Zgłoszenie dziecka do ubezpieczenia podczas urlopu wychowawczego

Ubezpieczenie zdrowotne w czasie urlopu wychowawczego

Pracownik przebywający na urlopie wychowawczym co do zasady może być objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tego tytułu. Dotyczy to jednak tylko sytuacji, w której nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, na przykład z działalności gospodarczej, umowy zlecenia, innego zatrudnienia, statusu bezrobotnego albo pobierania świadczenia dającego własny tytuł do ubezpieczenia.

Jeżeli więc rodzic korzysta z urlopu wychowawczego i nie ma innego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, pracodawca pozostaje podmiotem właściwym do zgłoszenia go do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu urlopu wychowawczego. W takiej sytuacji rodzic może także zgłosić dziecko jako członka rodziny, jeżeli dziecko spełnia ustawowe warunki.

Jeżeli natomiast osoba przebywająca na urlopie wychowawczym ma inny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, zgłoszenie dziecka powinno być oceniane przez pryzmat tego innego tytułu. Przykładowo, gdy rodzic w czasie urlopu wychowawczego prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, członka rodziny zgłasza samodzielnie na formularzu ZUS ZCNA.

Kiedy można zgłosić dziecko jako członka rodziny?

Do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny można zgłosić między innymi dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka, dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, a także dziecko obce w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka. Zgłoszenie jest możliwe wtedy, gdy dziecko nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.

Dziecko może być zgłoszone jako członek rodziny do ukończenia 18 lat. Jeżeli uczy się dalej w szkole, uczelni albo szkole doktorskiej, może pozostawać zgłoszone do ukończenia 26 lat. Jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie traktowane na równi, ograniczenie wieku nie obowiązuje.

Nie ma potrzeby zgłaszania dziecka przez oboje rodziców jednocześnie. Wystarczy, że zgłosi je jedna osoba objęta ubezpieczeniem zdrowotnym. Jeżeli dziecko zostało już prawidłowo zgłoszone przez drugiego rodzica, ponowne zgłoszenie przez rodzica przebywającego na urlopie wychowawczym nie jest konieczne.

Kto zgłasza dziecko do ubezpieczenia i w jakim terminie?

Jeżeli rodzic jest zgłaszany do ubezpieczenia zdrowotnego przez pracodawcę, to nie składa samodzielnie dokumentów do ZUS. Powinien poinformować pracodawcę o dziecku, które ma zostać zgłoszone jako członek rodziny. Termin na przekazanie tej informacji wynosi 7 dni od dnia, w którym powstała konieczność zgłoszenia.

Pracodawca, jako płatnik składek, ma następnie obowiązek przekazać zgłoszenie do ZUS. Do zgłoszenia członka rodziny służy formularz ZUS ZCNA. Ten sam formularz wykorzystuje się także do wyrejestrowania członka rodziny oraz do korekty danych.

W przypadku nowo narodzonego dziecka praktycznie istotne jest nadanie numeru PESEL. Zgłoszenia dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego dokonuje się co do zasady w terminie 7 dni od momentu, w którym możliwe jest przekazanie danych potrzebnych do zgłoszenia, w szczególności numeru PESEL. Nie należy jednak zwlekać z przekazaniem pracodawcy informacji o dziecku, ponieważ brak zgłoszenia może powodować problemy przy potwierdzaniu prawa do świadczeń w systemie eWUŚ.

Co, jeżeli dziecko ma własny tytuł do ubezpieczenia?

Dziecka nie zgłasza się jako członka rodziny, jeżeli ma własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Może tak być na przykład wtedy, gdy starsze dziecko podejmie zatrudnienie, wykonuje umowę zlecenia podlegającą ubezpieczeniu zdrowotnemu, prowadzi działalność gospodarczą, zostaje zarejestrowane jako bezrobotne albo pobiera świadczenie dające własny tytuł do ubezpieczenia.

Jeżeli dziecko traci własny tytuł do ubezpieczenia, rodzic powinien ponownie zgłosić je jako członka rodziny, o ile nadal spełnione są warunki ustawowe. W praktyce dotyczy to na przykład studenta, który zakończył krótką umowę zlecenia i nadal nie ukończył 26 lat.

Kiedy trzeba wyrejestrować dziecko z ubezpieczenia?

Rodzic ma obowiązek poinformować płatnika składek także wtedy, gdy ustanie prawo dziecka do ubezpieczenia jako członka rodziny. Termin również wynosi 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodującej konieczność wyrejestrowania.

Wyrejestrowanie może być potrzebne między innymi wtedy, gdy dziecko uzyska własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, ukończy 18 lat i nie kontynuuje nauki, ukończy 26 lat mimo kontynuowania nauki albo gdy rodzic traci tytuł do ubezpieczenia, z którego dziecko było zgłoszone. Przy zmianie pracodawcy lub formy zatrudnienia zgłoszenie dziecka trzeba zwykle ponowić u nowego płatnika.

Niepoinformowanie pracodawcy lub innego płatnika o konieczności zgłoszenia albo wyrejestrowania członka rodziny może wiązać się z odpowiedzialnością wykroczeniową i grzywną. Warto więc pilnować terminów, zwłaszcza przy zmianie pracy, rozpoczęciu działalności albo zakończeniu nauki przez dziecko.

Czy rodzic na urlopie wychowawczym może zgłosić dziecko do swojego ubezpieczenia?

Tak, jeżeli rodzic na urlopie wychowawczym sam podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i dziecko nie ma innego tytułu do ubezpieczenia. W opisanej sytuacji, gdy osoba korzystająca z urlopu wychowawczego nie posiada innego tytułu ubezpieczenia, może zgłosić dziecko do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny. Zgłoszenie powinno zostać dokonane za pośrednictwem pracodawcy, który jest płatnikiem składek.

Jeżeli jednak w czasie urlopu wychowawczego rodzic ma inny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, na przykład prowadzi działalność albo pracuje na podstawie innej umowy, należy ustalić, z którego tytułu podlega aktualnie ubezpieczeniu zdrowotnemu i kto powinien zgłosić dziecko.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, w szczególności art. 5 pkt 3, art. 66 ust. 1 pkt 32, art. 67 ust. 3 i 3a, art. 74-77 oraz art. 76a: tekst ustawy.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje o zgłoszeniu członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego: ubezpieczenie członków rodziny.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zasady zgłoszenia ubezpieczonego i członka rodziny oraz formularz ZUS ZCNA: zgłoszenie członka rodziny.
• Portal Pacjent.gov.pl, Narodowy Fundusz Zdrowia, zasady zgłoszenia dziecka i członka rodziny do ubezpieczenia: jak ubezpieczyć członka rodziny.
• Ministerstwo Zdrowia, informacje o obowiązkowym ubezpieczeniu zdrowotnym i konsekwencjach braku zgłoszenia lub wyrejestrowania członka rodziny: obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.