Zasiłek opiekuńczy i 60 dni opieki nad dzieckiem

Czym jest 60 dni opieki nad dzieckiem?

Określenie "60 dni opieki nad dzieckiem" najczęściej oznacza zasiłek opiekuńczy z ubezpieczenia chorobowego. Jest to świadczenie wypłacane za czas zwolnienia od pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem albo innym członkiem rodziny. Przy podobnych stanach faktycznych pomocny może być tekst: Zasiłek opiekuńczy dla bezrobotnego opiekuna babci.

Zasady przyznawania zasiłku opiekuńczego reguluje ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Katalog sytuacji, w których można otrzymać zasiłek, jest zamknięty. Oznacza to, że sama potrzeba pozostania w domu, brak chęci powrotu do pracy albo trwające wypowiedzenie nie wystarczą.

W praktyce trzeba odróżnić dwie instytucje: zasiłek opiekuńczy z ustawy zasiłkowej oraz zwolnienie od pracy z tytułu wychowywania dziecka do 14 lat z art. 188 Kodeksu pracy. To drugie uprawnienie wynosi 2 dni albo 16 godzin w roku kalendarzowym i jest płatne jak wynagrodzenie za pracę, ale nie jest 14-dniowym ani 60-dniowym zasiłkiem opiekuńczym.

Kiedy przysługuje zasiłek opiekuńczy na dziecko?

Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu, który jest zwolniony od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki. W przypadku dzieci najczęściej chodzi o opiekę nad:

• zdrowym dzieckiem w wieku do 8 lat w szczególnych sytuacjach, np. przy nieprzewidzianym zamknięciu żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, chorobie niani albo dziennego opiekuna, porodzie, chorobie lub pobycie w szpitalu małżonka albo rodzica dziecka stale opiekującego się dzieckiem, jeżeli uniemożliwia to sprawowanie opieki;
• chorym dzieckiem w wieku do 14 lat, gdy lekarz stwierdzi konieczność sprawowania opieki;
• dzieckiem z niepełnosprawnością w przypadkach przewidzianych w ustawie, przy czym mogą mieć zastosowanie odrębne limity;
• innym chorym członkiem rodziny, jeżeli spełnione są ustawowe warunki, w tym co do wspólnego gospodarstwa domowego w okresie opieki.

Nieprzewidziane zamknięcie placówki oznacza sytuację nagłą, o której rodzic nie wiedział z odpowiednim wyprzedzeniem. Jeżeli placówka była planowo zamknięta, np. z powodu wcześniej ogłoszonej przerwy, samo to może nie wystarczyć do uzyskania zasiłku.

Co do zasady zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli w gospodarstwie domowym są inni członkowie rodziny mogący zapewnić opiekę. Ważny wyjątek dotyczy opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat. W takim przypadku zasiłek może przysługiwać nawet wtedy, gdy są inni domownicy mogący zająć się dzieckiem.

Ile dni zasiłku opiekuńczego można wykorzystać?

Podstawowy limit zasiłku opiekuńczego wynosi 60 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opieka dotyczy zdrowego dziecka do 8 lat w sytuacjach wskazanych w ustawie albo chorego dziecka do 14 lat.

Limit 14 dni w roku kalendarzowym dotyczy zasadniczo opieki nad innymi chorymi członkami rodziny, w tym nad dzieckiem powyżej 14 lat. Nie jest to więc pula, którą można swobodnie wykorzystać na opiekę nad zdrowym 9-miesięcznym dzieckiem tylko po to, aby nie wracać do pracy.

Ustawa przewiduje też szczególne rozwiązania dla opieki nad dziećmi z niepełnosprawnością, w tym limit 30 dni w określonych przypadkach. Niezależnie od liczby dzieci, członków rodziny i przyczyn opieki, łączny roczny limit zasiłku opiekuńczego nie może przekroczyć 60 dni.

Czy zasiłek opiekuńczy można wykorzystać w okresie wypowiedzenia?

Sam fakt wypowiedzenia umowy o pracę nie pozbawia pracownika prawa do zasiłku opiekuńczego. Jeżeli stosunek pracy nadal trwa, pracownik podlega ubezpieczeniu chorobowemu i spełnia warunki ustawowe, może korzystać z przysługujących mu świadczeń.

Nie oznacza to jednak, że zasiłek opiekuńczy można potraktować jako sposób na uniknięcie powrotu do pracy. Musi istnieć konkretna podstawa, np. choroba dziecka potwierdzona zaświadczeniem lekarskim albo nagłe zamknięcie placówki, do której dziecko uczęszcza. Przy 9-miesięcznym dziecku w praktyce najczęściej wchodzi w grę choroba dziecka albo sytuacja dotycząca osoby stale sprawującej opiekę nad dzieckiem.

Okres wypowiedzenia co do zasady biegnie dalej mimo korzystania ze zwolnienia z tytułu opieki. Zakończenie umowy następuje z upływem okresu wypowiedzenia, chyba że w konkretnej sprawie zastosowanie mają szczególne przepisy ochronne.

Ile wynosi zasiłek opiekuńczy?

Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi co do zasady 80% podstawy wymiaru zasiłku. U pracownika podstawę tę ustala się zazwyczaj z przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania prawa do zasiłku, po odliczeniu finansowanych przez pracownika składek na ubezpieczenia społeczne.

Jeżeli zatrudnienie trwa krócej niż 12 miesięcy, podstawę ustala się według zasad przewidzianych dla krótszego okresu zatrudnienia. W praktyce wysokość świadczenia może zależeć od wynagrodzenia, składników zmiennych, przerw w ubezpieczeniu oraz zasad obowiązujących u danego płatnika.

Jakie dokumenty są potrzebne?

Dokumenty zależą od przyczyny opieki. Najczęściej potrzebne są:

• zaświadczenie lekarskie e-ZLA wystawione na opiekę nad chorym dzieckiem albo innym chorym członkiem rodziny;
• wniosek o zasiłek opiekuńczy, zwykle na formularzu ZUS Z-15A przy opiece nad dzieckiem albo ZUS Z-15B przy opiece nad innym członkiem rodziny;
• oświadczenie ubezpieczonego przy nieprzewidzianym zamknięciu żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły;
• odpowiednie zaświadczenie potwierdzające poród, chorobę albo pobyt w szpitalu małżonka lub rodzica dziecka stale opiekującego się dzieckiem, jeżeli to ta okoliczność uzasadnia opiekę;
• informacje dla płatnika zasiłku, jeżeli świadczenie wypłaca ZUS, a nie pracodawca.

Pracodawca lub ZUS może badać, czy wskazana przyczyna rzeczywiście uprawnia do świadczenia. Jeżeli dokumenty nie potwierdzają ustawowej przesłanki, nieobecność może zostać zakwestionowana, a zasiłek może nie zostać wypłacony.

Czym różni się zasiłek opiekuńczy od 2 dni opieki z Kodeksu pracy?

Pracownik wychowujący co najmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat ma prawo do zwolnienia od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni w roku kalendarzowym, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Wynika to z art. 188 Kodeksu pracy.

To uprawnienie jest niezależne od zasiłku opiekuńczego. Nie wymaga choroby dziecka ani nagłego zamknięcia placówki, ale jego wymiar jest znacznie mniejszy. Można je wykorzystać także w okresie wypowiedzenia, jeżeli pracownik nadal jest zatrudniony i nie wykorzystał tego uprawnienia w danym roku.

Jeżeli więc rodzic 9-miesięcznego dziecka chce nie wracać do pracy po urlopie rodzicielskim, powinien rozważyć legalne rozwiązania kadrowe, np. urlop wypoczynkowy, zwolnienie z art. 188 Kodeksu pracy, porozumienie z pracodawcą albo inne uprawnienia rodzicielskie. Zasiłek opiekuńczy będzie możliwy tylko wtedy, gdy wystąpi ustawowa przyczyna opieki.

Odpowiedź na pytanie: czy można wziąć 14 dni opieki nad 9-miesięcznym dzieckiem na wypowiedzeniu?

Jeżeli dziecko ma 9 miesięcy, limit 14 dni nie jest właściwą podstawą do opieki nad nim jako zdrowym dzieckiem. Ten limit dotyczy innych przypadków, przede wszystkim opieki nad innymi chorymi członkami rodziny albo dzieckiem powyżej 14 lat.

Możliwość skorzystania z zasiłku opiekuńczego przy 9-miesięcznym dziecku zależy od tego, czy wystąpi jedna z ustawowych przesłanek. Przykładowo może to być choroba dziecka potwierdzona e-ZLA, nagła niedostępność placówki opieki, choroba niani albo choroba lub pobyt w szpitalu osoby stale opiekującej się dzieckiem.

Jeżeli żadna z takich okoliczności nie występuje, zasiłek opiekuńczy nie powinien być wykorzystywany jako zastępstwo urlopu lub sposób na przeczekanie wypowiedzenia. W takiej sytuacji bezpieczniejsze jest ustalenie z pracodawcą urlopu wypoczynkowego, zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, porozumienia stron albo innego rozwiązania zgodnego z prawem pracy.

Podsumowanie

Zasiłek opiekuńczy jest płatnym świadczeniem z ubezpieczenia chorobowego, ale przysługuje tylko w ściśle określonych sytuacjach. Najczęściej rodzic może wykorzystać do 60 dni w roku na opiekę nad chorym dzieckiem do 14 lat albo zdrowym dzieckiem do 8 lat, jeżeli wystąpi szczególna przeszkoda w zapewnieniu opieki.

Wysokość zasiłku wynosi zasadniczo 80% podstawy wymiaru. Skorzystanie z niego w okresie wypowiedzenia jest możliwe tylko wtedy, gdy istnieje rzeczywista przyczyna opieki i odpowiednie dokumenty. Nie należy mylić tego świadczenia z 2 dniami albo 16 godzinami opieki nad dzieckiem z Kodeksu pracy.

FAQ

Czy 60 dni opieki nad dzieckiem jest płatne?

Tak, jeżeli chodzi o zasiłek opiekuńczy i spełnione są warunki ustawowe. Świadczenie wynosi co do zasady 80% podstawy wymiaru zasiłku.

Czy można wykorzystać zasiłek opiekuńczy na zdrowe dziecko?

Tak, ale tylko w przypadkach wskazanych w ustawie, np. przy nieprzewidzianym zamknięciu placówki, chorobie niani albo chorobie osoby stale opiekującej się dzieckiem. Nie jest to dowolne zwolnienie od pracy.

Czy 14 dni opieki przysługuje na 9-miesięczne dziecko?

Co do zasady nie w tym znaczeniu, o które zwykle pytają rodzice. Limit 14 dni dotyczy innych chorych członków rodziny albo dziecka powyżej 14 lat. Przy 9-miesięcznym dziecku zastosowanie może mieć limit 60 dni, ale tylko przy ustawowej przyczynie opieki.

Czy zasiłek opiekuńczy przedłuża okres wypowiedzenia?

Zasadniczo nie. Okres wypowiedzenia biegnie dalej, a umowa kończy się z jego upływem. Zasiłek może przysługiwać za czas opieki przypadający w trakcie trwania zatrudnienia, jeżeli spełnione są warunki.

Czy można zamiast zasiłku skorzystać z 2 dni opieki nad dzieckiem?

Tak, jeżeli pracownik wychowuje dziecko do 14 lat i nie wykorzystał jeszcze tego uprawnienia w danym roku. Zwolnienie z art. 188 Kodeksu pracy wynosi 2 dni albo 16 godzin i jest czymś innym niż zasiłek opiekuńczy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.