Praca po 12 godzin - ile urlopu przysługuje?

Jak liczyć urlop przy pracy po 12 godzin?

Zasada jest następująca: urlop wypoczynkowy rozlicza się w godzinach, a nie wyłącznie przez proste liczenie dni kalendarzowych. Wynika to z art. 154² § 1 Kodeksu pracy, zgodnie z którym urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu.

Jeżeli więc w grafiku na dzień urlopu zaplanowano 12 godzin pracy, wykorzystanie urlopu w tym dniu oznacza odjęcie 12 godzin z puli urlopowej. Pracodawca nie powinien jednak mówić, że pracownik "traci półtora dnia urlopu" w znaczeniu kalendarzowym. Precyzyjnie należy powiedzieć, że z rocznego limitu godzinowego odejmuje się 12 godzin, czyli równowartość 1,5 kodeksowego dnia urlopu po 8 godzin.

Przy 26 dniach urlopu rocznie pełna pula wynosi 208 godzin, ponieważ 26 × 8 godzin = 208 godzin. Przy 20 dniach urlopu rocznie pula wynosi 160 godzin. To z tej puli odlicza się godziny urlopu wykorzystane w poszczególnych dniach.

Czy jeden dzień urlopu zawsze oznacza 8 godzin?

Art. 154² § 2 Kodeksu pracy stanowi, że jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy. Ten przepis służy przede wszystkim do przeliczenia rocznego wymiaru urlopu na godziny. Nie oznacza on jednak, że w każdym dniu nieobecności urlopowej pracodawca może odjąć tylko 8 godzin.

W praktyce trzeba odróżnić dwie rzeczy:

• wymiar urlopu - np. 26 dni, czyli 208 godzin w roku,
• udzielenie urlopu w konkretnym dniu - według liczby godzin, które pracownik miał przepracować zgodnie z grafikiem.

Jeżeli pracownik miał w danym dniu zaplanowane 12 godzin pracy, urlop obejmuje 12 godzin. Jeżeli miał zaplanowane 8 godzin, urlop obejmuje 8 godzin. Jeżeli miał zaplanowane 4 godziny, urlop obejmuje 4 godziny. Jeżeli dzień był dla niego dniem wolnym z harmonogramu, urlopu co do zasady nie udziela się na ten dzień, bo nie był to dzień pracy pracownika.

Kiedy pracodawca może odjąć 12 godzin urlopu?

Odjęcie 12 godzin urlopu jest prawidłowe wtedy, gdy 12-godzinna praca wynika z obowiązującego pracownika rozkładu czasu pracy na dany dzień. Najczęściej dotyczy to pracy zmianowej albo równoważnego systemu czasu pracy, w którym dobowy wymiar pracy może być przedłużony, a następnie równoważony krótszą pracą w innych dniach albo dniami wolnymi.

Pracodawca powinien opierać się na grafiku obowiązującym na dzień korzystania z urlopu. Jeżeli na ten dzień zaplanowano 12 godzin pracy i pracownik bierze cały dzień urlopu, z puli urlopowej odlicza się 12 godzin. W opisanej sytuacji informacja pracodawcy może więc być prawidłowa, ale tylko pod warunkiem, że grafik rzeczywiście przewidywał 12-godzinną zmianę.

Inaczej należy ocenić sytuację, w której pracownik formalnie ma 8-godzinny dzień pracy, a dodatkowe godziny są jedynie nadgodzinami. Wtedy urlopu nie powinno się automatycznie rozliczać jako 12 godzin tylko dlatego, że pracownik często zostaje dłużej w pracy. Liczy się obowiązujący rozkład czasu pracy, a nie późniejsze, okazjonalne przedłużanie dnia pracy.

Kiedy rozliczenie urlopu może być błędne?

Pracownik powinien sprawdzić rozliczenie urlopu szczególnie wtedy, gdy:

• pracodawca odlicza 12 godzin, choć w harmonogramie na ten dzień było zaplanowane 8 godzin pracy,
• grafik został zmieniony po złożeniu wniosku urlopowego tylko po to, aby odjąć większą liczbę godzin,
• urlop został wpisany na dzień, który według grafiku był dniem wolnym,
• pracodawca odlicza urlop "dniami" bez pokazania liczby godzin pozostałych do wykorzystania,
• praca po 12 godzin nie wynika z prawidłowo ustalonego systemu i rozkładu czasu pracy.

W razie sporu warto poprosić pracodawcę o wykaz godzin urlopu: ile godzin przysługiwało na początku roku, ile zostało wykorzystane w poszczególnych dniach i ile pozostało do wykorzystania. Takie zestawienie pozwala szybko ustalić, czy pracodawca stosuje prawidłowe zasady.

Urlop przy części etatu, krótszej normie i szczególnych grupach pracowników

Opisane zasady dotyczą także pracowników zatrudnionych na część etatu, ale ich roczny wymiar urlopu ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Niepełny dzień urlopu powstały przy takim obliczeniu zaokrągla się w górę do pełnego dnia, a następnie przelicza na godziny. Dlatego przy niepełnym etacie szczególnie ważne jest prowadzenie rozliczenia godzinowego.

Przykładowo pracownikowi zatrudnionemu na 1/2 etatu, któremu przy pełnym etacie przysługiwałoby 26 dni urlopu, przysługuje 13 dni urlopu, czyli 104 godziny. Jeżeli taki pracownik ma w konkretnym dniu zaplanowaną 6-godzinną zmianę i korzysta z urlopu, z jego puli odejmuje się 6 godzin.

Jeżeli dobowa norma czasu pracy pracownika wynikająca z odrębnych przepisów jest niższa niż 8 godzin, zasady z art. 154² § 1 i 2 Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio. Dotyczy to m.in. sytuacji, w których szczególne przepisy modyfikują normę czasu pracy albo zasady urlopowe dla danej grupy zawodowej.

Czy można udzielić urlopu tylko na część dnia?

Co do zasady urlopu udziela się na cały dzień pracy wynikający z harmonogramu. Udzielenie urlopu tylko na część dnia jest dopuszczalne wyjątkowo - wtedy, gdy część urlopu pozostała pracownikowi do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy w dniu, na który ma być udzielony urlop.

Oznacza to, że jeżeli pracownikowi zostały np. 4 godziny urlopu, a w grafiku ma 12-godzinną zmianę, można udzielić urlopu na te 4 godziny, bo nie ma już wystarczającej puli na pokrycie całego dnia pracy. Nie jest natomiast prawidłową praktyką dowolne dzielenie urlopu na godziny tylko dlatego, że tak wygodniej organizacyjnie pracodawcy.

Podsumowanie

Pracodawca może odjąć 12 godzin urlopu za jeden dzień nieobecności, jeżeli w tym dniu pracownik miał zgodnie z grafikiem przepracować 12 godzin. Nie jest to sprzeczne z zasadą, że jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy, ponieważ ta zasada służy do przeliczenia wymiaru urlopu na godziny. Samo udzielanie urlopu następuje według harmonogramu pracy w konkretnym dniu.

W opisanej sytuacji pracodawca może mieć rację, ale warto sprawdzić szczegóły: ile godzin urlopu przysługiwało na początku roku, ile godzin odjęto za każdy wykorzystany dzień, czy 12-godzinne zmiany były prawidłowo zaplanowane i czy grafik nie został zmieniony po fakcie.

FAQ

Czy przy 12-godzinnej zmianie pracodawca odlicza 12 godzin urlopu?

Tak, jeżeli 12 godzin wynikało z obowiązującego grafiku pracy na ten dzień. Urlop ma odpowiadać liczbie godzin, które pracownik miał przepracować zgodnie z harmonogramem.

Czy to znaczy, że jeden dzień urlopu jest wart 12 godzin?

Nie w sensie rocznego wymiaru urlopu. Jeden kodeksowy dzień urlopu odpowiada 8 godzinom, dlatego 26 dni urlopu to 208 godzin. Natomiast w dniu, w którym pracownik miał zaplanowane 12 godzin pracy, wykorzystuje 12 godzin z tej puli.

Czy pracodawca może odjąć urlop za dzień wolny z grafiku?

Co do zasady nie. Urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy zgodnie z rozkładem czasu pracy. Jeżeli dzień był wolny z harmonogramu, nie powinien pomniejszać puli urlopowej.

Co zrobić, gdy pracodawca błędnie rozliczył urlop?

Najpierw warto poprosić o kartę urlopową, ewidencję czasu pracy i grafik z okresu, którego dotyczy spór. Następnie należy porównać liczbę odjętych godzin z zaplanowanym wymiarem pracy w dniach urlopu. Jeżeli błąd się potwierdzi, można złożyć pisemny wniosek o korektę.

Czy urlop można brać na godziny?

Zasadą jest udzielanie urlopu na cały dzień pracy wynikający z grafiku. Urlop na część dnia jest dopuszczalny wyjątkowo, gdy pozostała pracownikowi liczba godzin urlopu jest niższa niż pełny wymiar pracy zaplanowany na dany dzień.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141, w szczególności art. 154, art. 154² oraz art. 135.

2. Art. 154² Kodeksu pracy - Godzinowy wymiar urlopu.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.