• Autor: Dorota Kriger
Pracuję od poniedziałku do piątku po 7 godzin dziennie oraz co drugą sobotę – także 7 godzin. To daje tygodniowo 38,5 godziny. Pracodawca twierdzi, że brakujące 1,5 godziny muszę dodatkowo odrobić w tygodniu w dowolnym czasie. Czy ma rację? Czy godzina pracy w sobotę jest równoważna godzinie pracy w ciągu tygodnia? Dodam, że na umowie o pracę w rubryce „wymiar czasu pracy” mam wpisane: „pełen etat”.
.jpg)
Czas pracy pracownika zgodnie z Kodeksem pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym (art. 129 § 1 Kodeksu pracy).
Wątpliwości może budzić słowo „przeciętnie”, pracodawca bowiem ma prawo w taki sposób ustalać rozkład czasu pracy, aby w razie konieczności praca odbywała się w niektórych tygodniach przez 6 dni. Pracodawca jest w takiej sytuacji zobowiązany odpowiednio zmniejszyć liczbę dni pracy w pozostałych tygodniach okresu rozliczeniowego, co oznacza, że w całym okresie rozliczeniowym pracownik powinien otrzymać odpowiednią liczbę dni wolnych, wynikających z zasady przeciętnie pięciodniowego dnia pracy. Pracodawca powinien więc za pracę w sobotę udzielić Panu innego wolnego dnia.
Ponadto zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca powinien zapewnić pracownikowi w każdym tygodniu prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku (art. 133 Kodeksu pracy).
Zobacz też: Praca w systemie 4-brygadowym
System pracy, opisany w pytaniu, jest niedopuszczalny, narusza bowiem zasadę pięciodniowego tygodnia pracy. Sporządzanie rozkładu czasu pracy na większą liczbę dni w przyjętym okresie rozliczeniowym, niż wynikałoby to z zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, stanowi wykroczenie polegające na naruszeniu przepisów o czasie pracy i zgodnie z art. 281 Kodeksu pracy podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.
Dodatkowo odrabianie brakujących godzin i stała praca co drugą sobotę może prowadzić do przekroczenia normy:
Przekroczenie normy średniotygodniowej najczęściej wynika z „nieoddania” pracownikowi dnia wolnego z racji wykonywania pracy w dniu, który zgodnie z zasadą pięciodniowego tygodnia pracy powinien być dla pracownika wolny od pracy.
W efekcie stosowany przez pracodawcę harmonogram może, lecz nie musi, spowodować, iż pracownik będzie pracował w godzinach nadliczbowych, za które powinien dostać dodatkowe wynagrodzenie.
Przeczytaj też: Praca 7 dni w tygodniu
Magda pracuje od poniedziałku do piątku po 7 godzin dziennie. Dodatkowo co drugą sobotę obsługuje klientki przez 7 godzin. Pracodawca wymaga od niej, by pozostałe 1,5 godziny tygodniowo odpracowywała w tygodniu. Nie otrzymuje dnia wolnego za sobotę.
Problem: Pracodawca nie respektuje zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy i nie oddaje Magdzie dnia wolnego za sobotę, przez co może dojść do naruszenia przepisów o czasie pracy oraz pracy w nadgodzinach.
Jan wykonuje pracę biurową w standardowym systemie od poniedziałku do piątku. W niektórych miesiącach jego grafik obejmuje również kilka sobót. Nie dostaje za to dodatkowego wynagrodzenia ani dnia wolnego. Uważa, że sobota się „nie liczy” jako dzień roboczy.
Problem: Pracodawca nie tylko nie oddaje dnia wolnego za pracę w sobotę, ale także błędnie zakłada, że sobota to zawsze dzień dodatkowy, mimo że w systemie równoważnym może ona być normalnym dniem pracy – pod warunkiem zachowania norm średniotygodniowych i udzielenia dni wolnych w okresie rozliczeniowym.
Ela pracuje 5 dni w tygodniu, ale z powodu rotacyjnego grafiku czasami wypada jej pracować w sobotę. W takim przypadku klinika ustala dla niej dzień wolny w następnym tygodniu (np. wtorek). Pracodawca pilnuje, by średni tygodniowy czas pracy nie przekraczał 40 godzin.
Wzorcowe rozwiązanie: Ela nie musi odrabiać brakujących godzin, bo sobota została potraktowana jak dzień pracy, a dzień wolny został przyznany zgodnie z przepisami o przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy.
Godzina pracy w sobotę jest równoważna godzinie pracy w tygodniu jedynie wtedy, gdy została ona przewidziana w harmonogramie zgodnym z przepisami Kodeksu pracy. Pracodawca, zlecając pracę w sobotę, powinien zapewnić inny dzień wolny w zamian, aby zachować zasadę przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. W przeciwnym razie może dojść do przekroczenia norm czasu pracy oraz powstania nadgodzin, które wymagają odpowiedniego wynagrodzenia. Stałe zobowiązywanie pracownika do pracy co drugą sobotę bez oddawania dnia wolnego i nakaz odrabiania „brakujących” godzin w tygodniu narusza przepisy i może zostać uznane za wykroczenie przeciwko prawom pracownika.
Potrzebujesz pomocy w sprawach związanych z czasem pracy, wynagrodzeniem za nadgodziny lub innymi kwestiami pracowniczymi? Skorzystaj z naszej porady prawnej online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Opisz swój problem, a doświadczony prawnik przeanalizuje Twoją sytuację i przygotuje jasną, profesjonalną odpowiedź dopasowaną do Twoich potrzeb.
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Dorota Kriger
Absolwentka kierunku bankowość w Studium Finansów pod patronatem WSB w Poznaniu, licencjat Wydziału Ekonomicznego Akademii Ekonomicznej w Poznaniu w specjalności ekonomika pracy i zarządzanie kadrami. Od 1999 r. zatrudniona na stanowisku specjalisty do spraw administracji i zamówień publicznych, zajmuje się m.in. sprawami pracowniczymi.
Współpracuje przy pozyskiwaniu funduszy unijnych na realizację inwestycji i rozwój przedsiębiorczości (ukończone studia podyplomowe na Wydziale Ekonomicznym Uniwersytetu Gdańskiego w zakresie „Rozwój regionalny i fundusze strukturalne Unii Europejskiej. Kierowanie projektami”).
Zapytaj prawnika
Kodeks pracy