Etat i umowa-zlecenie w ciąży - zasiłki z dwóch tytułów

Czy można dostać dwa świadczenia chorobowe przy etacie i zleceniu?

Tak, ale nie w każdej sytuacji. Sam fakt, że kobieta w ciąży pracuje na podstawie umowy o pracę i dodatkowo wykonuje umowę-zlecenie, nie oznacza automatycznie prawa do dwóch świadczeń chorobowych.

Z umowy o pracę pracownica ma prawo do świadczeń chorobowych na zasadach pracowniczych. Wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym finansuje pracodawca, zgodnie z art. 92 Kodeksu pracy. Po przekroczeniu tego limitu przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego. W przypadku pracowników, którzy ukończyli 50 lat, wynagrodzenie chorobowe przysługuje za 14 dni, a od 15. dnia wypłacany jest zasiłek chorobowy.

W ciąży zasiłek chorobowy oraz wynagrodzenie chorobowe co do zasady wynoszą 100% podstawy wymiaru, jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży i jest prawidłowo potwierdzona zwolnieniem lekarskim.

Ze zlecenia prawo do zasiłku chorobowego zależy od tego, czy zleceniobiorczyni jest objęta ubezpieczeniem chorobowym z tego tytułu. Przy zleceniu ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, ale można do niego przystąpić tylko wtedy, gdy zlecenie stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.

Kiedy zlecenie daje prawo do zasiłku chorobowego?

Najważniejsze jest porównanie przychodu z umowy o pracę z minimalnym wynagrodzeniem obowiązującym w danym okresie. Jeżeli pracownica z etatu uzyskuje co najmniej minimalne wynagrodzenie w przeliczeniu na miesiąc, to zlecenie wykonywane dla innego podmiotu co do zasady nie powoduje obowiązkowych składek emerytalnych i rentowych. W takiej sytuacji nie można skutecznie przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego ze zlecenia, a zasiłek chorobowy będzie przysługiwał tylko z etatu.

Inaczej jest, gdy wynagrodzenie z etatu jest niższe od minimalnego wynagrodzenia. Wtedy zlecenie może stanowić dodatkowy obowiązkowy tytuł do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Jeżeli zleceniobiorczyni zgłosi się wtedy także do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i składka będzie opłacana prawidłowo, może powstać prawo do zasiłku chorobowego również ze zlecenia.

Trzeba też zwrócić uwagę na szczególną sytuację, gdy zlecenie jest zawarte z własnym pracodawcą albo wykonywane na rzecz własnego pracodawcy. W praktyce przychód ze zlecenia może być wtedy traktowany podobnie jak przychód pracowniczy na potrzeby składek, co wpływa na sposób ustalenia podstawy świadczeń. Taki przypadek warto analizować osobno, bo zależy od treści umów i faktycznego wykonywania pracy.

Okres wyczekiwania przy zleceniu

Przy umowie o pracę prawo do zasiłku chorobowego powstaje zasadniczo po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym, typowym dla zleceniobiorcy, okres wyczekiwania wynosi zasadniczo 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

Do tego okresu mogą zostać zaliczone poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo była spowodowana okolicznościami przewidzianymi w ustawie, na przykład urlopem wychowawczym lub bezpłatnym. Dlatego przy ocenie prawa do zasiłku ze zlecenia trzeba sprawdzić nie tylko datę zawarcia umowy, lecz także historię ubezpieczenia chorobowego.

Jeżeli wymagany okres wyczekiwania nie upłynął, zasiłek chorobowy ze zlecenia może nie przysługiwać, mimo że składka chorobowa jest opłacana. Nie dotyczy to zasiłku macierzyńskiego, przy którym okres wyczekiwania nie jest wymagany.

Kto wypłaca świadczenia po 33 dniach choroby?

Po wykorzystaniu limitu wynagrodzenia chorobowego z etatu przysługuje zasiłek chorobowy finansowany z ubezpieczenia chorobowego. W praktyce zasiłek może wypłacać ZUS albo płatnik zasiłków, czyli pracodawca lub zleceniodawca uprawniony do wypłaty świadczeń. Nie zmienia to zasady, że świadczenie jest ustalane osobno dla każdego tytułu ubezpieczenia.

Jeżeli pracownica ma prawo do świadczenia z etatu i jednocześnie do zasiłku chorobowego ze zlecenia, podstawę wymiaru ustala się oddzielnie dla każdego tytułu. Oznacza to, że nie ma jednej wspólnej podstawy liczonej od sumy wszystkich przychodów, chyba że przepisy składkowe nakazują traktować dany przychód jak przychód ze stosunku pracy, na przykład przy zleceniu wykonywanym na rzecz własnego pracodawcy.

W czasie zwolnienia lekarskiego nie należy wykonywać pracy zarobkowej objętej zwolnieniem. Wykonywanie zlecenia podczas L4 może skutkować zakwestionowaniem prawa do zasiłku za okres zwolnienia. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy zwolnienie obejmuje ogólną niezdolność do pracy, a ubezpieczona nadal wykonuje czynności zarobkowe dla drugiego podmiotu.

Zasiłek macierzyński z etatu i ze zlecenia

Zasiłek macierzyński rządzi się innymi zasadami niż zasiłek chorobowy. Najważniejsze jest to, czy w dniu porodu kobieta podlega ubezpieczeniu chorobowemu z danego tytułu. Jeżeli w dniu porodu trwa stosunek pracy, zasiłek macierzyński przysługuje z etatu.

Zasiłek macierzyński ze zlecenia może przysługiwać dodatkowo, jeżeli w dniu porodu zleceniobiorczyni jest objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym z tego zlecenia. Nie trzeba przy tym spełniać 90-dniowego okresu wyczekiwania. Wystarczy, że ubezpieczenie chorobowe istnieje w dniu powstania prawa do świadczenia, czyli co do zasady w dniu porodu.

Jeżeli zlecenie zakończy się przed porodem i nie będzie już ubezpieczenia chorobowego z tego tytułu, prawo do zasiłku macierzyńskiego ze zlecenia co do zasady nie powstanie. Dlatego przy planowaniu zakończenia albo przedłużenia zlecenia w ciąży trzeba sprawdzić skutki ubezpieczeniowe, a nie tylko cywilnoprawną datę obowiązywania umowy.

Co wynika z tego dla opisanej sytuacji?

Jeżeli przy umowie-zleceniu rzeczywiście jest skutecznie opłacana składka chorobowa, można zakładać, że zlecenie stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Najczęściej dzieje się tak wtedy, gdy wynagrodzenie z etatu jest niższe niż minimalne wynagrodzenie albo występuje inna szczególna konfiguracja tytułów ubezpieczenia.

W takiej sytuacji zasiłek chorobowy z dwóch tytułów będzie możliwy, jeżeli spełniony jest okres wyczekiwania dla dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego ze zlecenia albo można zaliczyć wcześniejsze okresy ubezpieczenia. Z etatu świadczenie chorobowe będzie przysługiwało na zasadach pracowniczych.

Zasiłek macierzyński z dwóch tytułów będzie możliwy wtedy, gdy w dniu porodu będzie Pani objęta ubezpieczeniem chorobowym zarówno z umowy o pracę, jak i ze zlecenia. Dla zasiłku macierzyńskiego nie ma znaczenia 90-dniowy okres wyczekiwania, ale znaczenie ma trwanie ubezpieczenia w dniu porodu.

Jeżeli etat i zlecenie są wykonywane dla różnych podmiotów, poza zasadami ubezpieczeniowymi warto też sprawdzić, czy przy równoległej aktywności znaczenie mają konflikt interesów i obowiązek lojalności wobec pracodawcy.

FAQ

Czy lekarz musi wystawić osobne zwolnienie dla etatu i zlecenia?

Zwolnienia lekarskie są obecnie wystawiane elektronicznie. Przy kilku płatnikach składek trzeba dopilnować, aby zwolnienie prawidłowo obejmowało właściwe tytuły ubezpieczenia i trafiło do odpowiednich płatników. W razie wątpliwości warto od razu wyjaśnić lekarzowi, że praca jest wykonywana u więcej niż jednego podmiotu.

Czy składka zdrowotna ze zlecenia wystarczy do zasiłku chorobowego?

Nie. Składka zdrowotna nie daje prawa do zasiłku chorobowego ani macierzyńskiego. Potrzebne jest ubezpieczenie chorobowe. Przy zleceniu jest ono dobrowolne i możliwe tylko wtedy, gdy zlecenie jest tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.

Czy zasiłek macierzyński ze zlecenia wymaga 90 dni ubezpieczenia?

Nie. Okres wyczekiwania dotyczy zasiłku chorobowego, a nie zasiłku macierzyńskiego. Dla zasiłku macierzyńskiego kluczowe jest to, czy w dniu porodu kobieta była objęta ubezpieczeniem chorobowym z danego tytułu.

Czy można pracować na zleceniu podczas zwolnienia lekarskiego z etatu?

Co do zasady jest to ryzykowne. Wykonywanie pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego może prowadzić do utraty prawa do zasiłku za okres zwolnienia. Każdy przypadek zależy od treści zwolnienia, rodzaju czynności i okoliczności sprawy.

Czy świadczenia z etatu i zlecenia sumują się do jednej podstawy?

Zasadniczo podstawę świadczenia ustala się osobno dla każdego tytułu ubezpieczenia. Wyjątki mogą dotyczyć sytuacji, w których zlecenie jest wykonywane na rzecz własnego pracodawcy albo przepisy składkowe nakazują potraktować przychód ze zlecenia jak przychód pracowniczy.

Podsumowanie

Kobieta w ciąży zatrudniona na etacie i wykonująca zlecenie może otrzymać świadczenia z dwóch tytułów, ale tylko wtedy, gdy zlecenie rzeczywiście daje prawo do ubezpieczenia chorobowego. Dla zasiłku chorobowego ze zlecenia znaczenie ma także 90-dniowy okres wyczekiwania, chyba że można zaliczyć wcześniejsze okresy ubezpieczenia.

Przy zasiłku macierzyńskim najważniejsze jest trwanie ubezpieczenia chorobowego w dniu porodu. Jeżeli zlecenie i dobrowolne ubezpieczenie chorobowe będą wtedy nadal istnieć, zasiłek macierzyński może zostać ustalony także ze zlecenia.

Źródła:

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 z późn. zm., w szczegĂłlności art. 92.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczegĂłlności art. 4, art. 6 i art. 29.
• Ustawa z dnia 13 paĹşdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w szczegĂłlności art. 6, art. 9 i art. 18.