Umowa-zlecenie na urlopie wychowawczym a ZUS

Podjęcie pracy na zleceniu podczas urlopu wychowawczego

Pracownik przebywający na urlopie wychowawczym może podjąć pracę zarobkową, także na podstawie umowy-zlecenia u innego podmiotu. Nie powoduje to automatycznie utraty urlopu wychowawczego, o ile praca nie wyłącza możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Jeżeli dodatkowe zajęcie w praktyce uniemożliwia opiekę, pracodawca może kwestionować dalsze korzystanie z urlopu.

Z punktu widzenia ZUS najważniejsze jest to, że osoba na urlopie wychowawczym podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tego tytułu tylko wtedy, gdy nie ma innego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń. Zawarcie umowy-zlecenia najczęściej tworzy taki odrębny tytuł. Wtedy składki są rozliczane z umowy-zlecenia, a nie z samego przebywania na urlopie wychowawczym.

W opisanej sytuacji, czyli przy umowie-zleceniu u innego podmiotu i pracy przez około 10 godzin tygodniowo, sam wymiar godzin nie zwalnia z oskładkowania. O obowiązku składkowym decyduje rodzaj tytułu do ubezpieczeń oraz to, czy nie występuje szczególny wyjątek, np. inny aktywny tytuł ubezpieczeniowy albo status studenta do 26. roku życia.

Jakie składki są obowiązkowe przy umowie-zleceniu?

Jeżeli umowa-zlecenie jest obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń, zleceniodawca powinien zgłosić zleceniobiorcę do ZUS i rozliczać za niego składki. Co do zasady obejmuje to ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne.

Ubezpieczenie chorobowe przy umowie-zleceniu jest dobrowolne. Oznacza to, że zleceniobiorca może złożyć wniosek o objęcie tym ubezpieczeniem, ale nie jest do niego zgłaszany automatycznie. Dobrowolne chorobowe może mieć znaczenie przy prawie do świadczeń w razie choroby, jednak trzeba pamiętać, że samo zgłoszenie nie zawsze oznacza natychmiastowe prawo do każdego świadczenia.

Składki nalicza się od podstawy wynikającej z umowy i wypłaconego wynagrodzenia. Jeżeli wynagrodzenie jest zmienne, rozliczenie składek również zależy od faktycznych wypłat w danym miesiącu.

Czy nadal są opłacane składki z urlopu wychowawczego?

Nie w takim samym zakresie. Urlop wychowawczy jest szczególnym tytułem do ubezpieczeń, finansowanym na zasadach przewidzianych w przepisach, ale tylko wtedy, gdy osoba nie ma innego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Po podjęciu oskładkowanej umowy-zlecenia pierwszeństwo ma tytuł ze zlecenia.

W praktyce oznacza to, że dotychczasowy pracodawca, który udzielił urlopu wychowawczego, nie powinien rozliczać za pracownika składek emerytalnej i rentowych z tytułu urlopu, jeżeli powstał obowiązkowy tytuł z umowy-zlecenia. Dlatego tak ważne jest szybkie przekazanie informacji o zawarciu zlecenia.

Obowiązek poinformowania pracodawcy

Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym powinna poinformować pracodawcę udzielającego urlopu o podjęciu umowy-zlecenia, jeżeli ma to wpływ na tytuł do ubezpieczeń. Pracodawca jako płatnik składek musi prawidłowo wykazywać pracownika w dokumentach ubezpieczeniowych.

Najlepiej zrobić to pisemnie lub mailowo, podając datę rozpoczęcia zlecenia, nazwę zleceniodawcy oraz informację, czy zleceniodawca zgłasza do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. Dzięki temu łatwiej uniknąć późniejszych korekt dokumentów ZUS.

Na co uważać przy zawieraniu zlecenia?

Przed podpisaniem umowy warto ustalić ze zleceniodawcą, do jakich ubezpieczeń zostaniesz zgłoszona i czy chcesz przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Warto również zachować kopię zgłoszenia albo potwierdzenie, że zleceniodawca dopełnił formalności.

Jeżeli zlecenie miałoby być zawarte z własnym pracodawcą albo praca byłaby faktycznie wykonywana na rzecz własnego pracodawcy, ocena ubezpieczeniowa może być bardziej złożona. Wtedy nie należy zakładać automatycznie takich samych skutków jak przy zleceniu dla całkowicie innego podmiotu.

Trzeba też pamiętać, że praca zarobkowa nie może być pozorna ani sprzeczna z celem urlopu wychowawczego. Urlop służy sprawowaniu osobistej opieki nad dzieckiem, a dodatkowa aktywność zawodowa jest dopuszczalna tylko w granicach, które tej opieki realnie nie wykluczają.

FAQ

Czy na urlopie wychowawczym wolno pracować na umowie-zleceniu?

Tak, jest to dopuszczalne, jeżeli praca nie uniemożliwia osobistej opieki nad dzieckiem. Urlop wychowawczy nie wyklucza każdej aktywności zarobkowej, ale praca nie może być sprzeczna z jego celem.

Czy 10 godzin tygodniowo zwalnia ze składek ZUS?

Nie. Liczba godzin sama w sobie nie przesądza o braku składek. Jeżeli umowa-zlecenie jest obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń, składki trzeba rozliczać niezależnie od niewielkiego wymiaru pracy.

Kto opłaca składki od umowy-zlecenia?

Co do zasady zgłoszenia do ZUS i rozliczenia składek dokonuje zleceniodawca jako płatnik. Część składek jest finansowana przez zleceniobiorcę, a część przez zleceniodawcę, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów ubezpieczeniowych.

Czy ubezpieczenie chorobowe przy zleceniu jest obowiązkowe?

Nie. Ubezpieczenie chorobowe zleceniobiorcy jest dobrowolne. Jeżeli chcesz być nim objęta, trzeba złożyć zleceniodawcy odpowiedni wniosek o zgłoszenie.

Czy trzeba informować pracodawcę o zleceniu?

Tak, jeżeli zlecenie wpływa na podleganie ubezpieczeniom. Pracodawca udzielający urlopu wychowawczego potrzebuje tej informacji, aby prawidłowo sporządzać dokumenty ZUS.

Podsumowanie

Podpisanie umowy-zlecenia podczas urlopu wychowawczego zwykle powoduje, że obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń staje się właśnie zlecenie. W takiej sytuacji zleceniodawca rozlicza składki emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz zdrowotne, a ubezpieczenie chorobowe pozostaje dobrowolne. Dotychczasowy pracodawca powinien otrzymać informację o zmianie, aby nie wykazywać pracownika do ubezpieczeń z tytułu urlopu wychowawczego w sposób nieprawidłowy.

Jeżeli występują dodatkowe okoliczności, takie jak inna praca, działalność gospodarcza, status studenta, zlecenie dla własnego pracodawcy albo kilka umów jednocześnie, rozliczenie składek może wymagać indywidualnej analizy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w szczególności art. 186^2

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.