Umowa-zlecenie na studiach podyplomowych a ZUS i netto

Krótka odpowiedź

Przy studiach podyplomowych nie można automatycznie zastosować zwolnienia z ZUS przewidzianego dla uczniów i studentów do ukończenia 26 lat wykonujących umowę-zlecenie. Słuchacz studiów podyplomowych jest traktowany inaczej niż student studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia albo jednolitych studiów magisterskich.

Oznacza to, że od umowy-zlecenia trzeba zwykle potrącić składki ZUS. Wyjątki mogą wynikać z innego tytułu do ubezpieczeń, np. równoczesnej umowy o pracę z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym, kilku zleceń albo szczególnych zasad zbiegu tytułów. Sama renta rodzinna nie jest jednak podstawą do tego, aby zlecenie rozliczyć bez składek społecznych.

Studia podyplomowe a status studenta dla ZUS

Zwolnienie ze składek dla zleceniobiorców wynika z art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten dotyczy osób wykonujących umowę-zlecenie, które są uczniami szkół ponadpodstawowych albo studentami do ukończenia 26 lat.

W praktyce kluczowe jest to, czy dana osoba ma status studenta w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym. Studia podyplomowe są odrębną formą kształcenia, a ich uczestnik jest zwykle określany jako słuchacz, nie jako student studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia albo jednolitych studiów magisterskich. Dlatego samo zaświadczenie o studiach podyplomowych nie wystarcza do zastosowania zwolnienia z ZUS przy umowie-zleceniu.

Jeżeli dana osoba równolegle studiuje np. na studiach magisterskich i jednocześnie uczestniczy w studiach podyplomowych, trzeba ocenić jej rzeczywisty status. Wtedy zwolnienie z ZUS może wynikać ze statusu studenta studiów magisterskich, a nie z samych studiów podyplomowych.

Przy podobnych problemach pomocny może być też artykuł utrata statusu studenta.

Jakie składki nalicza się od umowy-zlecenia słuchacza studiów podyplomowych?

Jeżeli umowa-zlecenie jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, zleceniobiorca będący słuchaczem studiów podyplomowych podlega co do zasady obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dobrowolne jest ubezpieczenie chorobowe, ale tylko wtedy, gdy dana osoba podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

W 2026 r. typowe potrącenia finansowane z wynagrodzenia zleceniobiorcy obejmują:

• składkę emerytalną - 9,76% podstawy,
• składkę rentową - 1,5% podstawy,
• dobrowolną składkę chorobową - 2,45% podstawy, jeżeli zleceniobiorca zgłosi chęć jej opłacania,
• składkę zdrowotną - 9% podstawy pomniejszonej o składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę.

Składka chorobowa obniża bieżące wynagrodzenie netto, ale może dawać prawo do świadczeń chorobowych po spełnieniu warunków ustawowych, w tym po upływie okresu wyczekiwania. Jeżeli zleceniobiorca nie chce chorobowego, powinien ustalić to ze zleceniodawcą przy zgłoszeniu do ZUS.

Ulga dla młodych a składki ZUS

Trzeba odróżnić dwie sprawy: składki ZUS i podatek dochodowy. Słuchacz studiów podyplomowych nie korzysta ze zwolnienia z ZUS tylko dlatego, że uczy się na podyplomówce. Może jednak korzystać z tzw. ulgi dla młodych, jeżeli nie ukończył 26 lat, a jego przychody z umowy-zlecenia mieszczą się w ustawowym limicie.

Ulga dla młodych obejmuje m.in. przychody z umów-zleceń do kwoty 85 528 zł w roku podatkowym. Jeżeli zleceniobiorca mieści się w tym limicie, płatnik co do zasady nie pobiera zaliczki na PIT od takiego przychodu. Nie oznacza to jednak, że wynagrodzenie brutto jest równe netto, ponieważ składki społeczne i zdrowotna nadal mogą być należne.

Ile netto z 5070 zł brutto na umowie-zleceniu?

Przy kwocie 5070 zł brutto wynik netto zależy przede wszystkim od wieku zleceniobiorcy, prawa do ulgi dla młodych, zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego oraz ewentualnych oświadczeń podatkowych. Poniższe wyliczenia są orientacyjne i zakładają standardowe koszty uzyskania przychodu 20%, brak szczególnych zwolnień poza ulgą dla młodych oraz brak innych tytułów do ubezpieczeń.

Jeżeli osoba z pytania ma mniej niż 26 lat i nie przekroczyła limitu ulgi dla młodych, aktualny wynik netto przy 5070 zł brutto będzie więc wyższy niż klasyczne rozliczenie z zaliczką na PIT. Najczęściej będzie to około 3981 zł przy dobrowolnym chorobowym albo około 4094 zł bez chorobowego. Jeżeli ulga dla młodych nie przysługuje, wypłata będzie niższa i zależy m.in. od tego, czy płatnik stosuje pomniejszenie zaliczki PIT na podstawie złożonego oświadczenia.

Renta rodzinna a praca na umowie-zleceniu

Pobieranie renty rodzinnej nie zwalnia zleceniobiorcy ze składek ZUS od umowy-zlecenia. Trzeba jednak pamiętać o drugiej konsekwencji: przychód z pracy lub innej działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego może wpływać na prawo do renty rodzinnej.

ZUS może zmniejszyć rentę rodzinną, gdy przychód przekracza 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, a zawiesić świadczenie po przekroczeniu 130% tego wynagrodzenia. Od 1 czerwca 2026 r. kwoty te wynoszą odpowiednio 6694,10 zł i 12 431,80 zł miesięcznie. Przy samym wynagrodzeniu 5070 zł brutto limit 70% nie jest obecnie przekroczony, ale trzeba doliczyć ewentualne inne przychody i pamiętać, że limity zmieniają się co kwartał.

Osoba pobierająca rentę rodzinną powinna poinformować ZUS o osiąganiu przychodu oraz pilnować rozliczeń wymaganych przez organ rentowy. W praktyce warto przechowywać rachunki do umowy-zlecenia, paski wynagrodzeń i zaświadczenia od zleceniodawcy.

Minimalna stawka godzinowa przy zleceniu

Jeżeli umowa-zlecenie jest rozliczana godzinowo albo faktycznie wymaga ewidencjonowania czasu wykonania zlecenia, należy pamiętać również o minimalnej stawce godzinowej. Od 1 stycznia 2026 r. minimalna stawka godzinowa dla określonych umów-zleceń i umów o świadczenie usług wynosi 31,40 zł brutto.

Sama kwota 5070 zł brutto nie przesądza jeszcze, czy minimalna stawka została zachowana. Trzeba porównać wynagrodzenie z liczbą godzin wykonania zlecenia w danym okresie rozliczeniowym.

FAQ

Czy studia podyplomowe zwalniają z ZUS przy umowie-zleceniu?

Nie. Same studia podyplomowe nie dają statusu studenta dla zwolnienia z oskładkowania zlecenia. Zwolnienie dotyczy uczniów i studentów do 26 lat, ale nie obejmuje słuchaczy studiów podyplomowych tylko z tego tytułu.

Czy osoba na studiach podyplomowych może korzystać z ulgi dla młodych?

Tak, jeżeli nie ukończyła 26 lat, uzyskuje przychody objęte ulgą i mieści się w limicie 85 528 zł rocznie. Ulga podatkowa nie zależy od tego, czy ktoś jest studentem, lecz od wieku, rodzaju przychodu i limitu.

Czy ulga dla młodych oznacza brak składek ZUS?

Nie. Ulga dla młodych dotyczy podatku dochodowego, a nie składek ZUS. Zleceniobiorca na studiach podyplomowych może nie płacić PIT, ale nadal podlegać składkom społecznym i zdrowotnej.

Czy renta rodzinna zwalnia zleceniobiorcę ze składek?

Nie. Pobieranie renty rodzinnej nie powoduje automatycznego zwolnienia z oskładkowania umowy-zlecenia. Może natomiast mieć znaczenie dla limitów dorabiania do renty i obowiązków informacyjnych wobec ZUS.

Ile netto zostaje z 5070 zł brutto?

Przy prawie do ulgi dla młodych i dobrowolnym chorobowym będzie to orientacyjnie około 3981,16 zł. Bez chorobowego, ale nadal z ulgą dla młodych, około 4094,20 zł. Jeżeli ulga nie przysługuje, kwota netto będzie niższa i zależy m.in. od zaliczki PIT.

Czy dobrowolne chorobowe warto opłacać?

To zależy od sytuacji. Składka chorobowa zmniejsza wypłatę netto, ale może być przydatna, gdy zleceniobiorca chce mieć ochronę na wypadek choroby. Decyzję warto podjąć przed zgłoszeniem do ZUS, bo płatnik musi prawidłowo wykazać ubezpieczenie.

Czy od umowy-zlecenia trzeba pilnować minimalnej stawki godzinowej?

Tak, w wielu umowach-zleceniach obowiązuje minimalna stawka godzinowa. W 2026 r. wynosi ona 31,40 zł brutto. Trzeba więc sprawdzić nie tylko kwotę brutto w umowie, ale też liczbę godzin faktycznego wykonywania zlecenia.

Podsumowanie

Słuchacz studiów podyplomowych wykonujący umowę-zlecenie nie korzysta z preferencji ZUS przysługującej studentom do ukończenia 26 lat. Jeżeli nie ma innego tytułu do ubezpieczeń, od zlecenia trzeba naliczyć składki społeczne i zdrowotną, a składka chorobowa jest dobrowolna. Osoba przed 26. urodzinami może jednocześnie korzystać z ulgi dla młodych w PIT, co znacząco zwiększa wypłatę netto, ale nie znosi składek ZUS.

Przy wynagrodzeniu 5070 zł brutto osoba z prawem do ulgi dla młodych otrzyma orientacyjnie około 3981 zł netto z chorobowym albo około 4094 zł bez chorobowego. Jeżeli pobiera rentę rodzinną, powinna dodatkowo pilnować limitów dorabiania i obowiązków wobec ZUS.

Źródła

1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887; art. 6 ust. 4: podleganie ubezpieczeniom przez uczniów i studentów do 26 lat.

2. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - ISAP.

3. Informacja ZUS: Umowy zlecenia i umowy o dzieło w ubezpieczeniach społecznych.

4. Informacja podatkowa Ministerstwa Finansów: Ulga dla młodych PIT.

5. Informacja ZUS: Renta rodzinna.

6. Komunikat Prezesa ZUS z dnia 14 maja 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia - M.P. 2026 poz. 499.

7. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. - Dz.U. 2025 poz. 1242.