych, reorganizacyjnych albo z powodu likwidacji stanowiska, pracownik może mieć prawo do odprawy. Decydują przede wszystkim liczba zatrudnionych u pracodawcy, rzeczywista przyczyna zwolnienia oraz to, czy powód leży po...
Za pracę w godzinach nadliczbowych co do zasady należy wypłacić nie tylko dodatek 50% albo 100%, ale także normalne wynagrodzenie za każdą przepracowaną godzinę ponad normę. Dlatego w opisanym przykładzie prawidłowy jest wariant obejmujący zarówno stawkę godzinową za 10...
Odmowa przyjęcia warunków zaproponowanych w wypowiedzeniu zmieniającym co do zasady nie jest traktowana jak dobrowolne odejście z pracy. Umowa rozwiązuje się wtedy z upływem okresu wypowiedzenia, ale formalnie następuje to wskutek wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę. Prawo...
Choroba dziecka w trakcie urlopu wypoczynkowego nie przerywa urlopu automatycznie. Przepisy Kodeksu pracy przewidują obowiązkowe udzielenie niewykorzystanej części urlopu w późniejszym terminie przede wszystkim wtedy, gdy zachoruje sam pracownik albo wystąpią inne ustawowo wskazane...
Przebywanie na zwolnieniu lekarskim przed wypowiedzeniem nie pozbawia pracownika prawa do odprawy, jeżeli rozwiązanie umowy następuje z przyczyn niedotyczących pracownika, np. z powodu likwidacji stanowiska. W artykule wyjaśniamy, kiedy odprawa się należy, jak oblicza się jej...
Wynagrodzenie może być wypłacane z góry, choć Kodeks pracy jako zasadę przewiduje wypłatę z dołu. Jeżeli po takiej wypłacie pracownik zachoruje, skorzysta z urlopu bezpłatnego albo zakończy zatrudnienie, pracodawca może skorygować wypłatę i odliczyć nienależną część w...
Co do zasady ZUS zwraca koszty przejazdu osoby wezwanej do osobistego stawiennictwa, ale taksówka albo inny droższy środek transportu nie jest automatycznie rozliczany na podstawie samego rachunku. W wyjątkowej sytuacji zdrowotnej można wystąpić do ZUS o wcześniejszą zgodę na...
Zmiana stanowiska pracy może nastąpić przez aneks do umowy, jeżeli pracownik wyraża na to zgodę. Gdy pracodawca chce jednostronnie zmienić istotne warunki pracy lub płacy, co do zasady powinien zastosować wypowiedzenie zmieniające. Znaczenie ma nie sama nazwa stanowiska, lecz...
Urząd pracy może weryfikować, czy osoba bezrobotna jest zdolna i gotowa do podjęcia pracy, ale nie powinien opierać takiego żądania na art. 229 Kodeksu pracy. Ten przepis dotyczy badań pracowniczych, a nie osób zarejestrowanych jako bezrobotne. Jeżeli urząd ma wątpliwości co...
Pracownica w ciąży co do zasady nie musi zgadzać się na obniżenie etatu ani wynagrodzenia. Pracodawca nie może obejść ochrony ciążowej zwykłym wypowiedzeniem zmieniającym. Wyjątki dotyczą głównie pracodawców objętych ustawą o zwolnieniach grupowych. Wtedy znaczenie ma...
Jeżeli umowa o pracę została przedłużona tylko do dnia porodu, po porodzie co do zasady przysługuje zasiłek macierzyński z ZUS, ale nie można w tym samym czasie mieć statusu osoby bezrobotnej. O zasiłek dla bezrobotnych można starać się dopiero po zakończeniu pobierania...
Ukończenie szkoły policealnej daje 6 lat stażu urlopowego, niezależnie od tego, czy nauka trwała 2 lata, 2,5 roku czy krócej. Tego okresu nie sumuje się jednak z liceum ani z inną ukończoną szkołą. Do progu 10 lat uprawniającego do 26 dni urlopu brakuje więc 4 lat okresów...
Jeżeli umowa o pracę kończy się już po porodzie, pracownica nie traci prawa do zasiłku macierzyńskiego. Po ustaniu zatrudnienia jego wypłatę co do zasady przejmuje ZUS, a pracodawca rozlicza należności ze stosunku pracy, w tym ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. ...
Jeżeli badania lekarskie do pracy zostały wykonane na podstawie skierowania od pracodawcy, ich koszt ponosi pracodawca. Dotyczy to badań wstępnych, okresowych i kontrolnych. Inaczej może być wtedy, gdy kandydat samodzielnie wykonał prywatne badania bez skierowania. Takie badanie...
Przy pracy na pół etatu urlop wypoczynkowy liczy się proporcjonalnie do wymiaru etatu, ale udziela się go w godzinach zgodnie z rozkładem pracy. Dlatego osoba pracująca po 4 godziny dziennie może faktycznie mieć więcej dni nieobecności niż wynikałoby z kodeksowego wymiaru 10 albo...
Jeżeli umowa na okres próbny ma wskazaną datę zakończenia, rozwiązuje się automatycznie z upływem tego dnia. Pracownik nie musi składać wypowiedzenia tylko po to, aby nie kontynuować pracy po końcu umowy. Warto jednak uprzedzić pracodawcę, że nie zamierza się podpisywać...
Pracodawca nie może uzależniać przedłużenia umowy o pracę od tego, czy pracownik zrezygnuje z orzeczenia o niepełnosprawności albo z ustawowych uprawnień. Takie działanie może stanowić dyskryminację ze względu na niepełnosprawność. W artykule wyjaśniamy, kiedy odmowa...
Tak. Okres kształcenia w szkole doktorskiej albo odbywania dawnych studiów doktoranckich może zwiększyć staż urlopowy, jeżeli są spełnione warunki przepisów szczególnych, przede wszystkim dotyczące uzyskania stopnia doktora. Zaliczeniu podlega odpowiedni okres, nie dłuższy niż 4...
W okresie wypowiedzenia pracodawca może jednostronnie udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego, a pracownik ma obowiązek go wykorzystać. Dotyczy to zarówno urlopu bieżącego w wymiarze proporcjonalnym, jak i urlopu zaległego. Ekwiwalent pieniężny przysługuje dopiero za...
Umowa na czas określony co do zasady kończy się w dniu wskazanym w umowie. Brak informacji od pracodawcy, także na 5 dni przed jej końcem, nie powoduje automatycznego przedłużenia zatrudnienia. Wyjaśniamy, kiedy kolejna umowa staje się bezterminowa, jakie są wyjątki od limitu...
Pracodawca może co do zasady polecić czasowy wyjazd służbowy do Niemiec, także na 3 miesiące, jeżeli polecenie dotyczy pracy, nie narusza prawa ani umowy i wyjazd rzeczywiście ma charakter czasowy. Odmowa może być uzasadniona przede wszystkim wtedy, gdy polecenie narusza prawo...
Jeżeli pracodawca rzeczywiście likwiduje działalność albo ogłoszono jego upadłość, umowa o pracę z pracownicą w ciąży może zostać rozwiązana mimo szczególnej ochrony. Nie oznacza to jednak automatycznej utraty świadczeń. Pracownica, której niezdolność do pracy...
26 dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi, którego staż urlopowy wynosi co najmniej 10 lat. Do tego stażu wlicza się nie tylko okresy zatrudnienia, lecz także ukończoną szkołę oraz - po zmianach obowiązujących w 2026 r. - niektóre udokumentowane okresy pracy poza...
Jeżeli umowa na czas określony kończy się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, z mocy prawa przedłuża się do dnia porodu. Samo zwolnienie lekarskie z powodu ciąży nie pozbawia pracownicy tej ochrony. W artykule wyjaśniamy, kiedy pracodawca musi przedłużyć umowę, kiedy...
Pracownica zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony jest w ciąży chroniona przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy przez pracodawcę. Nie ma znaczenia, czy umowa trwa od wielu lat, czy została zawarta niedawno. Od tej zasady są tylko wyjątkowe sytuacje,...
Jeżeli z 2 dni albo 16 godzin płatnego zwolnienia na opiekę nad dzieckiem z art. 188 Kodeksu pracy ma korzystać drugi rodzic, pracownik składa u swojego pracodawcy oświadczenie odpowiadające rzeczywistym ustaleniom rodziców. Przepisy nie narzucają jednego urzędowego wzoru takiego...
Kobieta w ciąży pracująca jednocześnie na umowie o pracę i umowie-zleceniu może otrzymać świadczenia z dwóch tytułów, ale tylko wtedy, gdy zlecenie daje prawo do ubezpieczenia chorobowego i składka chorobowa jest skutecznie opłacana. Inaczej ocenia się zasiłek chorobowy za...
Godzina pracy w sobotę jest co do zasady taką samą godziną pracy jak godzina przepracowana w innym dniu. Problem polega jednak nie na wartości samej godziny, lecz na tym, czy sobota jest dla pracownika dniem pracy zaplanowanym prawidłowo, czy dniem wolnym wynikającym z przeciętnie...
Pracownik wezwany na policję jako świadek ma prawo do zwolnienia od pracy na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie. Co do zasady za ten czas nie zachowuje wynagrodzenia od pracodawcy, chyba że korzystniejsze zasady wynikają z przepisów obowiązujących u pracodawcy. Jeżeli...
Pracodawca nie może co do zasady wysłać pracownika na urlop wypoczynkowy tylko dlatego, że w firmie wystąpił przestój, brak zamówień albo nie ma dla niego pracy. Jeżeli pracownik jest gotów do pracy, a przeszkoda leży po stronie pracodawcy, należy rozliczać wynagrodzenie za czas...
W zaświadczeniu RP-7, obecnie najczęściej określanym jako ZUS ERP-7, wykazuje się wynagrodzenia i inne przychody istotne dla ustalenia emerytury, renty lub kapitału początkowego. Nie każdy składnik wypłacony pracownikowi trafia jednak do tabeli wynagrodzeń. Nagroda...
W świadectwie pracy wpisuje się liczbę dni, za które w roku ustania zatrudnienia pracownik otrzymał wynagrodzenie chorobowe z art. 92 Kodeksu pracy. Liczy się dni kalendarzowe, a nie tylko dni robocze. Przy zwolnieniach od 10 do 18 kwietnia oraz od 9 do 20 czerwca wychodzi...
Co do zasady pracownik może być zatrudniony jednocześnie u dwóch lub większej liczby pracodawców, także w różnych wymiarach etatu. Pracodawca nie może po prostu zakazać dodatkowej pracy, chyba że ograniczenie wynika z przepisów szczególnych albo z ważnej umowy o zakazie...
Opinie klientów
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Ocena 5
Zapytaj prawnika
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
