Kiedy wypłacić odprawę emerytalną?

Czy można ponownie zatrudnić pracownika po przejściu na emeryturę?

Tak. Przejście na emeryturę nie oznacza zakazu dalszej pracy. Pracownik może rozwiązać umowę o pracę w związku z przejściem na emeryturę, otrzymać należną odprawę, a następnie zawrzeć nową umowę o pracę z tym samym albo innym pracodawcą.

Kluczowe jest jednak to, że poprzedni stosunek pracy rzeczywiście ustał, a jego rozwiązanie pozostawało w związku z przejściem na emeryturę. Sam fakt, że po krótkiej przerwie lub nawet po uzgodnionym wcześniej terminie strony planują nową umowę, nie przesądza jeszcze o braku prawa do odprawy. Trzeba ocenić, czy spełnione są przesłanki z art. 92¹ § 1 K.p..

W praktyce oznacza to, że jeżeli pracownica państwa Zielińskich rozwiązuje dotychczasową umowę dlatego, że przechodzi na emeryturę, a następnie ma zostać zatrudniona ponownie, odprawa za pierwszy stosunek pracy powinna zostać rozliczona teraz, a nie dopiero przy zakończeniu kolejnej umowy.

Kiedy powstaje prawo do odprawy emerytalnej?

Zgodnie z Kodeksem pracy odprawa przysługuje pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na to świadczenie. Podstawowa wysokość odprawy to jednomiesięczne wynagrodzenie.

Przepisy zakładowe, układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania, umowa o pracę albo przepisy szczególne mogą przewidywać odprawę wyższą niż kodeksowa. Nie mogą natomiast pozbawiać pracownika minimalnego prawa wynikającego z Kodeksu pracy, jeżeli ustawowe warunki są spełnione.

Najważniejsze są trzy elementy: pracownik ma uprawnienia emerytalne, stosunek pracy ustaje oraz między ustaniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę istnieje związek. Ten związek nie musi zawsze oznaczać, że emerytura jest jedyną przyczyną rozwiązania umowy, ale powinna wynikać z okoliczności sprawy.

Kiedy trzeba wypłacić odprawę?

Jeżeli pracownik przed rozwiązaniem umowy przedstawił dokument potwierdzający prawo do emerytury, odprawę należy wypłacić najpóźniej w dniu ustania stosunku pracy, razem z innymi należnościami związanymi z zakończeniem zatrudnienia.

Jeżeli decyzja organu rentowego albo inny dokument potwierdzający prawo do świadczenia zostanie przedstawiony dopiero po ustaniu stosunku pracy, pracodawca powinien wypłacić odprawę po otrzymaniu tych dokumentów. W takiej sytuacji zwłoka w wypłacie może być usprawiedliwiona tylko do czasu, w którym pracodawca nie miał podstaw do stwierdzenia, że pracownik spełnia warunki do odprawy.

Nie jest natomiast bezpieczne przesuwanie wypłaty odprawy na zakończenie kolejnej umowy, jeżeli prawo do odprawy powstało już przy poprzednim rozwiązaniu stosunku pracy. Odprawa nie jest premią za definitywne opuszczenie rynku pracy, lecz świadczeniem związanym z ustaniem zatrudnienia w związku z przejściem na emeryturę.

Czy odprawę emerytalną można dostać drugi raz?

Co do zasady nie. Odprawa emerytalna jest świadczeniem jednorazowym. Pracownik, który już raz otrzymał odprawę z tytułu przejścia na emeryturę albo rentę, nie nabywa prawa do kolejnej odprawy przy następnym rozwiązaniu umowy o pracę.

Stanowisko o jednorazowym charakterze odprawy zostało wyraźnie zaakcentowane w orzecznictwie, w tym w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 lutego 1991 r., sygn. akt III Apr 11/91. Istota świadczenia polega na tym, że pracownik przechodzący na emeryturę lub rentę otrzymuje je tylko jeden raz.

Jeżeli więc pracownica państwa Zielińskich otrzyma odprawę przy pierwszym rozwiązaniu umowy związanym z emeryturą, to przy późniejszym zakończeniu nowej umowy nie będzie mogła żądać kolejnej odprawy emerytalnej od tego samego pracodawcy.

Co zrobić, gdy pracownik wraca do pracy u tego samego pracodawcy?

Najbezpieczniej rozdzielić obie czynności kadrowe. Najpierw należy prawidłowo zakończyć dotychczasowy stosunek pracy, rozliczyć wynagrodzenie, ekwiwalent za urlop, świadectwo pracy i ewentualną odprawę emerytalną. Dopiero potem można zawrzeć nową umowę o pracę.

W dokumentach warto jasno wskazać okoliczności rozwiązania poprzedniej umowy. Jeżeli pracownik składa wypowiedzenie lub strony podpisują porozumienie, z treści dokumentów albo korespondencji powinno wynikać, że zakończenie zatrudnienia ma związek z przejściem na emeryturę. Nie zawsze jest to obowiązkowe formalnie, ale w razie sporu ułatwia wykazanie prawa do odprawy.

Pracodawca powinien również pamiętać, że roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się co do zasady po upływie 3 lat. Jeżeli odprawa była należna, a nie została wypłacona, pracownik może dochodzić jej przed sądem pracy wraz z odsetkami za opóźnienie.

Odpowiedź w sprawie państwa Zielińskich

Jeżeli pracownica państwa Zielińskich rozwiązuje aktualną umowę w związku z przejściem na emeryturę i przedstawiła dokumenty potwierdzające uprawnienia emerytalne, odprawę należy wypłacić przy zakończeniu tej umowy. Nie należy odkładać wypłaty na późniejszy moment tylko dlatego, że strony planują zawrzeć kolejną umowę o pracę.

Jeżeli dokument potwierdzający prawo do emerytury zostanie przedstawiony dopiero po ustaniu stosunku pracy, odprawę należy wypłacić po jego przedłożeniu. Ponowne zatrudnienie nie zmienia jednorazowego charakteru świadczenia. Po wypłacie odprawy przy pierwszym przejściu na emeryturę pracownica nie nabędzie prawa do drugiej odprawy przy zakończeniu kolejnej umowy.

FAQ

Czy pracownik musi zakończyć pracę definitywnie, aby dostać odprawę?

Nie musi definitywnie kończyć aktywności zawodowej. Musi jednak dojść do ustania konkretnego stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę. Późniejsze podjęcie pracy nie wyklucza prawa do odprawy.

Czy można wypłacić odprawę dopiero po zakończeniu nowej umowy?

Nie, jeżeli prawo do odprawy powstało już przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy związanym z przejściem na emeryturę. W takiej sytuacji odprawę należy wypłacić przy ustaniu poprzedniego zatrudnienia albo po przedstawieniu dokumentów emerytalnych.

Czy odprawa emerytalna zawsze wynosi jednomiesięczne wynagrodzenie?

Kodeks pracy przewiduje odprawę w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Wyższa kwota może wynikać z przepisów szczególnych, układu zbiorowego, regulaminu wynagradzania albo umowy o pracę.

Czy pracownik może zrzec się odprawy emerytalnej?

Roszczenia pracownicze wynikające z przepisów prawa pracy są chronione. Pracodawca nie powinien opierać się na oświadczeniu pracownika o rezygnacji z należnej odprawy, jeżeli ustawowe warunki jej wypłaty zostały spełnione.

Co grozi pracodawcy za niewypłacenie odprawy?

Pracownik może dochodzić odprawy przed sądem pracy, a w razie opóźnienia żądać także odsetek. Spór zwykle dotyczy tego, czy rozwiązanie umowy rzeczywiście pozostawało w związku z przejściem na emeryturę.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 lutego 1991 r., sygn. akt III Apr 11/91
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1990 r., sygn. akt I PR 284/90

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.