Zadaniowy czas pracy a przerwy w pracy

Na czym polega zadaniowy system czasu pracy?

Zadaniowy system czasu pracy można stosować wtedy, gdy uzasadnia to rodzaj pracy, jej organizacja albo miejsce wykonywania pracy. Wynika to z art. 140 Kodeksu pracy. W takim systemie pracownik nie jest rozliczany przede wszystkim z pozostawania w zakładzie pracy w konkretnych godzinach, lecz z wykonania powierzonych zadań.

Nie oznacza to jednak, że pracodawca może wyznaczyć dowolną liczbę zadań. Czas potrzebny do ich wykonania powinien zostać ustalony po porozumieniu z pracownikiem i z uwzględnieniem norm czasu pracy, w szczególności art. 129 K.p. Zasadą jest więc maksymalnie 8 godzin pracy na dobę i przeciętnie 40 godzin pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, chyba że zastosowanie mają szczególne systemy albo wyjątki przewidziane w Kodeksie pracy.

W praktyce zadaniowy czas pracy sprawdza się tam, gdzie pracownik ma znaczną samodzielność w organizowaniu dnia, a pracodawca może racjonalnie określić rezultat pracy. Nie powinien być stosowany tylko po to, aby ominąć przepisy o czasie pracy, przerwach albo godzinach nadliczbowych.

Czy w zadaniowym systemie przysługuje przerwa 15 minut?

Tak. Zadaniowy system czasu pracy nie wyłącza prawa do przerw. Zgodnie z art. 134 Kodeksu pracy, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika wynosi co najmniej 6 godzin, pracownik ma prawo do przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut. Przerwa ta wlicza się do czasu pracy. Jeżeli pracownik ma orzeczenie o niepełnosprawności, trzeba dodatkowo sprawdzić odrębne zasady dotyczące czasu pracy pracownika niepełnosprawnego, w tym skrócone normy i dodatkową przerwę.

Aktualnie art. 134 K.p. przewiduje także dodatkowe przerwy przy dłuższej pracy w danej dobie. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy jest dłuższy niż 9 godzin, pracownik ma prawo do dodatkowej przerwy trwającej co najmniej 15 minut. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy jest dłuższy niż 16 godzin, przysługuje mu kolejna przerwa trwająca co najmniej 15 minut. Wszystkie te przerwy wlicza się do czasu pracy.

Dlatego przy zwykłym 8-godzinnym dniu pracy prawidłowe jest rozumienie: 7 godzin 45 minut wykonywania zadań plus 15 minut przerwy daje łącznie 8 godzin czasu pracy. Nie jest prawidłowe automatyczne doliczanie przerwy z art. 134 K.p. ponad 8 godzin, czyli traktowanie dnia jako 8 godzin pracy plus 15 minut przerwy. Taki model dotyczyłby co najwyżej odrębnej przerwy niewliczanej do czasu pracy, np. przerwy obiadowej z art. 141 K.p., jeżeli została prawidłowo wprowadzona.

Czy pracownik musi wpisywać przerwę do systemu?

W zadaniowym systemie czasu pracy obowiązuje szczegĂłlna zasada ewidencyjna. Zgodnie z art. 149 § 2 K.p. w stosunku do pracownikĂłw objętych systemem zadaniowego czasu pracy nie ewidencjonuje się godzin pracy. Pracodawca nadal prowadzi dokumentację czasu pracy potrzebną do prawidłowego ustalenia wynagrodzenia i innych świadczeń, ale nie prowadzi klasycznej ewidencji godzin rozpoczęcia, zakończenia i liczby przepracowanych godzin tak jak przy zwykłym rozkładzie godzinowym.

Jeżeli więc firma informuje pracowników w zadaniowym systemie, aby nie wpisywali do systemu przerw, sama taka informacja nie musi być nieprawidłowa, o ile wynika z tego, że system nie służy do ewidencjonowania godzin pracy. Problem powstaje wtedy, gdy brak wpisywania przerw ma prowadzić do faktycznego założenia, że pracownik ma wykonać zadania tak, jakby żadna przerwa mu nie przysługiwała.

Prawo do przerwy istnieje niezależnie od tego, czy w firmowym narzędziu pojawia się osobna pozycja "przerwa". Przy zadaniowym czasie pracy pracownik zwykle sam organizuje dzień pracy, więc sam wybiera moment wykorzystania przerwy, z uwzględnieniem rodzaju zadań, zasad BHP i organizacji pracy.

Zadaniowy czas pracy a normy dobowe i odpoczynek

Zadaniowy czas pracy nie oznacza nienormowanego czasu pracy. Pracodawca powinien ustalić zadania tak, aby ich wykonanie było możliwe w ramach obowiązujących norm czasu pracy. Trzeba też pamiętać o odpoczynku dobowym i tygodniowym. Co do zasady pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie oraz co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdym tygodniu.

Jeżeli z obciążenia zadaniami wynika konieczność stałej pracy ponad normy, pracownik może podnosić, że system został zastosowany nieprawidłowo albo że doszło do pracy w godzinach nadliczbowych. Samo nazwanie systemu "zadaniowym" nie chroni pracodawcy, jeżeli w rzeczywistości zadania są niemożliwe do wykonania w normalnym czasie pracy.

Przerwa wliczana i przerwa niewliczana do czasu pracy

Trzeba odróżnić przerwy z art. 134 K.p. od przerwy niewliczanej do czasu pracy. Przerwa z art. 134 K.p. jest obowiązkowa, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy osiąga odpowiedni próg, i wlicza się do czasu pracy. Nie wydłuża więc standardowego dnia pracy.

Inny charakter ma przerwa przewidziana w art. 141 K.p. Pracodawca może wprowadzić jedną przerwę w pracy niewliczaną do czasu pracy, w wymiarze nieprzekraczającym 60 minut, przeznaczoną na spożycie posiłku lub załatwienie spraw osobistych. Taka przerwa musi wynikać z układu zbiorowego pracy, regulaminu pracy albo umowy o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem ani regulaminem.

Jeżeli więc pracownik ma tylko ustawową przerwę z art. 134 K.p., to przy 8-godzinnym dniu pracy mieści się ona w tych 8 godzinach. Jeżeli natomiast pracodawca prawidłowo wprowadził dodatkową przerwę obiadową niewliczaną do czasu pracy, może ona wydłużać czas obecności pracownika, ale nie jest to ta sama przerwa co 15-minutowa przerwa kodeksowa.

Co powinien zrobić pracodawca?

Pracodawca stosujący zadaniowy system czasu pracy powinien przede wszystkim prawidłowo określić zakres zadań i czas potrzebny do ich wykonania. Warto, aby wewnętrzne procedury jasno wskazywały, że brak ewidencjonowania godzin pracy nie oznacza braku prawa do przerw ani prawa do odpoczynku.

Jeżeli firma korzysta z elektronicznego systemu do planowania lub raportowania zadań, może zrezygnować z wymogu wpisywania 15-minutowej przerwy przy pracownikach zadaniowych. Nie powinna jednak formułować komunikatów sugerujących, że pracownik w zadaniowym czasie pracy nie korzysta z przerwy albo że ma wykonywać zadania przez pełne 8 godzin bez przerwy.

Co może zrobić pracownik?

Pracownik, który ma wątpliwości, powinien najpierw ustalić, czy pracuje rzeczywiście w zadaniowym systemie czasu pracy oraz czy zakres zadań jest możliwy do wykonania w normalnych normach czasu pracy. Jeżeli problem dotyczy jedynie tego, że system nie przewiduje rubryki na przerwę, nie musi to jeszcze oznaczać naruszenia prawa.

Jeżeli jednak pracodawca oczekuje wykonywania zadań bez realnej możliwości skorzystania z przerwy, regularnie przeciąża pracownika albo traktuje przerwę wliczaną do czasu pracy jako czas dodatkowy, pracownik może domagać się korekty organizacji pracy, a w razie sporu dochodzić swoich praw na podstawie przepisów o czasie pracy i wynagrodzeniu za pracę ponad normy.

FAQ

Czy zadaniowy system czasu pracy znosi prawo do przerwy?

Nie. Pracownik w zadaniowym systemie czasu pracy ma prawo do przerw na takich samych zasadach jak inni pracownicy. Zadaniowy system wpływa głównie na sposób organizacji i ewidencjonowania pracy, a nie na samo prawo do przerwy.

Czy 15-minutowa przerwa wydłuża 8-godzinny dzień pracy?

Nie. Przerwa z art. 134 K.p. wlicza się do czasu pracy. Przy standardowym 8-godzinnym dniu pracy oznacza to, że 15 minut przerwy mieści się w tych 8 godzinach.

Czy w zadaniowym systemie trzeba wpisywać przerwy do ewidencji?

Co do zasady przy zadaniowym systemie czasu pracy nie ewidencjonuje się godzin pracy. Brak wpisywania przerwy do systemu nie narusza prawa sam w sobie, ale nie może prowadzić do odmowy skorzystania z przerwy.

Kiedy pracownik ma prawo do więcej niż jednej przerwy?

Druga przerwa co najmniej 15-minutowa przysługuje, gdy dobowy wymiar czasu pracy jest dłuższy niż 9 godzin. Kolejna przerwa przysługuje, gdy dobowy wymiar czasu pracy jest dłuższy niż 16 godzin. Każda z tych przerw wlicza się do czasu pracy.

Czy pracodawca może wprowadzić przerwę obiadową niewliczaną do czasu pracy?

Tak, ale jest to inna przerwa niż przerwa z art. 134 K.p. Przerwa niewliczana do czasu pracy może trwać maksymalnie 60 minut i musi zostać wprowadzona w układzie zbiorowym, regulaminie pracy albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie ma układu ani regulaminu.

Co zrobić, gdy zadań jest za dużo i nie da się korzystać z przerw?

Warto zgłosić pracodawcy, że zakres zadań nie mieści się w normach czasu pracy. Jeżeli przeciążenie ma charakter stały, może to oznaczać nieprawidłowe stosowanie zadaniowego czasu pracy albo powstanie roszczeń związanych z pracą ponad normy.

Źródła

• Kodeks pracy, tekst jednolity Dz. U. 2025 poz. 277 z późniejszymi zmianami, w szczegĂłlności art. 129, art. 134, art. 140, art. 141 i art. 149.