Umowa na czas określony a L4 w ciąży

Czy można iść na zwolnienie lekarskie zaraz po rozpoczęciu pracy?

Tak. Jeżeli lekarz uzna, że stan zdrowia pracownicy, w tym ciąża zagrożona, uzasadnia niezdolność do pracy, może wystawić zwolnienie lekarskie nawet krótko po rozpoczęciu zatrudnienia. Pracownica nie ma obowiązku pracować mimo zaleceń lekarskich tylko dlatego, że niedawno podpisała umowę.

Trzeba jednak odróżnić dwie kwestie: prawo do skorzystania ze zwolnienia lekarskiego oraz prawo do wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku chorobowego. Pracownik objęty obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym nabywa prawo do zasiłku co do zasady po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Do tego okresu mogą być doliczone poprzednie okresy ubezpieczenia, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo zachodzi jedna z ustawowych wyjątkowych sytuacji.

Jeżeli więc pracownica przeszła do nowej pracy bez dłuższej przerwy w ubezpieczeniu, wcześniejsze zatrudnienie może mieć znaczenie dla prawa do świadczenia. Jeśli natomiast była dłuższa przerwa, trzeba sprawdzić, czy okres wyczekiwania już upłynął.

Kiedy umowa na czas określony przedłuża się do dnia porodu?

Podstawą ochrony jest art. 177 § 3 Kodeksu pracy. Zgodnie z nim umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, przedłuża się z mocy prawa do dnia porodu.

Oznacza to, że pracodawca nie musi podpisywać nowej umowy, a brak aneksu nie pozbawia pracownicy ochrony. Dla porządku warto jednak przekazać pracodawcy zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę i przewidywany termin porodu oraz poprosić o pisemne potwierdzenie przedłużenia umowy do dnia porodu.

W opisanej sytuacji najważniejsze jest ustalenie, w którym tygodniu ciąży pracownica będzie w dniu, w którym umowa miała się pierwotnie zakończyć. Jeżeli będzie już po upływie trzeciego miesiąca ciąży, umowa powinna zostać przedłużona do dnia porodu. Długość zwolnienia lekarskiego sama w sobie nie ma tu znaczenia.

Jak liczyć trzeci miesiąc ciąży?

W praktyce nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że pracownica jest "w 12. tygodniu ciąży". Dla art. 177 § 3 Kodeksu pracy istotne jest, czy w dniu planowanego rozwiązania umowy upłynął już trzeci miesiąc ciąży.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że ten termin liczy się według miesięcy księżycowych, czyli po 28 dni. Trzy miesiące to 84 dni, dlatego ochrona przedłużająca umowę działa od 85. dnia ciąży. W razie wątpliwości decydujące znaczenie powinno mieć zaświadczenie lekarskie albo dokumentacja medyczna wskazująca wiek ciąży.

Kiedy umowa nie przedłuży się automatycznie?

Nie każda umowa terminowa zostanie przedłużona do dnia porodu. Ochrona z art. 177 § 3 Kodeksu pracy nie obejmuje w szczególności:

• umowy na okres próbny nieprzekraczający jednego miesiąca,
• umowy na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności,
• sytuacji, w której umowa miałaby się zakończyć przed upływem trzeciego miesiąca ciąży,
• umów cywilnoprawnych, takich jak umowa-zlecenie albo umowa o dzieło, ponieważ nie są umowami o pracę.

Jeżeli umowa kończy się wcześniej, przed osiągnięciem wymaganego etapu ciąży, stosunek pracy może wygasnąć z upływem terminu, na który został zawarty. Nie jest to wypowiedzenie przez pracodawcę, tylko zakończenie umowy terminowej. W takiej sytuacji warto odrębnie sprawdzić prawo do świadczeń z ZUS, zwłaszcza gdy niezdolność do pracy powstała jeszcze w czasie ubezpieczenia i trwa nieprzerwanie.

Czy pracodawca może zwolnić pracownicę w ciąży?

Co do zasady pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży. Ochrona ta obowiązuje niezależnie od tego, czy pracodawca wiedział o ciąży w chwili zatrudnienia pracownicy. Ważne jest, aby pracownica mogła wykazać stan ciąży, najlepiej zaświadczeniem lekarskim.

Wyjątki są wąskie. Rozwiązanie umowy może być dopuszczalne m.in. w razie ogłoszenia upadłości albo likwidacji pracodawcy albo w sytuacji rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy, jeżeli zachodzą przesłanki z art. 52 Kodeksu pracy, a reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyrazi na to zgodę. Sam fakt ciąży, zwolnienia lekarskiego albo długiej nieobecności z powodu ciąży nie jest podstawą do "nieprzedłużenia" umowy, która z mocy prawa powinna trwać do dnia porodu.

Wynagrodzenie i zasiłek chorobowy na L4 w ciąży

Za czas choroby pracownica najpierw otrzymuje wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę przez łącznie 33 dni w roku kalendarzowym, a po ukończeniu 50 lat - przez 14 dni. Następnie przysługuje zasiłek chorobowy finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o ile spełnione są warunki ustawowe.

Niezdolność do pracy przypadająca w czasie ciąży daje prawo do świadczenia w wysokości 100% podstawy wymiaru. Nie oznacza to zawsze identycznej kwoty "na rękę" jak zwykłe wynagrodzenie, ponieważ podstawa zasiłku jest ustalana według zasad z ustawy zasiłkowej. Zwolnienie powinno być oznaczone kodem B, który wskazuje niezdolność do pracy przypadającą w okresie ciąży.

Okres zasiłkowy w przypadku niezdolności do pracy w czasie ciąży wynosi maksymalnie 270 dni. Do tego okresu wlicza się okresy wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego. Jeżeli pracownica wykorzystuje L4 niezgodnie z celem zwolnienia albo wykonuje w tym czasie pracę zarobkową, może stracić prawo do zasiłku za cały okres objęty danym zwolnieniem, a w poważnych przypadkach narazić się również na konsekwencje pracownicze.

Co zrobić praktycznie?

Pracownica, która dowiedziała się o ciąży po podpisaniu umowy terminowej i otrzymała zalecenie zwolnienia lekarskiego, powinna działać spokojnie, ale dokumentować najważniejsze okoliczności.

1. Niezwłocznie zastosować się do zaleceń lekarza, jeżeli ciąża jest zagrożona albo praca może pogarszać stan zdrowia.
2. Upewnić się, że zwolnienie lekarskie zostało wystawione jako e-ZLA i obejmuje właściwy okres niezdolności do pracy.
3. Przekazać pracodawcy zaświadczenie o ciąży, zwłaszcza jeżeli umowa miałaby się zakończyć w najbliższych tygodniach.
4. Sprawdzić, w którym dniu ciąży pracownica będzie w planowanym dniu zakończenia umowy.
5. Poprosić pracodawcę o potwierdzenie, że umowa została przedłużona do dnia porodu, jeżeli spełnione są warunki z art. 177 § 3 Kodeksu pracy.
6. Zachować kopie dokumentów, korespondencji i zaświadczeń, ponieważ mogą być potrzebne przy ustalaniu prawa do świadczeń.

Co z zasiłkiem macierzyńskim po porodzie?

Umowa przedłużona na podstawie art. 177 § 3 Kodeksu pracy rozwiązuje się w dniu porodu. Od następnego dnia pracownica nie korzysta już z urlopu macierzyńskiego jako pracownik, bo stosunek pracy się zakończył. Może jednak otrzymywać zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu, a w określonych przypadkach także za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu.

W sprawach świadczeń po porodzie warto dopilnować terminów składania wniosków i dokumentów do ZUS albo płatnika zasiłku. Szczególne znaczenie może mieć termin 21 dni po porodzie, jeżeli ubezpieczona chce skorzystać z uśrednionej wysokości zasiłku za okres macierzyński i rodzicielski. Szerzej omawiamy to w materiale: urlop i zasiłek macierzyński przy umowie na czas określony.

FAQ

Czy muszę powiedzieć pracodawcy, że jestem w ciąży?

Nie ma ogólnego obowiązku informowania pracodawcy o ciąży od razu po jej stwierdzeniu. Jeżeli jednak pracownica chce skorzystać z ochrony, np. przedłużenia umowy do dnia porodu, powinna przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę.

Czy pracodawca może nie przedłużyć umowy, bo jestem na L4?

Nie, jeżeli spełnione są warunki z art. 177 § 3 Kodeksu pracy. Przedłużenie następuje z mocy prawa, a nie na podstawie swobodnej decyzji pracodawcy. L4 samo w sobie nie wyłącza tej ochrony.

Co jeśli umowa kończy się w 11. tygodniu ciąży?

Jeżeli w dniu zakończenia umowy nie upłynął jeszcze trzeci miesiąc ciąży, umowa co do zasady nie przedłuży się automatycznie do dnia porodu. Warto jednak dokładnie zweryfikować wiek ciąży według dokumentacji medycznej, bo kilka dni może mieć decydujące znaczenie.

Czy umowa na zastępstwo przedłuża się do dnia porodu?

Nie. Art. 177 § 3 Kodeksu pracy nie stosuje się do umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności. Taka umowa nie korzysta z automatycznego przedłużenia do dnia porodu.

Ile wynosi świadczenie na zwolnieniu lekarskim w ciąży?

Niezdolność do pracy przypadająca w okresie ciąży daje prawo do świadczenia w wysokości 100% podstawy wymiaru. Trzeba jednak pamiętać, że podstawa zasiłku jest ustalana według zasad z ustawy zasiłkowej, więc kwota wypłaty nie zawsze odpowiada zwykłemu wynagrodzeniu netto.

Jak długo można być na L4 w ciąży?

Okres zasiłkowy przy niezdolności do pracy w czasie ciąży wynosi maksymalnie 270 dni. Do tego limitu wlicza się okresy, za które wypłacono wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy.

Czy po porodzie przysługuje urlop macierzyński?

Jeżeli umowa została przedłużona tylko do dnia porodu, stosunek pracy kończy się w dniu porodu. Po tej dacie nie ma już urlopu macierzyńskiego w znaczeniu pracowniczym, ale przysługuje zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu, a w określonych przypadkach także rodzicielskiemu.

Podsumowanie

W przypadku umowy na czas określony kluczowe jest to, czy w dniu planowanego zakończenia umowy pracownica jest już po upływie trzeciego miesiąca ciąży. Jeżeli tak, umowa przedłuża się z mocy prawa do dnia porodu. Pracodawca nie może odmówić tego przedłużenia tylko dlatego, że pracownica przebywa na zwolnieniu lekarskim albo dopiero niedawno rozpoczęła pracę.

Jednocześnie trzeba pamiętać o wyjątkach: ochrona nie obejmuje m.in. umowy na zastępstwo oraz umowy próbnej nieprzekraczającej jednego miesiąca. Dla świadczeń z ZUS znaczenie mają także okres wyczekiwania, prawidłowe oznaczenie zwolnienia i zasady wykorzystywania L4. Dlatego w wątpliwych sytuacjach warto sprawdzić dokładne daty, dokumentację medyczną i treść umowy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141, w szczególności art. 177.

2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636, w szczególności art. 8, art. 11, art. 17 i art. 30.

3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, "Prawo do zasiłku chorobowego i okres przysługiwania" - zus.pl.

4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, "Wysokość zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego" - zus.pl.

5. Wyrok Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2002 r., I PK 33/02, dotyczący sposobu obliczania upływu trzeciego miesiąca ciąży.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.