Odejście ze służby wojskowej przed końcem kontraktu

Czy żołnierz zawodowy może odejść ze służby przed końcem kontraktu?

Tak. Aktualnie podstawą prawną nie jest już dawna ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, lecz ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Zgodnie z art. 230 tej ustawy żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny.

Oznacza to, że zamiar przejścia do Policji, zmiany zawodu, wyjazdu za granicę czy podjęcia pracy cywilnej nie musi być uzasadniany w treści wypowiedzenia. Wypowiedzenie powinno jednak jasno wskazywać, że żołnierz chce zakończyć zawodową służbę wojskową. Samo pismo nie powinno być sformułowane jako prośba o rozważenie sprawy, lecz jako jednoznaczne oświadczenie woli.

W praktyce warto pamiętać, że odejście ze służby nie następuje z dnia na dzień. Do dnia zwolnienia żołnierz nadal pozostaje w służbie i powinien wykonywać obowiązki służbowe, chyba że przebywa na urlopie, zwolnieniu od zajęć służbowych albo zachodzi inna usprawiedliwiona podstawa nieobecności.

Ile trwa wypowiedzenie zawodowej służby wojskowej?

Zgodnie z art. 231 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny zwolnienie żołnierza zawodowego wskutek dokonanego przez niego wypowiedzenia następuje po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia, w ostatnim dniu miesiąca. To ważna zmiana względem starszych opracowań, w których można jeszcze spotkać informację o 6-miesięcznym okresie wypowiedzenia.

W praktyce oznacza to, że termin nie zawsze skończy się dokładnie po 3 miesiącach kalendarzowych. Jeżeli żołnierz złoży wypowiedzenie np. 10 maja, trzy miesiące upływają 10 sierpnia, ale zwolnienie powinno nastąpić w ostatnim dniu sierpnia. Jeżeli wypowiedzenie zostanie złożone na początku miesiąca, realny czas oczekiwania może więc być dłuższy niż same 3 miesiące.

Jeżeli żołnierz planuje nabór do Policji albo innej służby, powinien uwzględnić ten mechanizm przy ustalaniu daty rozpoczęcia nowej służby. Samo wskazanie w wypowiedzeniu, że żołnierz chce szybko rozpocząć pracę w innej formacji, nie powoduje automatycznego skrócenia okresu wypowiedzenia.

Czy okres wypowiedzenia można skrócić?

Tak, ale nie jednostronnie. Art. 231 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny przewiduje, że okres wypowiedzenia może być skrócony za pisemną zgodą zwalnianego żołnierza zawodowego i właściwego organu. Również w takiej sytuacji okres ten musi kończyć się ostatniego dnia miesiąca.

Najlepiej złożyć wniosek o skrócenie okresu wypowiedzenia razem z samym wypowiedzeniem albo w osobnym piśmie złożonym niezwłocznie po wypowiedzeniu. W piśmie można wskazać proponowaną datę zwolnienia i wyjaśnić powód, np. termin rozpoczęcia służby w Policji, ważną sytuację rodzinną albo inną istotną okoliczność. Organ wojskowy nie ma jednak obowiązku zgodzić się na skrócenie okresu wypowiedzenia.

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 20 lutego 2023 r. przewiduje, że przełożeni dowódcy jednostki wojskowej mogą w terminie 14 dni przedstawić opinię w sprawie skrócenia okresu wypowiedzenia. Jeżeli opinii nie przedstawią, przyjmuje się brak sprzeciwu wobec uwzględnienia żądania w całości. Nie oznacza to jednak automatycznego zwolnienia w terminie wskazanym przez żołnierza, bo decyzję wydaje organ zwalniający.

Jak prawidłowo złożyć wypowiedzenie ze służby wojskowej?

Wypowiedzenie powinno mieć formę pisemną. Zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 20 lutego 2023 r. składa się je do organu zwalniającego. W piśmie powinno znaleźć się oświadczenie woli żołnierza jednoznacznie wskazujące zamiar wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Wypowiedzenie uważa się za dokonane, jeżeli zostało złożone bezpośrednio i za potwierdzeniem w kancelarii jednostki wojskowej albo wysłane przesyłką poleconą na adres jednostki, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową. Dla bezpieczeństwa dowodowego warto zachować kopię pisma z potwierdzeniem wpływu albo dowód nadania listu poleconego.

Dowódca jednostki, do którego wpłynie wypowiedzenie, powinien przesłać je niezwłocznie do organu zwalniającego oraz do wiadomości swoich przełożonych, o ile sam nie jest takim organem. Następnie organ zwalniający wydaje decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej i określa w niej datę zwolnienia.

Wycofanie wypowiedzenia jest możliwe tylko na pisemny wniosek żołnierza i za zgodą organu zwalniającego. Samo złożenie wniosku o wycofanie wypowiedzenia nie wstrzymuje wykonania decyzji o zwolnieniu.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop po odejściu z wojska

Żołnierz zawodowy ma co do zasady prawo do corocznego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni roboczych. W zależności od stanowiska, stażu służby, warunków służby lub szczególnych uprawnień mogą przysługiwać także urlopy dodatkowe. Łączny wymiar urlopu wypoczynkowego i dodatkowych urlopów wypoczynkowych w danym roku nie może przekroczyć 50 dni roboczych.

Po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej żołnierzowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie. Wyjątek dotyczy dodatkowego urlopu weterana poszkodowanego, o którym mowa w art. 281 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny.

Ekwiwalent za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wynosi 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej. W starszych opisach można spotkać ograniczenie do 3 lat, ale aktualne brzmienie art. 459 ustawy o obronie Ojczyzny mówi o urlopie niewykorzystanym w roku zwolnienia oraz za lata poprzednie, bez wskazania takiego limitu.

Jakie inne należności mogą przysługiwać przy odejściu ze służby?

Oprócz ekwiwalentu za urlop należy sprawdzić prawo do odprawy, dodatkowego uposażenia rocznego, gratyfikacji urlopowej oraz ewentualnych innych należności związanych ze zwolnieniem. Ustalenie konkretnych kwot zależy od stażu służby, ostatniego uposażenia, dodatków o charakterze stałym oraz podstawy zwolnienia.

Co do zasady żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa. Jeżeli jednak żołnierz sam wypowiada stosunek służbowy i pełnił zawodową służbę wojskową krócej niż 10 lat, przysługuje mu 50% kwoty odprawy obliczanej według zasad z art. 458 ustawy o obronie Ojczyzny.

Trzeba też zweryfikować, czy żołnierz nie zawierał umowy dotyczącej nauki, studiów, kursu, stażu, specjalizacji albo innej formy doskonalenia zawodowego finansowanej przez wojsko. Po zmianach z 2025 r. w określonych przypadkach zwolnienia ze służby przed ustalonym w umowie okresem może powstać obowiązek proporcjonalnego zwrotu kosztów, przy czym maksymalna wysokość zwrotu określona w umowie nie może przekroczyć sześćdziesięciokrotności najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego.

FAQ

Podsumowanie

Żołnierz zawodowy może odejść ze służby przed końcem planowanego okresu pełnienia służby i nie musi uzasadniać swojej decyzji. Aktualnie podstawowy okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące od dnia złożenia wypowiedzenia, a zwolnienie następuje w ostatnim dniu miesiąca. Skrócenie tego okresu jest możliwe, ale wymaga pisemnej zgody żołnierza oraz właściwego organu wojskowego.

Przed złożeniem wypowiedzenia warto sprawdzić nie tylko termin zwolnienia, ale także rozliczenie urlopu, prawo do odprawy, dodatkowe uposażenie roczne, gratyfikację urlopową oraz ewentualne obowiązki wynikające z umów szkoleniowych. Błędy formalne w piśmie albo nieuwzględnienie terminu kończącego się w ostatnim dniu miesiąca mogą utrudnić płynne przejście do Policji lub innej pracy.

Źródła

• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 825: tekst aktu prawnego.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o obronie Ojczyzny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2025 poz. 1014: tekst nowelizacji.
• Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, Dz.U. 2023 poz. 433: tekst rozporządzenia.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.