Rozwiązanie umowy o pracę z nauczycielem za porozumieniem stron

Czy dyrektor może odmówić rozwiązania umowy za porozumieniem stron?

Tak. Porozumienie stron, o którym mowa w art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, wymaga zgodnej decyzji obu stron stosunku pracy. Nauczyciel może zaproponować konkretną datę zakończenia zatrudnienia, na przykład ostatni dzień pierwszego semestru, ale dyrektor nie ma obowiązku przyjąć tej propozycji.

Brak zgody dyrektora oznacza jedynie, że nie dojdzie do rozwiązania umowy w trybie porozumienia stron. Nie należy tego mylić z wypowiedzeniem. Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem pracownika i co do zasady nie wymaga podpisu ani akceptacji pracodawcy.

Umowa nauczyciela na czas określony a Karta Nauczyciela

W sprawach nauczycieli najpierw trzeba sprawdzić Kartę Nauczyciela, a dopiero w zakresie w niej nieuregulowanym stosuje się Kodeks pracy. Wynika to z art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela.

W aktualnym stanie prawnym stopień nauczyciela kontraktowego nie funkcjonuje już jako standardowy stopień awansu zawodowego dla nowych nauczycieli. Po zmianach w awansie zawodowym zasadniczo mówi się o nauczycielu początkującym, mianowanym i dyplomowanym. Określenie "nauczyciel kontraktowy" może jednak nadal pojawiać się w starszych umowach albo w sprawach osób objętych przepisami przejściowymi.

Jeżeli nauczyciel został zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony, na przykład od września do końca sierpnia, należy ustalić, z jakiego powodu zastosowano umowę terminową. Karta Nauczyciela dopuszcza taką umowę między innymi wtedy, gdy wynika to z organizacji nauczania albo z potrzeby zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego. Jeżeli umowa terminowa została zawarta bez rzeczywistej podstawy, sprawa wymaga osobnej oceny, bo może pojawić się spór o prawidłowość zatrudnienia.

Czy umowę na czas określony można wypowiedzieć, jeśli w umowie nie ma klauzuli?

Tak. To najważniejsza zmiana w stosunku do starszych opracowań. Dawny art. 33 Kodeksu pracy, który uzależniał wypowiedzenie dłuższej umowy terminowej od odpowiedniej klauzuli w umowie, jest uchylony. Obecnie art. 32 Kodeksu pracy przewiduje, że każda ze stron może rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem, a art. 36 § 1 Kodeksu pracy określa okresy wypowiedzenia także dla umów zawartych na czas określony.

Jeżeli więc nauczyciel jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony, brak zapisu o wypowiedzeniu w samej umowie nie blokuje możliwości złożenia wypowiedzenia. Trzeba natomiast prawidłowo policzyć okres wypowiedzenia i sprawdzić, czy w konkretnej sytuacji nie obowiązują szczególne zasady wynikające z Karty Nauczyciela, rodzaju szkoły albo podstawy zatrudnienia.

Jaki okres wypowiedzenia obowiązuje przy umowie na czas określony?

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony jest taki sam jak przy umowie na czas nieokreślony i zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Zgodnie z art. 36 § 1 Kodeksu pracy wynosi:

• 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
• 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
• 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Do stażu u danego pracodawcy mogą mieć znaczenie także wcześniejsze okresy zatrudnienia w tej samej szkole lub u tego samego pracodawcy, a w niektórych przypadkach również przejście zakładu pracy albo następstwo prawne pracodawcy. Dlatego przy zatrudnieniu od września do sierpnia trzeba sprawdzić konkretną datę rozpoczęcia pracy, datę doręczenia wypowiedzenia oraz to, czy nauczyciel wcześniej pracował u tego samego pracodawcy.

Jeżeli okres wypowiedzenia obejmuje tydzień lub miesiąc albo ich wielokrotność, kończy się odpowiednio w sobotę albo w ostatnim dniu miesiąca. To może mieć praktyczne znaczenie, gdy nauczyciel chce zakończyć pracę dokładnie z końcem semestru.

Jak złożyć wypowiedzenie dyrektorowi szkoły?

Wypowiedzenie powinno zostać złożone na piśmie. Nauczyciel nie musi uzasadniać wypowiedzenia, ale pismo powinno jasno wskazywać, kto składa oświadczenie, jakiej umowy dotyczy i że chodzi o rozwiązanie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Najbezpieczniej złożyć pismo osobiście w sekretariacie szkoły z potwierdzeniem wpływu na kopii albo wysłać je listem poleconym za potwierdzeniem nadania. Jeżeli dyrektor odmawia podpisania kopii albo przyjęcia pisma, nie oznacza to automatycznie, że wypowiedzenie jest nieskuteczne. Kluczowe jest, aby oświadczenie dotarło do pracodawcy w taki sposób, żeby mógł zapoznać się z jego treścią.

W piśmie można dodać propozycję skrócenia okresu wypowiedzenia albo zakończenia pracy w konkretnym dniu. Jeżeli dyrektor się zgodzi, strony mogą ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy już po złożeniu wypowiedzenia. Takie ustalenie nie zmienia trybu rozwiązania umowy, ale pozwala praktycznie dopasować datę odejścia do potrzeb szkoły i nauczyciela.

Czego nie robić, gdy dyrektor nie zgadza się na porozumienie?

Nie należy po prostu przestać przychodzić do pracy. Samowolne porzucenie obowiązków może doprowadzić do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, a w skrajnych sytuacjach także do sporu o odszkodowanie.

Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracownika jest możliwe tylko w szczególnych przypadkach, na przykład gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika albo gdy praca szkodzi zdrowiu pracownika i pracodawca nie przeniesie go do innej odpowiedniej pracy mimo orzeczenia lekarskiego. Sama propozycja lepszej pracy, przeprowadzka czy konflikt z dyrektorem zwykle nie wystarczają do zastosowania tego trybu.

Jak zwiększyć szanse na porozumienie stron?

W praktyce dyrektor częściej zgodzi się na porozumienie, gdy nauczyciel przedstawi rozwiązanie problemu organizacyjnego. Warto zaproponować realną datę odejścia, przekazanie dokumentacji, dokończenie oceniania, przygotowanie materiałów dla zastępcy albo pomoc w płynnym przejęciu klasy.

Wniosek o porozumienie stron powinien być spokojny i rzeczowy. Nie trzeba szczegółowo opisywać powodów osobistych, ale dobrze wskazać, że prośba dotyczy konkretnej daty, a do tego zaproponować sposób zabezpieczenia interesów szkoły. Jeżeli dyrektor odmówi, można wrócić do trybu wypowiedzenia.

FAQ

Czy dyrektor musi podpisać porozumienie stron?

Nie. Porozumienie stron wymaga zgody obu stron. Dyrektor może odmówić, a sama prośba nauczyciela nie rozwiązuje umowy.

Czy mogę wypowiedzieć umowę terminową, jeśli nie ma tego w umowie?

Co do zasady tak. Obecnie wypowiedzenie umowy o pracę na czas określony nie wymaga specjalnej klauzuli w treści umowy. Trzeba jednak zachować właściwy okres wypowiedzenia.

Czy nauczyciel musi podać przyczynę wypowiedzenia?

Nie. Pracownik składający wypowiedzenie nie musi wskazywać przyczyny. Inaczej wygląda sytuacja pracodawcy, który przy wypowiedzeniu umowy terminowej albo bezterminowej powinien podać przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie.

Od kiedy biegnie okres wypowiedzenia?

Znaczenie ma doręczenie wypowiedzenia pracodawcy. Okres wypowiedzenia obejmujący tydzień albo miesiąc kończy się odpowiednio w sobotę albo w ostatnim dniu miesiąca, dlatego sama data złożenia pisma nie zawsze będzie datą zakończenia pracy.

Czy po wypowiedzeniu można jeszcze ustalić wcześniejszy termin odejścia?

Tak. Strony mogą po dokonaniu wypowiedzenia ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. Nie zmienia to trybu rozwiązania umowy, ale pozwala skrócić faktyczny czas pozostawania w zatrudnieniu.

Czy te same zasady dotyczą nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania?

Niekoniecznie. Przy zatrudnieniu na podstawie mianowania albo przy umowie na czas nieokreślony nauczyciela trzeba dodatkowo analizować szczególne przepisy Karty Nauczyciela. Ten artykuł dotyczy przede wszystkim nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas określony.

Czy można rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, żeby szybciej odejść?

Tylko wyjątkowo. Rozwiązanie bez wypowiedzenia przez pracownika wymaga szczególnej podstawy, na przykład ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez pracodawcę. Nie należy stosować tego trybu wyłącznie dlatego, że nauczyciel znalazł inną pracę.

Podsumowanie

Jeżeli nauczyciel zatrudniony na czas określony chce odejść z pracy przed końcem roku szkolnego, w pierwszej kolejności może zaproponować dyrektorowi rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Dyrektor może jednak odmówić, bo porozumienie wymaga zgody obu stron.

Odmowa porozumienia nie oznacza automatycznie, że nauczyciel musi pracować do końca umowy. Obecnie umowa o pracę na czas określony może zostać wypowiedziana także wtedy, gdy sama umowa nie zawiera klauzuli wypowiedzenia. Kluczowe jest ustalenie właściwego okresu wypowiedzenia, prawidłowe doręczenie pisma i sprawdzenie, czy w danej sprawie nie mają zastosowania szczególne przepisy Karty Nauczyciela.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19
3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, art. 30, art. 32, art. 33, art. 36, art. 55 i art. 61¹.
4. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, art. 10 i art. 91c.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.